yer sirtining issiqlik rejimi

DOC 97,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404283906_52454.doc yer sirtining issiqlik rejimi reja: 1. tuproqning isishi va sovishi jarayonlari. 2. tuproqning issiqik sig‘imi va issiqlik o‘tkazuvchanligi. 3. tuproq haroratini o‘lchash. 4. tuproq yuzasi haroratining sutkalik va yillik o‘zgarisi. 5. tuproqning pastki qatlamlariga issiqlikning ko‘chish qonunyatlari. 6. o‘rmon qoplami tagidagi tuproq harorati. 1. quruqlik sirtiga tushgan quyosh radiasiyasining bir qismi undan qaytib atmosfera va kosmik fazoga tarqaladi, quruqlik sirtida yutilgan qismi esa issiqlikka aylanadi. o‘z navbatida bu issiqlikning bir qismi yerga yaqin havo qatlamini, o‘simliklarni isitishga va tuproqning yuza qatlamidagi suvni isitishga sarflanadi. yutilgan issiqlikning qolgan qismi esa tuproqning pastki qatlamlariga uzatiladi. (tuproq yuzasining harorati pastki qatlamlarning haroratidan yuqori bo‘lganda). biror joyga tushuvchi quyosh radiasiyasining miqdori sutka va yil davomida o‘zgarib turadi. shuning uchun ham o‘sha joydagi tuproqning isish darajasi quyoshning ufqdan balandligiga, joyning geografik kengligiga, relefiga, o‘simliklar bilan qoplanish darajasiga, yil fasllariga bog‘liq ravishda o‘zgarib boradi, ba’zan bu o‘zgarish juda keng chegarada amalga oshadi. yer sirtining harorat …

an ko‘tariladigan issiqlikdan va yerning qattiq qoplami (litosfera)ning yuqorigi qismlarida kechadigan kimyoviy reaksiyalar va biologik jarayonlar natijasida hosil bo‘ladi. organik moddalar (go‘ng, o‘simlik qoldiqlari, har xil chirindi kabilar) ning chirishidan ajraladigan issiqlik juda oz miqdorda bo‘ladi. tuproqning isishida yuza qatlamdagi suv bug‘ining kondensasiyasida ajralgan issiqlik juda oz bo‘lsa-da ahamiyatga ega. bundan tashqari yer qobig‘ining ustki qatlamlaridagi tabiiy radioaktiv moddalarning emirilishidan ajraladigan issiqlik tuproqni juda kam darajada isitadi. tuproq yuzasi yerning uzun to‘lqinli nurlanishidan, sovuq havo massalarining kirib kelishi natijasida soviydi. 2. tuproqning harorat holati, isishi va sovishi kabi jarayonlarga yer yuzasining xususiyatlari bilan bir qatorda tuproqning issiqlik sig‘imi va issiqlik o‘tkazuvchanligi ham ta’sir qiladi. tuproqning issiqlik sig‘imi – uning issiqlikni yutish qobiliyatini bildiradi. tuproqning issiqlik sig‘imi ikki xilda bo‘ladi: tuproqning solishtirma issiqlik sig‘imi s tuproqning hajmiy issiqlik sig‘imi sh 1 kg quruq tuproqni 10s ga isitish uchun kerak bo‘lgan issiqlik miqdoriga tuproqning solishtirma issiqlik sig‘imi deyiladi. uni ko‘pincha j/kg 0s …

roqning issiqlik sig‘imi uning mineralogik va mexanik tarkibiga, organik moddalar miqdoriga, tuproqning g‘ovakligi va tuproqdagi havo miqdoriga bog‘liq (4-jadval) . 4-jadval tuproq tarkibiy qismlarining issiqlik sig‘imlari. issiqlik sig‘imi solishtirma (kal/=·0s) hajmiy (kal/sm3·0s) кvarsli qum 0,196 0,517 loy 0,233 0,577 torf 0,477 0,611 suv 1,000 1,000 кvars 0,198 0,534 havo 0,24 0,0003 yuqoridagi jadvaldan ko‘rinadiki, suvning issiqlik sig‘imi tuproqdagi mineral va organik moddalarnikidan katta. amaliyotda tuproqning hajmiy issiqlik sig‘imini aniqlash keng qo‘llaniladi. hajmiy issiqlik sig‘im esa tuproq g‘ovaklarining suv yoki havo bilan to‘lishi darajasiga bog‘liq. havoning hajmiy issiqlik sig‘imi 0,0003 kal/sm3 ·0s ga, suvning hajmiy issiqlik sig‘imi esa 1 kal/ sm3 ·0s ga teng. demak, suvning hajmiy issiqlik sig‘imi havonikidan 3000 marta katta. shuning uchun tuproqda suvning borligi uning hajmiy issiqlik sig‘imini orttiradi yoki tuproq namligi ortishi bilan uning hajmiy issiqlik sig‘imi ham kuchayadi. tuproqda havo qancha ko‘p bo‘lsa,uning hajmiy issiqlik sig‘imi shuncha oz bo‘ladi.shuning uchun nam tuproq quruq tuproqqa qaraganda …

yuzidan 1 s davomida o‘tadigan issiqlik miqdori, shu qatlamning issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffisienti  ga teng bo‘ladi. tuproqning issiqlik o‘tkazuvchanligi uning mineralogik tarkibiga, tuproqdagi organik moddalarning miqdoriga hamda suv va havoning hajmiy ulushlariga bog‘liq. tuproqda suv va havolarning o‘zaro munosabati uzluksiz o‘zgarib turganligi uchun  ham vaqtga nisbatan o‘zgaradi. tuproq namligining dala sharoitida uchrab turadigan chegaralarida namlik o‘zgarishi bilan hajmiy issiqlik sig‘im 3-4 marta o‘zgarsa, tuproq namligining xuddi shu chegaralarida aynan shu vaqtda  esa 100 martadan ham ortiq o‘zgarishi mumkin. issiqlik sig‘imdan farqli ravishda issiqlik o‘tkazuvchanlik tuproqni tashkil etuvchi fazalar va komponentalarning hajmiy ulushlarigagina bog‘liq bo‘lmasdan, balki tuproq elementar zarrachalarining o‘lchamlari, shakli va fazoviy joylashishiga ham bog‘liq. bunday holat tuproqda issiqlik uzatishning qaysi usulda ro‘y berayotgani bilan bog‘liq. tuproqda issiqlik almashish molekulyar issiqlik o‘tkazuvchanlik, konveksiya, nurlanish usullari bilan amalga oshib, ular orasida hal qiluvchisi molekulyar issiqlik o‘tkazuvchanlikdir. issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffisienti j/m.s. s=vt/m.  s. va kal/sm. s. s birliklarda o‘lchanadi. …

ing uchun kam isiydi. haydalgan erning yuzasi kunduzi haydalmagan ernikidan ko‘proq isishining sababi ham shunda. кechasi esa haydalgan (g‘ovak) erning yuzasi haydalmagan (zich) er yuzasidan sovuqroq bo‘ladi. chunki g‘ovak tuproq qatlami, ichki qatlamlardan kelgan issiqlikni tuproq yuzasiga juda yomon o‘tkazadi, shu sababli kechasi g‘ovak tuproq yuzasi sovuq bo‘ladi. zich tuproqda esa kechasi ichki qatlamlarning issiqligi tuproq yuzasi tomon yaxshi o‘tadi. shuning uchun zich tuproq kechasi g‘ovak tuproqqa nisbatan iliqroq bo‘ladi. tuproq muzlaganida issiqlik o‘tkazuvchanligi ortadi. chunki, muzning issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffisienti suvnikidan 4 marta oshiq. qor qoplamining issiqlik o‘tkazuvchanligi juda kam. qor qoplamining o‘rtacha zichligi 0,2-0,3 g/sm3 bo‘lganda qorning issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffisienti tuproqnikidan 10 martacha kam bo‘ladi. qishloq xo‘jaligi uchun qor qoplamining ahamiyati katta. qor qoplami kuzgi g‘alla ekinlarini va ko‘p yillik o‘tlarni qishda muzlashdan saqlaydi. 3. tuproq haroratini o‘lchash uchun ko‘pincha suyuqlikli (simobli, spirtli), termoelektrik va qarshilik elektr termometrlari qo‘llanadi. biz ular orasidan suyuqlikli termometrlargagina to‘xtalamiz. tuproq yuzasining kuzatish muddati …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yer sirtining issiqlik rejimi"

1404283906_52454.doc yer sirtining issiqlik rejimi reja: 1. tuproqning isishi va sovishi jarayonlari. 2. tuproqning issiqik sig‘imi va issiqlik o‘tkazuvchanligi. 3. tuproq haroratini o‘lchash. 4. tuproq yuzasi haroratining sutkalik va yillik o‘zgarisi. 5. tuproqning pastki qatlamlariga issiqlikning ko‘chish qonunyatlari. 6. o‘rmon qoplami tagidagi tuproq harorati. 1. quruqlik sirtiga tushgan quyosh radiasiyasining bir qismi undan qaytib atmosfera va kosmik fazoga tarqaladi, quruqlik sirtida yutilgan qismi esa issiqlikka aylanadi. o‘z navbatida bu issiqlikning bir qismi yerga yaqin havo qatlamini, o‘simliklarni isitishga va tuproqning yuza qatlamidagi suvni isitishga sarflanadi. yutilgan issiqlikning qolgan qismi esa tuproqning pastki qatlamlariga uzatiladi. (tuproq yuzasining harorati past...

Формат DOC, 97,5 КБ. Чтобы скачать "yer sirtining issiqlik rejimi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yer sirtining issiqlik rejimi DOC Бесплатная загрузка Telegram