психика ва онгнинг тараққиёти

DOC 107,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1491151498_67901.doc психика ва онгнинг тараққиёти режа: 1. психиканинг филогенетик тараққиёти. a. ҳайвонларнинг инстинктлари b. ҳайвонларнинг кўникмалари c. ҳайвонларнинг интеллектуал ҳаракатлари . 2. психиканинг муҳит ва аъзолар тузилишига боғлиқлиги 3. инсон онгининг ривожланиши психиканинг филогенетик тараққиёти. жамики материя, жонсиз анорганик материядан тортиб, то органик материянинг юксак ҳамда мураккаб шакли – инсон миясигача моддий оламнинг умумий хусусиятига, яъни турли таъсирларга жавоб қайтариш қобилиятига эгадир. жонсиз табиатда ҳаракат жисм ёки моддаларнинг ўзаро механик, физик ва кимёвий муносабатлари тарзида намоён бўлиши мумкин. воқеликдаги таъсирни акс этиш қобилияти-материянинг умумий хусусиятидир. лекин оламда тирик ва ўлик табиатни акс этиши турличадир. тирик материянинг ташқаридан таъсир этаётган моддалар алмашинувига жавоб бериши таъсирланувчанлик деб аталади. оддий таъсирланувчанлик барча ўсимликларга хос. эволюция жараёнида организмлар ташқи муҳит билан муносабатларининг умумий турини ўзгариши натижасида таъсирланувчанликнинг сифат жиҳатидан янги босқичга ўтиши сезувчанликни юзага келишига сабаб бўлади. а.н.леонтьевнинг фаразига асосан сезувчанлик «генетик шундай таъсирланувчанлик-ки ташқи муҳит таъсирига организмни йўналтиради ва бунинг натижасида организм ташқи …

абри фикрича, оддий сенсор психиканинг икки–паст ва юқори даражасига ажратилади. кўпгина бир ҳужайралилар ҳамда айрим кўп ҳужайралиларда психик ривожланишнинг паст даражаси кузатилади. бунда психик фаолликнинг оддий турлари намоён бўлади. элементар психиканинг юқори босқичида кўп ҳужайрали умуртқасизларда намоён бўлади. бу ҳайвонот эволюциясининг зарур давридир. нерв тизими диффуз, тўрсимон ганглиоз ёки занжирсимон бўлиб, улар алоҳида предметларнинг сифатларинигина акс эта оладилар. ҳайвонлар учун ушбу босқичда предмет олами мавжуд бўлмайди, улар объектни идрок эта олмайдилар. улар психик акс эттириши оддий сезги тарзида бўлади. 2. перцептив босқич бўлиб, у ташқи, объектив воқеликни яхлит акс этиши билан характерланиб, алоҳида оддий сезиш тури эмас. к.э.фабрининг фикрича, перцептив психикани ҳам икки даражаси мавжуд. паст даражага юқори даражали умуртқасизлар киради. перцептив психиканинг қуйи босқичида мавжуд бўлган ҳайвонлар учун ижобий таъсир этувчиларни фаол излаш хусусияти хосдир. предметни идрок этиш-перцептив психиканинг юқори даражасидир. ушбу даража ривожланган нерв тизимига эга умуртқалиларга хосдир. 3. интеллектуал босқич – юксак даражада ривожланган нерв тизимига эга …

б, уни майда сув ўсимликлари билан тўсади, иннинг ён деворини қуради ва устини беркитади буни у йириқроқ ўсимликлардан ўз танасидан елимсимон модда чиқариб ясайди. шундан кейин эркак балиқ урғочи балиқни уруғ қўйиш учун ҳайдаб киргизади ва то уруғдан балиқчалар очиб чиққунга қадар ин атрофини қўриқлаб туради. рус зоопсихологи в.а.вангер (1849-1934) урғочи ўргимчакнинг номақул бўлиб қолган инстинктлари шаротида унинг хатти-ҳаракатларини кузатган ва тасвирлаб берган эди. чунончи, кўпинча ўргимчак пилласининг ичидагини зараркунандалар еб кетган бўлади. лекин урғочи ўргимчак бўшаб қолган пиллани қўриқлашда ва у ёқдан-бу ёққа кўчиришда давом этади. шундай ҳоллар ҳам бўлади-ки, урғочи ўргимчак пиллани ясаб ва одатда тухум қўйиш чоғида бажариладиган ҳаракатларни бир неча марта такрорлаб, амалда тухум қўймаслиги ҳам мумкин. шундай бўлса-да, у келгуси босқичга, яъни бўш пиллани қўриқлашга ва уни у ёқдан – бу ёқга кўчиришга ўтади. асаларилар реакциясининг мақсадга мувофиқлиги ҳам нисбийдир. агар мумкатакнинг орқа томони тешиб қўйилса, асалари яроқсиз уяга маълум миқдордаги ширани тўкиб бўлгач, гарчи …

ғайди ва ҳоказо. шу тарзда рефлексларнинг бутун бир занжирини ҳаракатга келтиради ва наслий йўл билан мустаҳкамланган дастурни амалга оширади. инстинктив ҳаракатлар стандарт шарт-шароитлар ўзгариши биланоқ ўзининг мақсадга мувофиқлигини йўқотади. шундай қилиб, хатти-ҳаракатларнинг инстинктив шакллари фақат доимий шароитлардагина мақсадга мувофиқдир. ҳайвонларнинг инстинктлари турли хил кўринишда намоён бўлади. овқатланиш инстинкти – ҳайвонларнинг ўзи ва боласи учун овқат қидириб топиш, овқат ғамлаш ҳаракатларидир. ҳимояланиш инстинкти – ҳайвон ўз ҳаётини ва омонлигини сақлаш ҳаракатларида ифодаланиб, у икки кўринишда содир бўлади. биринчиси душманга ҳужум қилиш, иккинчиси ўзини ҳимоя қилишдир. насл қолдириш инстинкти – бу ота-оналик инстинкти сифатида кўриниб, насл – авлод учун ғамхўрлик қилиш, уни маълум вақтгача овқат билан таъмин этиш, хавф-хатардан сақлаш ўз болаларини парвариш қилиш туғма маҳоратига эга бўлиб, ўз наслининг келажаги ҳақида ғамхўрлик қилади. тўда бўлиб яшаш инстинкти–бу инстинкт ҳайвонларнинг турли усуллар билан ўзаро алоқа қилишида хилма-хил шаклда биргалашиб, тўдалашиб, пода бўлиб, гала бўлиб яшашларида зоҳир бўлади. ҳайвонларнинг кўникмалари тараққиётнинг юқори босқичидаги …

лиш инстинктига асосланган, хатти-ҳаракатлар кўникмасидир. уй ҳайвонларини одам «ўргатганда» улар кўп кўникмалар ҳосил қилади. шунингдек, циркда ўргатилган ҳайвонлар хилма-хил жуда мураккаб кўникмаларни намоён этадилар. ҳайвонларнинг интеллектуал ҳаракатлари . ақл (интеллектуал) босқичи ҳайвонларнинг деярли мураккаб фаолияти билан тавсифланиб, у акс эттиришнинг мураккаб туридир. «ҳайвонларнинг борлиқни психик акс этиш усули интеллектуал фаолиятга ўтишида алоҳида нарсаларгина эмас, балки уларнинг муносабатларини акс эттириш ҳам вужудга келади. ҳайвонлар ривож-ланишнинг бу босқичида, нарсалар орасидаги боғланишларни акс эттира оладилар. немис зоопсихологи в.кёлернинг тадқиқотларида маймунларга етиб бўлмайдиган жойга хўрак қўйилади. хўракдан яқинроқ, лекин бевосита етиб бўлмайдиган жойга узун таёқ қўйилади. бу таёққа етишиш учун қафасда қисқа таёқча билан хўракни олиб бўлмайди. маймун эса биринчи босқичда қисқа таёқ билан узун таёқни олади. иккинчи босқичда эса узун таёқ орқали хўракни олишга муваффақ бўлади. а.н.леонтьевнинг фикрича, муваффақиятсиз ҳаракатлардан сўнг тўсатдан жавобни топиши ақлий хатти-ҳаракатларнинг яна хусусиятидир. бу ҳодиса в.кёлер томонидан “инсайт”-равшанлашиш деб аталган. ақлий хатти-ҳаракат бошқа икки хусусияти мавжуд бўлиб, бу …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "психика ва онгнинг тараққиёти"

1491151498_67901.doc психика ва онгнинг тараққиёти режа: 1. психиканинг филогенетик тараққиёти. a. ҳайвонларнинг инстинктлари b. ҳайвонларнинг кўникмалари c. ҳайвонларнинг интеллектуал ҳаракатлари . 2. психиканинг муҳит ва аъзолар тузилишига боғлиқлиги 3. инсон онгининг ривожланиши психиканинг филогенетик тараққиёти. жамики материя, жонсиз анорганик материядан тортиб, то органик материянинг юксак ҳамда мураккаб шакли – инсон миясигача моддий оламнинг умумий хусусиятига, яъни турли таъсирларга жавоб қайтариш қобилиятига эгадир. жонсиз табиатда ҳаракат жисм ёки моддаларнинг ўзаро механик, физик ва кимёвий муносабатлари тарзида намоён бўлиши мумкин. воқеликдаги таъсирни акс этиш қобилияти-материянинг умумий хусусиятидир. лекин оламда тирик ва ўлик табиатни акс этиши турличадир. тирик материян...

Формат DOC, 107,0 КБ. Чтобы скачать "психика ва онгнинг тараққиёти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: психика ва онгнинг тараққиёти DOC Бесплатная загрузка Telegram