psixologiyaning dastlabki va o’rta asrlarda rivojlanishi

DOCX 6 pages 23.1 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.1 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

3- mavzu. psixologiyaning dastlabki va o’rta asrlarda rivojlanishi antik davrning psixologik nazariyalari. o’rta asrlarda psixologiyaning umumiy tavsifi. v-xi asrlarda yevropa psixologiyasini rivojlanishi. ilk nazariyalar haqida umumiy ma’lumotlar. maqsad: psixologiya fanini o’rganmoq uchun uning qadimgi tarixini bilish, uning maqsadi, vazifasi, predmeti, ilmiy va falsafiy qarashlarini o’rgatishdan iboratdir. metodik ta’minot: mavzuga oid savolli kartochkalar va tarqatmali materiallar adabiyotlar: 1. m.g.yaroshevskiy «istoriya psixologii» moskva. izd. «nauka» -1979 yil. 2. a.n.jdan. «psixologiya ot antichnosti do nashix dney» moskva, «nauka» -1989 y. 3. yu.b. gippenreyter «vvedenie v obshuyu psixologiyu» moskva, izd. mgu- 1098 g. reja: 1. psixologiya tarixining kelib chiqishi. 2. idealistik va materializm oqimining asoschilari va ularning ta’limiy fikrlari. 3. antik filosofiyaning rivojlanish bosqichi. psixologiya tarixi fanining predmeti va vazifalari mavzusini o’tishdan maqsad, ya’ni psixologiya fani x1x asrning 2-yarmida alohida fan sifatida ajralib chiqdi, shunday ekan, demak, psixologiya fanining ilk ilmiy-dunyoviy g’oyalarini ilgari surgan olimlar va faylasuflarning ta’limotlarini o’rganib chiqamiz, ulardagi ong tushunchasi tana, …

2 / 6

da x1x asrning ikkinchi yarmigacha falsafa fanining tarkibida rivojlangan. ilmiy psixologiyagacha bo’lgan davrda psixologiya dastlabki og’zaki fan sifatida, keyin esa yozma fan sifatida mavjud bo’ldi. shunga qaramasdan insonlarning jamiyatga, tabiatga va tirik mavjudotlarga va ijtimoiy muhitga nisbatan bo’lgan munosabatlari ma’lum funktsiya va mexanizmlar yordamida qanday amalga oshirilishi, bu mexanizmlar asosini nima tashkil qilishi savol tariqasida namoyon bo’lar ekan. psixologiya haqidagi dastlabki fikrlar antik filosofiyada vujudga kela boshladi. agar biz psixologiya haqidagi fikrlarning rivojlanish tarixiga nazar tashlaydigan bo’lsak, bu fikrlar uzoq o’tmishdan to shu kunga qadar ikkita oqim nuqtai nazardan hal qilinib kelinmoqda, ya’ni : 1) i d e a l i s t i k; 2) m a t e r i a l i s t i k; antik falsafada idealistik oqimning eng yirik namoyondachilari sakrat va shogirdi platon hisoblanadi. ularning asosiy fikrlari idealistik nuqtai nazardan nazardan shu bilan asoslanadiki «jon, ruh va tana alohida-alohida substantsiya hisoblanadi. tana tirik …

3 / 6

moddiy dunyoning ob’ektiv ravishda mavjudligini inkor qilib, reallik deb faqat individual ong sub’ektiv (ichki) sezgi obrazlarini tan oluvchi idealistik oqim. sub’ektiv idealizmning antik falsafadagi eng yirik vakili sakrat hisoblanadi. uning shogirdi platon, o’zining dastlabki qarashlarida sub’ektiv idealizm g’oyalarini targ’ib qilgan bo’lsa ham, keyinchalik o’zining dunyoqarashi bilan ob’ektiv idealizm namoyondalariga aylanadi. masalan: platonning «teatet» asarida uning ob’ektiv idealizm haqidagi fikrlari o’z ifodasini topadi. platon o’zining dunyoqarashi bo’yicha ilohiy substantsiya sodiq bo’lsa ham, o’z qarashlarida materiaya haqidagi g’oyalarni ham targ’ib qiladi. antik falasafadagi bu ikkita vakildan tashqari qolgan yirik vakillarining hammasi materialistik oqim vakillari hisoblanadi. m a t e r i a l i z m – falsafadagi asosiy oqimdan biri, ya’ni idealizmga qarama-qarshi o’laroq, birdan-bir ilmiy, tarixan rivojlangan dunyoqarashdir. materializm: dunyo o’z tabiatiga ko’ra moddiydir, materiya tabiatan borliq, inson ongidan tashqari, unga bog’liq bo’lmagan holda mavjuddir; materiya birlamchi hamda sezgilarning manbaidir, ong esa ikkilamchi, hosila narsadir. dunyo va uning qonuniyatlarini to’liq …

4 / 6

iv psixologiya maktabiga aylandi. platon ob’ektiv idealizmni targ’ib qilgan holda antik falsafada dualizm yo’alishiga asos soldi. antik falsafaning birlamchi materializm g’oyalarini targ’ib qilan faylasuflardan biri milet maktabining vakillaridir. uning asoschisi grek faylasufi fales hisoblanadi. fales jon va ruh haqidagi va uning asoslari haqida quyidagi fikrlarni ilgari surdi. uning fikricha «jonning ruhning asosini aohida xossaga ega bo’lgan materiya hosil qiladi, ya’ni jonning asosini (suv) tashkil qiladi» degan fikrni ilgari suradi. uning shogirdlari anaksimen va anaksagorlarning ruhning asosini ma’lum moddiy asosini materiyadan izlab, anaksamen ruhning asosini (havo) tashkil qiladi desa, aniksagor esa (olov) tashkil qiladi degan. materialistik oqim vakillari idealistik oqim g’oyalariga qarshi fikrlarni ilgari suradilar, materialistik oqim vakillarining fikricha dunyoning asosida bitta moddiy narsa yotadi. inson va uning ruhiy hayoti ham ana moddiy narsadan iboartdir deganlar. antik falsafaning eng yirik namoyondasi, psixologiya haqidagi dastlabki ilmiy mulohazalarini keltirgan fpylasuf aristotel’ (arastu) hisoblanadi. shuning uchun hamki u «psixologiya fanining otasi» degan nom olgan. …

5 / 6

haqidagi ta’limotning boyitibgina qolmasdan, balki yangi-yangi fikrlarni ilgari surdi. umuman antik filosofiyada psixika haqidagi ta’limotning ko’pgina ko’rinishlari fikrlar tarzida rivojlandi. masalan: antik filosofiyada sezgilar haqida (idrok) insonning fikrlash qobiyati haqida insondagi ixtiyoriy va ixtiyorsiz harakatlar haqida (iroda effektiv holatlar), birlamchi materializm nuqtai nazardan ilg’or ilgari surildi, shuning uchun ham antik filosofiyani biz tug’ridan-tug’ri antik psixologiyaning rivojlanish tarixi, deb ayta olamiz deydi. rus olimi a.n.zdan, - agar biz psixologiya tarixining rivojlanishini asosan 2 davrga bo’ladigan bo’lsa: birinchi davrga- psixologiyaning falsafa tarkibida rivojlanishi. bu davr er.avvalgi u1 asrdan 19 asrning 60 yillarigacha bo’lgan vaqtni o’z ichiga oladi. bu davr 4 bosqichni o’zida aks ettiradi. 1-bosqich: eramizdan avvalgi u1 asrdan bizning eramizning u asrgacha bo’lgan davr, bu davrda psixika haqidagi fikrlarning paydo bo’lii va ularning ma’lum nuqtai nazardan rivojlanish davrini o’z ichiga oladi. bu fikrlar va nuqtai nazarlar, bu bosqichda asosan materializm va idealizm nuqtai nazardan hal qilingan. bu davrga antik filosofiya vakillri …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiyaning dastlabki va o’rta asrlarda rivojlanishi"

3- mavzu. psixologiyaning dastlabki va o’rta asrlarda rivojlanishi antik davrning psixologik nazariyalari. o’rta asrlarda psixologiyaning umumiy tavsifi. v-xi asrlarda yevropa psixologiyasini rivojlanishi. ilk nazariyalar haqida umumiy ma’lumotlar. maqsad: psixologiya fanini o’rganmoq uchun uning qadimgi tarixini bilish, uning maqsadi, vazifasi, predmeti, ilmiy va falsafiy qarashlarini o’rgatishdan iboratdir. metodik ta’minot: mavzuga oid savolli kartochkalar va tarqatmali materiallar adabiyotlar: 1. m.g.yaroshevskiy «istoriya psixologii» moskva. izd. «nauka» -1979 yil. 2. a.n.jdan. «psixologiya ot antichnosti do nashix dney» moskva, «nauka» -1989 y. 3. yu.b. gippenreyter «vvedenie v obshuyu psixologiyu» moskva, izd. mgu- 1098 g. reja: 1. psixologiya tarixining kelib chiqishi. 2. idealisti...

This file contains 6 pages in DOCX format (23.1 KB). To download "psixologiyaning dastlabki va o’rta asrlarda rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiyaning dastlabki va o’… DOCX 6 pages Free download Telegram