xx asrlarda psixologiyaning rivojlanishi

DOC 94.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1708371294.doc xx asrlarda psixologiyaning rivojlanishi reja: 1. bixeviorizmga umumiy tavsifnoma. 2. nebixeviorizmni yuzaga kelishi va rivojlanishi. 3. geshtaltpsixologiyaga umumiy tavsif. 4. psixoanaliz va uning rivojlanishi. 5. yungning analitik psixologiyasi. 6. adlerning individual psixologiyasi. bixeviorizmning asoschisi dj.uotson (1878-1938) psixologiya fanining bosh vazifasi xulqni tadqiq etishdan iborat deb tushunadi. u psixik hodisalardan mutlaqo voz kechib, xulqni ikki shaklga, ya’ni ichki va tashqiga ajratadi, ular o’zaro javoblar stimuli bilan uzviy bog’liq ekanligini ta’kidlab o’tadi. bixeviorizm uchun “xulq” asosiy tushunchaga aylanib, uning psixikasi bilan aloqasi chetlab o’tilgandir. uotson “bolani psixologik tarbiyalash” asarida bolani ruhan va jismonan sohlom qilib tarbiyalash uchun nimalarga e’tibor qaratish zarurligi haqida to’xtalib o’tdi. qat’iy kun tartibiga rioya qilish, turli stimullaming ta’siridan himoya qiladigan bolaning maxsus xonasi mavjudligi, bolaga nisbatan muhabbat va g’amxo’rlik ko’rsatishda me’yor bo’lishi zarurligini ta’kidladi. uotson insonlami tarbiyalashda muhitning ustuvor rolini ta’kidladi. uning ta’kidlashicha, sog’lom bolalar to’plamidan muhitning ta’sirida kimni bo’lsa-da tarbiyalash mumkin: yoki bir xil xulq-atvorli bolalar …

kamchiligi -xulq-atvoming ichki (psixologik) omillaridan voz kechish va to’liq rad etish; - barcha tirik organizmlar xulq-atvoridagi umumiylikni izlash; taraqqiyotda insonga xos bo’lgan o’ziga xoslikni rad etish; -inson haqida mexanistik tasawur; -ta’limning passiv xarakteri - inson ta’sir ob’ekti sifatida; -haqiqat yangi paydo bo’lgan xulq-atvomi tushuntirishning mumkin emasligi. klassik bixeviorizmning asosiy g’oyasi quyidagilardan iborat: bola psixikasining rivojlanishi asosan atrof-muhitga bog’liq. bola taraqqiyotini o’rganishga bag’ishlangan tadqiqotlarda stimullar va ular asosida paydo bo’ladigan reaksiyalar o’rtasida bog’lanish hosil bo’lishiga, o’rganishga imkon beradigan yoki unga to’sqinlik qiladigan sharoitlami o’rganishga e’tibor qaratildi. muhit bolani o’rab turuvchi tevarak-atrof, aniq hayotiy vaziyatlardan iborat sharoit sifatida qaraldi; vaziyat turli stimullar to’piamidan iborat bo’lib, ular o’z navbatida qo’zg’atuvchilar zanjiriga bo’linadi. tashqi muhit ta’sirlari bola xulq-atvori mazmunini va uning rivojlanish xarakterini belgilaydi. shunga qaramasdan, ba’zi bixevioristlar, jumladan e.tomdayk, e.tolmen, k.xall, d.xebb kabilar xulq motivasiyasiga muayyan darajada e’tibor qilganlar. ular o’zlarining izlanishlarida xulq motivasiyasining “quyi darajalari”ni o’rganib, kalamushlarda tajriba ishlarini olib borib, jonivorda …

ming go’yoki qobig’iga o’xshaydi, xolos. vilyam makdugall (1871-1938) motivatsiyaning irsiy (tabiatdan beriladigan) xususiyatga ega degan holatni asoslash uchun tug’ma instinktlar masalalari bilan mazkur voqelikni bog’lab tushuntirishga harakat qilgan. uning fikricha, tug’ma instinktlar ham insonlarga, ham hayvonlarga bir tekis taalluqli bo4lib, ular odamlaming motivida oldin 14 ta, keyinchalik esa 18 tagacha “asosiy instinktlar” sifatida hukm surishi mumkin. operant o’rganish edvard torndaykning psixologiya faniga qo’shgan hissalaridan biri “odam shunchaki fikrlay oladigan boshqa bir jonivor” degan ta’kid edi. edvard tomdayk o’zining psixologiyadagi tizimini “maqbul bixeviorizm” deb atagan. uning fikricha, organizm xulq-atvori ma’lum bir adaptativ maqsadga yo’nalgan. bixeviorist bo’lgan tolmen kurt levin tufayli geshtalt nazariyasiga qiziqib qoladi. klerk xallning fikrlariga i.p.pavlov, ch. darvin, e.tomdayk, e.tolmenlar ishlari o’z ta’sirini ko’rsatgan. uning nazariyasi ushbu tadqiqotchilaming nazariyalari hamda nyuton fizikasini siznetiashga urinish edi. u gipnoz bilan qiziqadi hamda 1933 yilda shu mavzuda kitob yozadi. haqiqatdan yangi xulq-atvomi egallash shartlarini eksperimental tadqiqi shuningdek, o’rgatish dinamikasi amerikalik psixolog e.tomdaykning …

a olib boradigan kerakli harakatlami qilgan. ushbu qutidan chiqishning keyingi harakatlarida xatolar soni kamayib unga sarflangan vaqt ham qisqargan. o’rgatish turi sinaluvchi odatda, xulq- atvoming turli variantlarini operantlarini harakat qilish anglamagan holda sinashi va ulardan ko’proq to’g’ri mos kelganini tanlab olishidir, bu operant asoslash nomini olgan. intellektual vazifalami hal etishda sinov va xatolar metodi inson va hayvonlar xulq-atvorini tavsiflovchi umumiy qonuniyat sifatida ko’rib chiqila boshlangan. tomdayk o’rgatishning to’rtta asosiy qonunini ta'riflagan: 1. takrorlash qonuni mashq qilish stimul va reaksiya o’rtasidagi aloqa qanchalik tez-tez takrorlansa, shunchalik u tezroq mustahkamlanadi va mahkamlanadi. 2. ta’sir effekt qonuni (qo’llab-quwatlash). reaksiyalami o’rganishda qo’llab- quvvatlash bilan birga kuzatilganlardan ijobiy yoki salbiy biri mustahkamlanadi. 3. tayyorlik hozirlik qonuni. sub’ekt holati ochlik suvsizlik hissini his qilayotgan yangi reaksiyalami ishlab chiqish uchun ahamiyatsiz emas. 4. assotsiativ o’zgarish qonuni. vaqt bilan chegaradoshlik bog’liqiik ahamiyatli muhim bilan assotsiatsiya qilishda bog'liq bo’lgan neytral stimul ham kerakli xulq- atvomi yuzaga keltira boshlaydi. shuningdek, …

ijtimoiy xulq-atvoriga o’tkazish juda qiyin. b.f. skinner bixevioristik nazariyaning yetakchisidir. skinner boshqa zamondoshlariga nisbatan o’z-o’zini kuzatishga qarshi bo’lgan. shuningdek, u xulq- atvor shakllarini o’rganishga hissa qo’shgan. bixeviorizmning ko’zga ko’ringan nazariyotchisi skinner (1904-1990) metodlar orqali insonning barcha xulq-atvorini bilish mumkinligini, chunki ob’ektiv ijtimoiy muhit determinallanganligini e’tirof etgan. b.f. skinner motivlar, maqsadlar, hissiyotlar, anglanmagan fikrlar va shu kabi psixik jarayonlar tushunchasini inkor etgan. uning ta’kidlashicha, inson xulq-atvori deyarli uni qurshab turgan tashqi muhit ta’sirida butunlay shakllanadi. ba’zida bunday yondashuvni invayronmentalizm (environment- muhit- atrof) deb ataydilar. b.f. skinner fikriga ko’ra, inson psixikasining qora qutisi empirik tadqiqotlardan chiqarib tashlanishi, bevosita kuzatish mumkin bo’lgan inson xulq-atvorini o’rganishga, oxirgi hisobda inson harakatini aniqlab nazorat qiluvchi muhit omillarini o’rganishga qaratilishi kerak. f. skinner hayvonlar xulq-atvorini (kalamush, kabutar) eksperemental tahili inson va hayvonlar uchun umumiy bo’lgan xulq-atvor tomonlarini ochishga imkon beradi, deb hisoblangan. xulq-atvoming umumiy qonuniyatiga tayanib ta’lim va tarbiyaning muhim amaliy psixologik-pedagogik vazifasini hal etish mumkin. ijtimoiy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xx asrlarda psixologiyaning rivojlanishi"

1708371294.doc xx asrlarda psixologiyaning rivojlanishi reja: 1. bixeviorizmga umumiy tavsifnoma. 2. nebixeviorizmni yuzaga kelishi va rivojlanishi. 3. geshtaltpsixologiyaga umumiy tavsif. 4. psixoanaliz va uning rivojlanishi. 5. yungning analitik psixologiyasi. 6. adlerning individual psixologiyasi. bixeviorizmning asoschisi dj.uotson (1878-1938) psixologiya fanining bosh vazifasi xulqni tadqiq etishdan iborat deb tushunadi. u psixik hodisalardan mutlaqo voz kechib, xulqni ikki shaklga, ya’ni ichki va tashqiga ajratadi, ular o’zaro javoblar stimuli bilan uzviy bog’liq ekanligini ta’kidlab o’tadi. bixeviorizm uchun “xulq” asosiy tushunchaga aylanib, uning psixikasi bilan aloqasi chetlab o’tilgandir. uotson “bolani psixologik tarbiyalash” asarida bolani ruhan va jismonan sohlom qilib tarbiy...

DOC format, 94.0 KB. To download "xx asrlarda psixologiyaning rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: xx asrlarda psixologiyaning riv… DOC Free download Telegram