селекцион материални баҳолаш усуллари.

DOC 57,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404224957_52200.doc селекцион материални баҳолаш усуллари. режа: 1. селекцион материал ҳақида тушунча. 2. селекцион материални баҳолаш принциплари. 3. дала, лаборатория ва дала- лаборатория шароитида баҳолаш усуллари. 4. одатдаги (ҳақиқий), провокацион шароитда, бевосита ва билвосита баҳолаш. 5. визуал ва органолептик баҳолаш. селекцион материал деб – селекция иши жараёнида танлаб олинадиган ўсимликларнинг барча хиллари рақамлари, навларига айтилади. навларни ёки селекцион рақамли намуна, авлодларни таърифлайдиган асосий кўрсаткичлар – уларнинг ҳосилдорлиги ва маҳсулотнинг сифатидир. лекин бу кўрсаткичлар биринчидан, жуда мураккаб, чунки улар анча оддий бўлган бир қанча белги ва хусусиятларнинг йиғиндиси билан ифодаланиб, иккинчидан, ўстириш шароити таъсирида кескин ўзгариб кетиши мумкин. шунинг учун селекционер ўзи селекцион иш олиб борадиган экиннинг ҳосилдорлиги, маҳсулот сифатида кузатиладиган ўзгариш ҳамда фарқларнинг сабабларини ҳар йили селекция ишининг ҳар бир босқичида аниқ билиб бориш ва баҳолаш керак. булар – маҳсулдорлик ва ҳосилдорлик, тезпишарлик, қурғоқчиликка, қишга, совуққа, касаллик ҳамда зараркунандаларга чидамлилик, механизация воситасида етиштириш ва ҳосилни йиғиштиришга мослашганлик, маҳсулот сифати ва бошқа …

г сифати дастлабки энг яхши ўсимликларнинг белги ва хусусиятларини тўғри ва аниқ баҳолаб танлашга боғлиқ. бошланғич материал хилига ва селекциянинг мақсадига қараб ўсимликларни баҳолаш усуллари ҳар хил бўлади. одатда селекцион популяцияларидан энг яхши ўсимликларни ажратиб олишда белгилар мажмуийсига қараб баҳоланади: вегетация даврининг давомийлиги, маҳсулдорлиги, маҳсулот қисмининг шакли ва ёқимлилиги, таркибидаги озиқа моддаларининг миқдори, у ёки бу фойдаланиш турига яроқлиги, тайёрланидиган маҳсулот таъмининг ёқимлилиги, касалликларга, зараркунандаларга ва ноқулай шароитларга чидамлилиги, ҳосилни етиштириш ва йиғиб олиш ишларини механизациялашга мос ва бошқалар. агар селекцион материал аксариат белгилар бўйича нисбатан бир текис бўлса, у ҳолда ўсимликлар битта – селекция ишини асосий мақсадини таъминлайдиган белги бўйича баҳоланади (эртапишарлик, касалликларга чидамлилилик ва бошқалар), аммо шу ҳолда ҳам ўсимликларнинг маҳсулдорлиги, маҳсулотнинг сифати ва бошқа муҳим белгилар устида назорат ўтказиш тўхтатилмайди. белгиларни баҳолаш усулларини икки гуруҳга бўлиш мумкин: объектив ва субъектив. белгиларни объекгив усуллари билан баҳолаганда турли ўлчов аспобларидан фойдаланилади (тарози, линейка, рефракгометр ва бошқалар) ёки санаш билан, …

арда уч балли тизим қўлланилади. айрим белгиларни бевосита ва билвосита усуллари билан баҳолаш мумкин. масалан, карамнинг тезпишарлигини пишганга қадар ўтган кунларни ҳисоблаб аниқлаш мумкин, шу билан бирга уни карам кўчатининг баргларини тузилишига қараб ҳам аниқлаш мумкин. визуал (кўз билан чамалаб) органолептик баҳолаш. баҳолашнинг визуал усули одатда кўп ҳолларда ўсимликнинг морфологик белгиларини баҳолашда қўлланилади. тубининг шакли, шоҳланиш харакгери, айрим органларининг тузилишида хусусиятлар борлиги ва бошқалар визуал аниқлаш мумкин. бу усул меванинг баргларининг, илдиз меванинг ранги ва рангданиш даражасини баҳолашда қўлланилади. маҳсулотнинг таъми, хиди, хушбўйлигини баҳолашда органолептик усулдан фойдаланилади. бунинг учун имконияти борича кўпроқ одамлар жалб қилинади ва улар берган баҳолар қўшилиб ўртачаси асос қилиб олинади. маҳсулот таъмининг сифатларини баҳолашда органолептик баҳолаш (дегустация) ҳам тез ҳам ягона қўлланиладиган усул. сон белгиларини баҳолашда турли ўлчов аспоблари линейка, тарози ва бошқа аспоблардан фойдаланилади. масалан, ўсимлик бўйи, баргининг узунлиги ва эни, мевасининг, илдиз меванинг, пиёз бошнинг диаметри, массаси, ҳосилдорлиги ва бошқаларни ўлчаш ва тарозида тортиш …

из мевасида каратиноидлар сақланишини баҳолаш асосан илдиз мевасининг флоэма қисмининг рангланиш даражасига қараб ўтказилади. помидор мевасининг, карам боши баргининг, сабзавот горохнинг таркибидаги қанд миқдори рефрактометр ёрдамида аниқланади. рефрактометр ҳужайра ширасидаги эрийдиган моддалар таркибини кўрсатади, унинг асосий қисмини қанд ташкил этади. кимёвий анализ учун товар (бозорбоп) органлари уларни истеъмол қилиш ёки қайта ишлаш учун тайёр бўлган ҳолатда олинади (масалан, помидор мевалари пишган ҳолатда,бодринг яшил бўлган фазасида, илдиз мевалар, карам бошлари, пиёзбошлар – товар (бозорбоп) ҳолатига яроқлик даврида). маҳсулдорликни ва ҳосилдорликни баҳолаш. ўсимликларнинг энг муҳим кўрсаткичлари маҳсулдорлик ва ҳосилдорлик ўзаро чамбарчас бир-бири билан боғлиқ. маҳсулдорлик – битта алоҳида ўсимликдан олиб бўладиган маҳсулот массаси билан аниқланади. тўғрироғи ўртачи бир ўсимликдан олинадиган ҳасил (маҳсулот). ҳосилдорлик бир майдон бирлигидаги (м2, га) ўсимликлардан олинадиган маҳсулот массаси. шундай қилиб ҳосилдорлик – маҳсулдорлик (ўртача бир ўсимликнинг маҳсулоти) ва майдон бирлигидаги ўсимликлар сонидан келиб чиқадиган кўрсаткич. озиқланиш майдони ошиши билан ўсимликлар маҳсулдорлиги унинг генотипи асосида аниқ чегарагача ўсади. шу …

нг маҳсулдорлиги бўйича баҳолаш юқори агрофон шароитида шу ҳудудга экиш учун қабул қилинган экиш муддатлари ва ўсимликларни жойлаштириш схемалари қўлланилиши, яъни агротехника қоидаларига тўлиғича риоя қилиш керак. селекция жараёнининг дастлабки босқичларида ўсимликлар маҳсулдорлиги бошланғич материалдан ёки танлашнинг биринчи буғинида энг яхши ўсимликлар танлаб олиниб, асосан визуал (кўз билан чамалаб) усулда баҳоланади. кечки (кейинги) босқичларда маҳсулдорлиги бўйича нисбатан бир текис оилалар ёки ўсимликлар гуруҳларини баҳолашда кўп ҳолларда намунанинг ҳосилдорлиги аниқланади. ҳосилдорлигини баҳолашда делянкадан (пайкалчадан) чиққан товар органларининг массаси (мева, илдиз мева, пиёзбош ва бошқалар) ва товар маҳсулотининг фоизи аниқланади. кўп марта ҳосили териладиган экинларнинг ҳосилдорлиги ҳосил териш даврида ҳамма йиғиб олинган ҳосил қўшилиб баҳоланади. ҳосилдорликни баҳолаш стандарт маҳсулотнинг вазни майдон бирлигида ўтказилади (кг/ м2, ц/га, т/га) . вегетация даврининг давомийлигини баҳолаш. фенологик кузатиш асосида ўтказилади. бунда кўрсаткич сифатида униб чиқишдан ҳосилни йиғиб олгунга қадар ўтган кунлар олинади. ҳосили кўп марта териладиган экинларда (помидор, бодринг, карамнинг эртапишар навлари ва бошқалар) вегетация даврининг …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "селекцион материални баҳолаш усуллари."

1404224957_52200.doc селекцион материални баҳолаш усуллари. режа: 1. селекцион материал ҳақида тушунча. 2. селекцион материални баҳолаш принциплари. 3. дала, лаборатория ва дала- лаборатория шароитида баҳолаш усуллари. 4. одатдаги (ҳақиқий), провокацион шароитда, бевосита ва билвосита баҳолаш. 5. визуал ва органолептик баҳолаш. селекцион материал деб – селекция иши жараёнида танлаб олинадиган ўсимликларнинг барча хиллари рақамлари, навларига айтилади. навларни ёки селекцион рақамли намуна, авлодларни таърифлайдиган асосий кўрсаткичлар – уларнинг ҳосилдорлиги ва маҳсулотнинг сифатидир. лекин бу кўрсаткичлар биринчидан, жуда мураккаб, чунки улар анча оддий бўлган бир қанча белги ва хусусиятларнинг йиғиндиси билан ифодаланиб, иккинчидан, ўстириш шароити таъсирида кескин ўзгариб кетиши мумкин....

Формат DOC, 57,0 КБ. Чтобы скачать "селекцион материални баҳолаш усуллари.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: селекцион материални баҳолаш ус… DOC Бесплатная загрузка Telegram