xviii аср ва xix асрнинг биринчи ярмида шарқона томошалар

DOC 189.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1682407048.doc xviii аср ва xix асрнинг биринчи ярмида шарқона томошалар режа: 1. тарихий шароит томоша турлари 2. достонларда томошалар баёни 3. мусиқа ижроси – кичик томоша шакли 4. шашмақом ижрочилиги 5. машрабхонлик – шеърият байрами 6. фарғона – тошкент шашмақоми 7. рақс – қадимий кичик томоша тури 8. театр – катта шаклдаги томоша туридир 9. аёллар томошаси 10. томоша драматургияси турлари тарихий шароит томоша турлари ўзбек маданияти, шу жумладан, ўзбек театрининг ривожланишида xviii асрдан то xix асрнинг иккинчи ярмигача кечган давр энг оғир из қолдирди. бу йиллар туркистонда ривожланишнинг ҳар томонлама тубанликка юз тутган палласи бўлди. йирик марказлашган давлатнинг емирилиши анча эртароқ, xvi асрнинг иккинчи ярмида абдуллахон (1577-1598) вафотидан сўнг бошланган эди. тарқоқлик ҳар қачонгидан ҳам кучайиб, ички феодал урушлар авж олди. бу ҳол чет давлатларнинг туркистонга бостириб киришлари учун шароит туғдирди. шайбонийлар давлатининг кучсизланиб қолганлигидан фойдаланган эрон шоҳи аббос бухоро хонлигининг сабзавордан то ҳиротгача бўлган ерларини, шунингдек, балхни ҳам …

ухородан ажратиб олиб мустақил қўқон хонлигига асос солди. xviii асрнинг ўрталарида хоразмда ҳам сиёсий вазият ва иқтисодий ҳаёт ғоят даражада оғирлашиб кетди. аҳолининг бир қисми қирилди, бир қисми турли томонларга кўчиб кетди. хива, урганч каби обод шаҳарлар ҳувиллаб қолди. бундай аҳвол қаршисида туркистон хонлари жуда тез алмашиб турардилар. мана шундай феодал тарқоқлик ва ички урушлар xix асрнинг иккинчи ярмигача давом этди. қўқон хонлари ва бухоро амирлари xix аср бошида тошкент, ўратепа ва жиззах шаҳарлари учун ўзаро тинимсиз урушлар олиб борадилар. бу шаҳарлар бир неча марта қўлдан қўлга ўтиб, вайрон бўлган. умархон (1809—1822) даврида қўқон хонлиги кенгайиб, сирдарёнинг этакларигача бориб туташди. у босқинчилик урушларини давом эттириб бухорога қарашли туркистон шаҳрини босиб олди. xix аср бошида бухоро ва хива ўртасида қирғин урушлари давом этди. амир ҳайдар (1810—1826) хивага ҳужум қилиб, 1814 йилда хива қўшинларини тор-мор келтирди, сўнгра марвни қамал қилиб султонобод тўғонини бузиб ташлади, экин майдонларини даштбиёбонга айлантирди. насруллохон (1826—1860) эса 1842 …

озиёна, қўш пули, сомон пули, хас-чўп пули ва шунга ўхшаш турли-туман солиқлар халқнинг тинкасини қуритар, қул савдоси эса авжида эди. бундан ташқари, феодал тарқоқлик ва ички урушлар, чет эл давлатларининг босқинчилик ҳаракатлари орқасида халқ меҳнати билан яратилган моддий ва маданий бойликлар барбод бўлар, ўзбек халқининг ўтмишда қўлга киритган илмий бойликлари ҳам қисман йўқолиб, қўлдан кетиб қола бошлаган эди. ислом дини феодал ҳокимиятининг ғоявий қуролига айланди. мактаб ва мадрасалардан эса дунёвий илмлар бутунлай сиқиб чиқарилди. томошанинг барча турлари таъқиқланди. мадрасаларда ўқитиладиган китоблар «қуръон», «тафсир», «одобуссолихин», «маслакул-муттаҳин», «саботул-ожизин», аҳмад яссавийнинг «ҳикматлар»и, сўфи оллоёрнинг «муродул-орифин», бобомучин ва ғарибийнинг тарки дунё шеърлари, сулаймон боқирғонийнинг «хайратул хақойиқ», рабғузийнинг пайғамбарлар ҳаётини таъриф этган «қиссасул амбиё»си, «биби сешанба», «бобо равшан», «имому-жаҳбар» каби худогўйлик, адабиётларидан иборат бўлди. таълимда қироат, нутқ ва сўз санъати мактабларда 7 йил ўқитиларди. уларда ўқиган кишилар ҳафтияк, абжад, қуръон, фарзи-айн, чоркитоб, хўжа ҳофиз қиссаларидан ташкил топган китобларни ўқиб савод чиқаришган. мадрасаларда ўқиш муддати 15—20 …

зийрак, огаҳий, диловорий, бухорода – жомий, мужрим обид, сайқалий, шавқий каби прогрессив ва истеъдодли шоирларни етиштирди. адабиётнинг ғазал, ҳажв, маснавий, рубоий, мухаммас, мусаддас, мурабба, мусамман, муфрадот, мустазод, мукаттаъд, тарих, муаммо, чистон каби жанрлари ривожланди. xviii ва xix асрнинг биринчи ярмида ўзбек адабиёти эришган ютуқлардан яна бири — муҳаммад собир мударрис бухорий, иброҳим мулло боқий тошкандий, мулло одил тошкандий, абдул ҳаким шоший, мулло муҳаммад содиқ хўқандий, муҳаммад хожайи бухорий, оллоқули хоразмий, мирзо ғойиб марғилоний каби хаттотлар томонидан жомий, навоий, бобир, ҳилолий, бедил каби ўзбек ва тожик шоирларининг қанчадан-қанча асарларини кўчириб китобхонларга тақдим этилиши бўлди. бу даврда хива, бухоро, қўқонда навоийнинг деярли ҳамма машҳур асарлари хаттотлар қалами билан қайта-қайта кўчирилиб тарқатилди. айрим мударрис, хаттот ва толиби илмлар, «тарихий табарий», «равзат ус-сафо», «фирдавс ул-иқбол», «тарихи роқимий», «тарихи муқимхоний», «нисоб ус-сибён», «рисола дар махорижи хуруф», «чанд луғати арабий ва форсий», «рисолайи аруз» каби тарих, жуғрофия, риёзиёт, хандаса, фалсафа ва адабиётга оид китобларни ҳам кўчиришга …

моша турларини анъанавий ўзбек театрининг ривожида ҳам катта аҳамиятга эга бўлди. чунки, адабиётдаги мана шу демократик тенденция билан ўзбек театрининг эстетик принциплари худди икки эгизакдек бирбирига туташиб кетади. адабиётдаги томошалар баёни орқали аъанавий театр, унинг вакиллари тўғрисида тушунчага эга бўламиз. мусиқа ижроси – кичик томоша шакли xviii аср ва xix асрнинг биринчи ярмида ўзбек музика санъати томоша турларига ва анъанавий театрга нисбатан бирмунча эркинроқ ривожланди. гарчанд бу «эркинлик» замон мафкураси талаблари даражаси бўлса ҳам, ўзбек музикасининг бирмунча улғайишига олиб келди. бу даврда ўзбек музикасининг ҳамма жанрлари ўсди. айниқса, қадимий ўзбек классик музикасини такомиллаштириш соҳасида талай ишлар қилинди. туркистон хонликларида шашмақом узил-кесил xviii асрда шаклланди, бунга қадимги ўн икки мақом асос бўлди. демак, ўзбек музика маданияти тараққиётида бу давр мухим аҳамиятга эга бўлган. ўзбек халқининг талантли бастакорлари муайян тарихий даврнинг бадиий-эстетик эҳтиёж ва талабларини ҳисобга олиб ўзбек классик музикасини ривожлантириб борганлар. айни бир вақтда халқ музикаси ҳам ривож топди. инсонпарварлик, ватанпарварлик, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xviii аср ва xix асрнинг биринчи ярмида шарқона томошалар"

1682407048.doc xviii аср ва xix асрнинг биринчи ярмида шарқона томошалар режа: 1. тарихий шароит томоша турлари 2. достонларда томошалар баёни 3. мусиқа ижроси – кичик томоша шакли 4. шашмақом ижрочилиги 5. машрабхонлик – шеърият байрами 6. фарғона – тошкент шашмақоми 7. рақс – қадимий кичик томоша тури 8. театр – катта шаклдаги томоша туридир 9. аёллар томошаси 10. томоша драматургияси турлари тарихий шароит томоша турлари ўзбек маданияти, шу жумладан, ўзбек театрининг ривожланишида xviii асрдан то xix асрнинг иккинчи ярмигача кечган давр энг оғир из қолдирди. бу йиллар туркистонда ривожланишнинг ҳар томонлама тубанликка юз тутган палласи бўлди. йирик марказлашган давлатнинг емирилиши анча эртароқ, xvi асрнинг иккинчи ярмида абдуллахон (1577-1598) вафотидан сўнг бошланган эди. тарқоқлик ҳ...

DOC format, 189.0 KB. To download "xviii аср ва xix асрнинг биринчи ярмида шарқона томошалар", click the Telegram button on the left.

Tags: xviii аср ва xix асрнинг биринч… DOC Free download Telegram