psixologiyani dastlabki va o'rta asrlarda rivojlanishi

PPTX 29 pages 3.2 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.2 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

sharq va o'rta osiyo psixologik qarashlari psixologiyani dastlabki va o'rta asrlarda rivojlanishi dotsent s.m.tuychieva 1. sharq mamlakatlarida ilk psixologik fikrlarning paydo bo'lishi. xind falsafasi. 2. xitoy falsafasi va konfutsiy ta'limoti. 3. markaziy osiyoda psixologik ta'limotlarning rivojlanishi. 4. psixologiyaa ratsionalizm va sensializm reja: qadimgi xindiston, xitoy, misr kabi mamlakatlarda ruhiy holat haqidagi ilk fikrlar ilgari surilgan, lekin psixika haqidagi ta'limot falsafa fani doirasida uning bir qismi sifatida o'rganilgan. psixologiya tarixida ham falsafada bo'lgani kabi asosan ikki oqim o'rtasida kurash kechgan. bular: 1. idealizm (fr. idealisme) ; 2. materializm (lot.materialis– moddiy) idealizm (fr. idealisme-mavjud emas) – idealizm: falsafaning bosh masalasida – ongning borliqqa munosabati masalasida materializmga qarama-qarshi o'laroq ong, ruh, birlamchi, moddiy dunyo, borliq esa ikkilamchi, ong, sezgi, tasavvur va tushunchalarning mahsulidir deb da'vo qiluvchi g'ayri ilmiy falsafiy oqim. idealistik oqim namoyondalari psixika tana hayotiga bog'liq bo'lmagan qandaydir ruhiy substantsiya jondan iborat deydilar. bunday qarash falsafaning antik taraqqiyotida platon idealizmida yorqin namoyon …

2 / 29

rialistik nuqtai-nazardan tushuntirishga harakat qildilar. xususan qadimgi yunon mutafakkir materialistlari barcha mavjud narsalarni jumladan psixikani yagona moddiy asoslardan: - suv (fales) - havo (anaksimen) - olov (geraklit) - atomlar yig'indisi (demokrit, epikur) kelib chiqqan deb asoslashga urindilar. karma ko'pincha butun hind falsafasining o'zagi bo'lgan asosiy tushuncha sifatida ko'rib chiqiladi. karma - xatti-xarakat, amalni anglatadi. karmacha fikrlash uslubi deb ataladigan uslub ayni bir vaqtda falsafaning ahloqiy va metafizik mezonlarini ochib beradi, ular hozirgi g'arb falsafasida odatda bir-biridan ajratib qo'yilgan. karma karma haqidagi tasavvur evropacha tafakkurga butunlay yot emas. u jumladan, «har bir kishi o'z baxtining yaratuvchisidir» va «nima eksang, shuni o'rasan» kabi maqollarda ifodalangan. budda ta'limoti ayni bir vaqtning o'zida ham qiyin, ham teran. biz bu o'rinda faqat uning “to'rtta yaxshi xaqiqat” degan nom bilan tanilgan asosiy qoidalarini sxematik tarzda tavsiflab berishimiz mumkin. 1. dunyo azob uqubatlarga to'lib ketgan. tug'ilish azob, qarilik azob, kasallik va o'lim azob. o'zing yomon ko'radigan odam …

3 / 29

ng tarqalgan dinlardan biri – buddizmning asoschisidir. 3. agar insonning barcha ehtiroslari negizida yotgan xohish bartaraf etilishi mumkin bo'lsa, unda ehtiros o'ladi va odamning azoblari nihoyasiga etadi. bu azoblarning to'xtatilishi haqidagi haqiqat, deb ataladi. 4. hohish istaklar va azoblar bo'lmaydigan holatga erishish uchun muayyan yo'lga amal qilish lozim. bunday saxovatli eski yo'lning bosqichlari quyidagilardir: to'g'ri tushunish, to'g'ri nutq, to'g'ri tafakkur, to'g'ri fe'l atvor, to'g'ri turmush tarzi, to'g'ri kuch g'ayrat, fikrning to'g'ri yo'nalishi va diqqat e'tiborni to'g'ri qaratish. bu azoblarning sababidan xalos bo'lishning saxovatli yo'li haqidagi haqiqatdir. konfutsiylikda uning asoschisi konfutsiy birinchi bo'lib irsiy va hayotda orttirilgan narsalar masalasini ko'tarib chiqdi. uning fikricha, odam o'z tabiatiga ko'ra mehribon mavjudot, uni tashqi muhit buzadi. uning zararli ta'sirini engish uchun inson etuklikka erishish kerak. konfutsiy (miloddan avvalgi 551 – 479 yillar) konfutsiy siymosi an'analarga qattiq rioya qilgan mutafakkir sifatida gavdalanadi. masalan: u odam faqat an'anani astoydil o'rganish yordamida o'z vazifalarini to'g'ri tushunib etishi …

4 / 29

hab ketadi. forobiy inson (ruh) jonining bir tandan boshqasiga o'tib, ko'chib yurishi mumkinligini inkor etadi va uni balki tan kabi individual «substatsiyasining birligi» sifatida tushunadi. o'rta osiyo mutafakkirlari psixologik qarashlari forobiy sezgini bilishning manbai deb hisoblagan, uning qarashlari aristotelning «sezmagan odam hech narsani bilmaydi ham, tushunmaydi ham» degan qarashlariga o'xshab ketadi. forobiy inson (ruh) jonining bir tandan boshqasiga o'tib, ko'chib yurishi mumkinligini inkor etadi va uni balki tana kabi individual «substatsiyasining birligi» sifatida tushunadi. abu ali ibn sino psixologik qarashlari abu ali ibn sinoning psixologik falsafiy qarashlari, ilmlar tasnifi, ta'rifi va tarkibi haqidagi fikrlari uning «tib qonunlari» asarida inson fiziologiyasi va psixologiyasi asosida talqin etiladi. ibn sino sezgini tashqi va ichki sezgilarga ajratadi. tashqi sezgi insonni tashqi olam bilan bog'laydi, ular 5 ta: ko'rish, eshitish, ta'm - maza bilish, hid va teri sezgisi. bular insonning ma'lum organlari - teri, ko'z, og'iz, burun va quloq bilan uzviy bog'liq. ibn sino xazinasidan …

5 / 29

a oladi rudakiy (ix asrning 50-60 yillari - 941) ruh bilan materiyaning munosabati masalalarida idealistik mavqeda turadi. ruhni «ota»ga qiyos qiladi, moddiy narsalarni «ona»ga o'xshatadi. uning fikricha barcha narsalarni yaratuvchi birinchi sabab xudodir. moddiy narsalarni ham inkor etmaydi. moddiy narsalar asosida tuproq, olov, suv va havo yotadi. rudakiy inson aql va idrokini ulug'laydi. rudakiy qarashlari jaloliddin rumiy (1207 - 1273) psixologiyada ratsionalizm va sensualizm ratsionalízm (ot lat. rationalis — aqlli, ongli)- psixik olam va inson hayotida olamni bilishning asosi ong deb ta'kidlovchi ta'limot. bunda inson intellekti asosiy mezon sifatida aks etadi. ushbu ta'limot keyinchalik spinoza, dekart, gegel, leybnitslarning falsafiy qarashlarida rivojlantirilgan. sensualizm (ot lat. sensus — sezgi, xissiyot) – psixik olam va inson hayotida olamni bilishning yagona usuli sezgirlik va xissiyot negizida ekanligini ilgani suruvchi ta'limot. ushbu ta'limot v.vuntning eksperimantal psixologiyasiga asos sifatida xizmat qilgan. mustaqil ta'lim 1.rumiyning “ichindagi ichindadir” asarini topib, tezis-annotatsiyani slayd shaklida tayyorlash. sharq mutafakkkirlaridan 2 tasini …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiyani dastlabki va o'rta asrlarda rivojlanishi"

sharq va o'rta osiyo psixologik qarashlari psixologiyani dastlabki va o'rta asrlarda rivojlanishi dotsent s.m.tuychieva 1. sharq mamlakatlarida ilk psixologik fikrlarning paydo bo'lishi. xind falsafasi. 2. xitoy falsafasi va konfutsiy ta'limoti. 3. markaziy osiyoda psixologik ta'limotlarning rivojlanishi. 4. psixologiyaa ratsionalizm va sensializm reja: qadimgi xindiston, xitoy, misr kabi mamlakatlarda ruhiy holat haqidagi ilk fikrlar ilgari surilgan, lekin psixika haqidagi ta'limot falsafa fani doirasida uning bir qismi sifatida o'rganilgan. psixologiya tarixida ham falsafada bo'lgani kabi asosan ikki oqim o'rtasida kurash kechgan. bular: 1. idealizm (fr. idealisme) ; 2. materializm (lot.materialis– moddiy) idealizm (fr. idealisme-mavjud emas) – idealizm: falsafaning bosh masalasida – ong...

This file contains 29 pages in PPTX format (3.2 MB). To download "psixologiyani dastlabki va o'rta asrlarda rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiyani dastlabki va o'rt… PPTX 29 pages Free download Telegram