кандакорлик

DOC 456,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404712060_54421.doc кандакорлик режа: 1. кандакорлик санъати тарихи 2. мисгарлик 3. мис буюмларнинг турлари 4. мис идишларни ясашнинг техник усуллари 5. кандакорликдаги бадиий безак турлари «ўзбек халқ амалий безак санъатининг энг кенг тарқалган турларидан бири кандакорликдир. кандакорлик деганда металлдан ясалган бадиий буюмларга ўйиб ёки бўртик қилиб нақш ишлаш тушунилади. ўзбекистон территориясида жойлашган ўрта осиё шаҳарларида металлдан ясалган бадиий буюмлар ишлаб чиқариш қадимдан ривожланиб келаётган санъат бўлиб, бу санъат ўзининг қадимийлиги билан кулолчиликдан кейин иккинчи ўринда туради. савдо-сотиқда қадимдан кандакорлик буюмларипа талаб катта бўлган. бу асарлар рамзий ифодаларнинг янги услублари ҳамда ғояларини тарқатиш манбаи бўлиб хизмат қилган. маҳаллий санъат асарлари қўшни мамлакатлар санъатининг энг яхши ютуқлари билан бойиб борган. қадимда буюм ясаш урф бўлиб қолган. маҳаллий усталар олтин, кумуш, жез, мис ва бошқа металлардан ҳар хил буюмлар ясаганлар. қадимги ва илк ўрта аср кандакорлиги асосан ҳалланган кумуш буюмларда ўз ифодасини топди. xi асрдан бошлаб кандакорлик маҳсулотларини мис ҳамда мис қотишмаларидан тайёрлай бошладилар. …

безак буюмлари ишлатилди. бу олтин ёки кумуш буюмларда тўй томоша, тахтга ўтириш маросимлари, дунёвий мавзулар, шикор ва кураш манзаралари, мифологик ҳамда эпик қаҳрамонлар, ҳаётий мавжудот, парранда ва бошқа тасвирларни кўриш мумкин эди. vi—vii асрларда бадиий металл буюмлар юксак техник сифатда бажарилганлигига аников лагани мисол бўла олади. бу лаганда қалъа дарвозаси олдидаги сақна тасвирланган, «яккама-якка олишув» воқеаси тасвирланган коса ўша давр ҳаётидан бир парча бўлиб, ундаги ўйманинг майинлиги, аниқ нафосати, композицияси, таъсирчанлиги, кучлилиги билан машҳурдир. совет археологларининг топилмалари шуни кўрсатдики, араб истилоси давригача сўғд аҳолиси рўзғорларида бадиий металл буюмлар кенг тарқалганлиги исботланди. ҳайвон шакли ифода этилган мис нақшлар, яъни ёввойи ҳайвонлар калласи ва бошқалар топилган. ix—xiii асрларда кумуш ишлаб чиқариш инқирозга учрайди темур ҳукмронлигигача буюм-лар асосан бронза ва мисдан тайёрланган. бу давр буюмлари термиз ва наманган шақар музейларидаги мис лаганлар, офтоба-»р, кўзгулар, сиёҳдонларда юксак сифатга эга шган афсонавий воқеаларни ифодалаган. ix—x асрларда ислом дини ўрта осиё вилоятрига кириб бориши муносабати билан …

олтиндан жуда кам фарқ қилар эди. шоир носир хусрав асарларида бринжидан қилинган кўзани кўриб қолгани, уни олтиндан ҳеч фарқ қилмаслигини баён қилиб ўтган эди. xi асрнинг ўрталарида ўрта осиё халқ амалий анъатида катта бурилиш бўлди. кандакорлик ез суръатлар билан ривожланди, мис ва унинг отишмаларидан янги-янги буюмлар пайдобўлди, ўғри тўртбурчакли баркашлар, қорни шарсимон ;амда бўйнига нақш солинган кўзалар, ярим доира кетмонлар, сиёқдонлар, ҳовонча ва бошқалар куда кўп ишлатилар эди. бу буюмларнинг озаларига бўртма кандакорлик усулида нақш 1шлаш камайиб бориб, унинг ўрнига ўйиб нақш ишлаш (гравюра) урф бўлиб қолди. ишланган безаклар ix—x асрларда беўхшов қўпол шаклини йўқотиб жуда чиройли кўринишга эга бўлди. xi—xii асрларда идишларни қанотли сфинкс х,амда тақаларнинг, одамбош қушлар, арслонлар шакллари билан безаш одат тусига кирди. бу безаклар ичида дунёвий мазмундаги безаклар, яъни сарой боғ манзаралари, тўй, базм, сарой ичкариси, шикор, нақш турларидан турунжлар ишлатилди. турунж нақшлар жуда кўп ишлатилиб 6уюмларнинг ажралмас қисми бўлиб қолди. ix—xii асрларда кандакорлик санъатида ҳам …

ариш юксак даражада ривожланди. бу давр халқ амалий санъатининг барча турларида бадиий услубнинг ўзгариши билан характерлидир. металл буюмларни безаш янада ўзгарди, ўсди. буюмлар нақшлари янада бадиийлашди, нозиклашди, майда ислимий нақшлар, ёзувли нақшлар янада кўп ишлатилди. масалан, эрмитаждаги шамдонлар, ҳалқа, етти хил металлдан қуйилган қозонлар мисол бўла олади. «шамдонлар» садаф суяк қадаб ишланган эшиклар учун қилинган нафис шабака ҳалқалар ўсимликсимон гуллари заминида яратилган. бу ёзувларда шамдонларнинг ишланган вақти (1397 йил) ва уста изаад дин исфахоний номи битилган. қозон ўсимликсимон нақш ва юксак бадиий ҳуснихат ёзуви билан нақшланган. бу афсонавий қозон дунёда ягона бўлиб, уни табризлик абдулазиз ибн шарофиддин рихтагар яратган». жумҳуриятимиздаги қазилмалардан топилган металл буюмларда чет эллик усталар номини учратиш мумкин. чунки темур юришлари вақтида чет эллардаги усталарни кўчириб самарқандга олиб келтирган». улар ўз асарларида маҳаллий бадиий дид ва қарашларига бўйсунган. испан элчиси клавихонинг эсдаликларида амир қабулида ва зиёфатида бўлган вақтида кўрган ажойиб идишларни юксак даражада бажарилганлиги ҳақида айтиб ўтган. ўша …

аги янада ривож топди. бухоро, хива, самарқанд ва фарғона водийлардаги шаҳарлар аслаҳа ва жанг кийимлари тайёрлайдиган асосий марказлар ҳисобланган. амир ҳамда саркардалар учун мўлжаллаб ясалган қалқонлар, шамширлар, дубулғалар, ойболталар, энли камарлар, ханжарлар, ўйма нақшлар, қимматбаҳо металл ва ранг-баранг тошлар билан безатилган. кейинчалик эса учта марказлаштирилган давлат бухоро, қўқон ва хива хонликлар ташкил этилиб хўжалик ишлари қайта тиклана бошлади. ҳунармандчилик аста ривожлана бошлади. xvi11—xx асрларда кандакорлик яхши ривожланган бўлиб, бухоро, қўқон, хива, самарқанд, шаҳрисабз, қарши ҳамда тошкент шаҳарлари кандакорлик буюмлари чиқариладиган марказлар бўлган.бой хонадонлари нақш туширилган идишлар билан безатилган. улар хонадон соҳибининг давлатмандлигини намойиш қилиб турган. xix аср ўрталарида вопурушлар пайдо бўлган. фарғона водийсида дўкондор бухоро ва тошкентда эса вопуруш (олибсотар)лар деб юритилади. xix аср ўрталаридан бошлаб вопурушлар ҳунармандлардан буюмларни арзон баҳоларга сотиб олар эдилар. уларни савдогарларга оширилган нархда ўтказганлар ёки бозорларга олиб бориб сотганлар. улар халқ амалий санъати усталарининг тайёрлаган гилам, офтоба, қутича, қилич, ҳар хил идиш ва бошқаларини халққа …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "кандакорлик"

1404712060_54421.doc кандакорлик режа: 1. кандакорлик санъати тарихи 2. мисгарлик 3. мис буюмларнинг турлари 4. мис идишларни ясашнинг техник усуллари 5. кандакорликдаги бадиий безак турлари «ўзбек халқ амалий безак санъатининг энг кенг тарқалган турларидан бири кандакорликдир. кандакорлик деганда металлдан ясалган бадиий буюмларга ўйиб ёки бўртик қилиб нақш ишлаш тушунилади. ўзбекистон территориясида жойлашган ўрта осиё шаҳарларида металлдан ясалган бадиий буюмлар ишлаб чиқариш қадимдан ривожланиб келаётган санъат бўлиб, бу санъат ўзининг қадимийлиги билан кулолчиликдан кейин иккинчи ўринда туради. савдо-сотиқда қадимдан кандакорлик буюмларипа талаб катта бўлган. бу асарлар рамзий ифодаларнинг янги услублари ҳамда ғояларини тарқатиш манбаи бўлиб хизмат қилган. маҳаллий санъат асарлари қўш...

Формат DOC, 456,5 КБ. Чтобы скачать "кандакорлик", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: кандакорлик DOC Бесплатная загрузка Telegram