аёлларнинг кундалик ва байрам кийимлари

DOC 174,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404546294_54080.doc аёлларнинг кундалик ва байрам кийимлари воҳа аёлларининг кийимлари ўшда анъанавий махаллий кўринишларни мукаммал сақлаган, аёллар кийимида ўзига хос нақшлар, безаклар, ҳошиялар кўп қўлланилган. шу ўринда таъкидлаб ўтиш жоизки, ўрта осиё халқларининг анъанавий кийимларида қадимдан маҳаллий ўзига хослик на миллийлик устун бўлиши билан бирга улар яхлит умумий асосга ҳам эга бўлган. аёллар кийимларидаги умумийлик уларнинг кенг, узун, туғри бичими ва кўриниши билан изоҳланади. воҳа аёлларининг анъанавий кийимлари таркибига қуйидагилар кирган: кўйлак ва лозим, устки кийимлар-халат, желак пахта солиб қавилган чопон, камзул, енгсиз нимчa, бош кийимлари-дўппи, рўмол, дакана кийгичлар, «салла бош», калуга, ёпингичлар-паранжиси, кўрта, желақ оёқ, кийимлари-маҳси, калиш, енгил ковуш, попушдан иборат бўлган. аёлларнинг анъанвий кийимлари тайёрланган мато турлари хилма-хил бўлиб, воҳада мавжуд бўлган хўжалик маданий типлари, аҳоли жойлатган ҳудуднинг, ўзига хослиги аҳолининг ижтимоий, маиший турмуш тарзи аёллар кийимларига сезиларли таъсир кўрсатган. бундан ташқари қўшни халқлар билан маданий-иқтисодий алоқалар таъсири ҳам кийимларда бевосита аксини топган. сурхон-шеробод воҳасида табиий иклим шароитига мос …

тилиб, улар асосан қўқон. марғилон, хўжанд, бухоро шаҳарларида тайёрланган ва ўзининг сифати билан бир-биридан фарқ қилган. аёллар кийимлари мавсумга қараб қишги, бахорги, ёзги кийимларга; бажарадиган вазифасига қўратўй, байрам, маросим либосларига, тананинг қайси қисмига кийилиши бўйича ички, устки, бош, оёқ, кийимларига бўлинади. бундан ташқари аёллар кийими уни киядиган аёлнинг ёшига қараб ҳам фарқланади. аёлларнинг анъанавий кийимлари ҳақида сўз борар зкан, аввало, энг кўп тарқалган оммавий кундалик кийимлардан бири ҳисобланган учун, кенг, тўғри бичимли аёллар куйлагига тўхталиб ўтсак аёллар кўйлаги, сурхон воҳасида ўзига хос, маҳаллий кўринишларга эга бўлган. аёл ҳар кўйлакларини бичишда тежамкорликка эътибор беришган. бир бутун мато кўйлакнинг олд ва орқа томонини ташкил қиладиган ҳолатда елкалари тикилмай тахланган. матонинг гавда қисмига перпендикуляр қилиб тўғри ёки торайиб борувчи енглар тикилган. қўлтиқ остига ҳар доим учбурчак ёки ромб шаклида ямоқ-кулфак солиниб, кўйлакнинг ён томонларига узун учбурчак шаклидаги қийиқ қулфак туширилган. аёллар кийимларининг ушбу кўринишда бичилиши либоснинг бу турига хос умумий белгилардан бири бўлиб, …

клар аҳоли орасида «пешкушо», «жахак», «чакак» деб қаритилган. уйма ёқа кўйлаклар аёлларнинг бола эмизишига қулай бўлиши учун мўлжалланган бўлиб, бўйиндан тирноққача 25 см чамаси кесма туширилиб, ёқани ёпиш учун боғичлар қилинган, кейинчалик ёқага тўғнағич қадаш урф бўлган. кўйлакларнинг йирмоқи кундалангки «елка ёқа» каби турлари асосан қизлар томонидан турмушга чиққунига қадар кийилган. елка ёқа кўйлаклар йирмоқининг чеккаларига турли хил жияк чироз, тасма, ёки турли хил рангли иплардан нурма усулида кашта тикиб чиқилган. ёқага кашта, жияк тақишда икки нарсага эьтибор берилган. бунда аввало безак кўрк бериб туриш кўзланган бўлса, иккинчидан йирмочидан бош кириб чиққанда тез йиртилиб кетмаслиги, кўйлакнинг чидамли ва сифатли бўлиши кўзда тутилган. бойсун, шеробод туманларининг тоғ ва тоғ олди қишлоқларида аёллар ўзларининг диди ва бадиий махоратига мос равишда кўйлакларнинг олди ҳамда ёқа қисмларига безак кашта тиққанлар. кўйлакларга бериладиган безак тури ва текли бир томондан уша ҳудуддаги мавжуд шарт-шароитга, иккинчидан кийимнинг қандай мақсадда кийилишига боғлиқ, ҳолда танланган. кўйлакларга безак беришнинг усуллари …

лар «кўйлак олди» ёки «пешкарта» деб аталган. воҳанинг жарқўрғон, шўрчи, узун туманларида яшовчи қўнғирот, юз, тоғчи уруғлари аёлларида устига кумуш тангалар қадалиб қўлда тикилган кашта «сетора» деб аталган. шунингдек, олд томонининг кўкрак қисми кашталар оилан тўлдириб ташланган кўйлак «пеш», «пошак» деб юритилган. кўйлакнинг олдига тикилган кашталар карбосга тикилган. кашталар қадимги «сиёҳдўзи» ёки «чаппадўзи» усулида тикилган бўлиб, каштанинг шакли қора ип билан тикилса сиёҳдўзи деб; шаклнинг ичига чап томондан турли суратларда халқасиз кашта солинса, чаппадўзи деб аталган. уйма ёқали кўйлаклар боғичли бўлган ва кашта жахак ёки боғичларнинг охирида попук пўпакча тутилган. кекса ёшли аёлларда пўпак уйма ёқанинг охирида бўлса, еш қизлар ва келинчакларда кўндаланг «елка ёқа кўйлакларнинг йирмоқи охирида, яъни елка устига қўйилган. xix аср охири - xx аср бошларида ўзбекистоннинг қатор худудларида узун тик ёқали кўйлакларни кийиш урф бўла бошлаган. бу кўйлаклар халқ, орасида «пўпак ёқа» кўйлак «ит ёқа кўйлак» ёки қишлоқларда бу кўйлак ёқаси узун бўлганлиги учун «қозиқи», «қозоқи …

урма» кўйлаклари, яъни ҳозирги кокеткали кўйлаклар урф бўла бошлаган. xx аср бошларида «кўкрак бурма» кўйлаклар ўзбек аёллларининг анъанавий миллий кийимига айланган ва хозирга қадар кокеткали кўйлаклар андозаларидаги жузъий ўзгаришлар билан республикамизда ўрта ва кекса ёшдаги аёлларнинг анъанавий кўйлаклари сифатида кийилади. воҳада аёллар кўйлаклари кийилишига қараб бир неча турга бўлинган. бунда кўйлаклар кундалик байрам ва маросим кўйлакларига бўлинган. байрам ва тўйларда кийиладиган кўйлакларни аёллар узоқ, муддат кийишган. қадимги бичими сақланган бундай кенг кўйлаклар xx асрнинг 20-30 йилларигача воҳа аёлларининг кундалик ва байрам кўйлаклари сифатида оммавий равишда кийилган. xx аср бошларида қиш фаслида, байрам ва тўй кунларида бир неча кўйлакни бир-бирининг устидан кийиш расм бўла бошлади ва бу одат «қўш кўйлак» кийиш деб аталиб, унда қуйидаги нарсаларга эътибор берилган: дастлаб енгил пахтали матодан тикилган очиқ рангли оқ, кўк кўйлаклар устидан гулли, қимматбаҳо матодан тикилган кўйлак кийилган. қизлар 3-4 та, ўрта ёшдаги аёллар 6-7 тагача кўйлакнинг бир-бирининг устидан кийишган. дастлабки ичидан кийилган кўйлакнинг …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "аёлларнинг кундалик ва байрам кийимлари"

1404546294_54080.doc аёлларнинг кундалик ва байрам кийимлари воҳа аёлларининг кийимлари ўшда анъанавий махаллий кўринишларни мукаммал сақлаган, аёллар кийимида ўзига хос нақшлар, безаклар, ҳошиялар кўп қўлланилган. шу ўринда таъкидлаб ўтиш жоизки, ўрта осиё халқларининг анъанавий кийимларида қадимдан маҳаллий ўзига хослик на миллийлик устун бўлиши билан бирга улар яхлит умумий асосга ҳам эга бўлган. аёллар кийимларидаги умумийлик уларнинг кенг, узун, туғри бичими ва кўриниши билан изоҳланади. воҳа аёлларининг анъанавий кийимлари таркибига қуйидагилар кирган: кўйлак ва лозим, устки кийимлар-халат, желак пахта солиб қавилган чопон, камзул, енгсиз нимчa, бош кийимлари-дўппи, рўмол, дакана кийгичлар, «салла бош», калуга, ёпингичлар-паранжиси, кўрта, желақ оёқ, кийимлари-маҳси, калиш, енгил ков...

Формат DOC, 174,0 КБ. Чтобы скачать "аёлларнинг кундалик ва байрам кийимлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: аёлларнинг кундалик ва байрам к… DOC Бесплатная загрузка Telegram