italiyada uyg’onish adabiyoti

DOC 67,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662841076.doc italiyada uyg’onish adabiyoti reja: 1. italiya – g’arb uyg’onishining ilk vatani. 2. dante alig’eri va o`rta asrlardan renessansga o`tish. 3. franchesko petrarka lirikasida dunyoviy sevgi tarannumi. 4. jovanni bokkachchoning «dekameron” asari va uning gumanistik ruhi. 5. italiya uyg’onish davri adabiyotining tarixiy ahamiyati. xiv asrning 2-choragidan dastlab italiyada kapitalistik munosabatlarning kurtaklari ko`zga tashlana boshlaydi. ayni shu davrdan uning mafkurasi sifatida renessans harakati ham yuzaga keladi. “renessans” frantsuzcha so`z bo`lib, “uyg’onish” degan ma`noni bildiradi. bu harakat feodalizm tuzumi va katolik cherkoviga muxolifotda bo`lib, ular bilan g’oyaviy kurash jarayonida rivojlandi. renessans evropaning boshqa mamlakatlarida xv asrning o`rtalarida yuzaga keldi va xvii asrga qadar davom etdi. bu harakat shaxs erki, uning ozodligini bosh maqsad qilib olgani, sababli uning vakillari o`zlarini gumanistlar deb atadilar. ma`lumki, lotincha, “gumanist”- so`zi “insoniy” degan ma`noni ifodalaydi. shu tariqa renessansning ilk vatani italiya, uning ilk shoiri esa dante alig’eri bo`ldi. dante alig’eri ijodi bilan o`rta asrlar adabiyoti yakunlanadi va …

oladi. she`rlar xronologik tartibda joylashgan. she`rlarning mazmuni nasriy xikoyalar, falsafiy izohlar bilan sharhlanadi. shoir 9 yoshga kirganda o`ziga tengdosh beatricheni uchratadi va uni sevib qoladi. to`qqiz yildan so`ng ular yana uchrashadilar. qizning ochiq chehra bilan ta`zim qilishi shoirni hayajonga soladi. o`sha kuni shoir tush ko`radi va bu tushni birinchi sonetida tasvirlaydi. beatriche obrazi shoirni doimo ilhomlantiradi. «yangi xayot» g’arbiy evropa adabiyotidagi birinchi avtobiografik qissa hisoblanadi. bunda dante sevgan qalbning nozik ruhiy kechilmalarini ustalik bilan tahlil qila olgan. dante beatriche vafotidan so`ng ilmiy-falsafiy masalalar bilan shug’ullanadi. 1307-1308 yillari o`zining mashhur «ziyorat» traktatini yaratadi. 1305 yil roman tilshunosligi bo`yicha dastlabki tadqiqot - «xalq nutqi haqida» degan risolani yozadi. «iloxiy komediya» – danteni dunyoga mashxur qilgan asari. u o`z asarini «komediya» deb atagan. o`rta asrlarda qayg’u, g’am bilan boshlanuvchi va yaxshilik, xursandchilik bilan yakunlovchi har qanday asarni «komediya» deb atashgan. asar o`rta asr diniy-cherkov adabiyoti ta`siridan ham xoli emas, (allegoriya) simvolika. asarda uchraydigan …

tobning asosini shoirning 1283 – 1291 yillar lirikasidan saralab olingan she`rlar tashkil etadi. bular 25 ta sonet, 3 ta kantsona, 1 ta ballada va 2 ta fragmentdir. asarning she`riy o`zagi nasriy bo`laklar bilan bir-biriga chambarchas bog’langan. nasriy matn asosan she`rlarning yozilish sabablarini izohlaydi, ular o`rtasidagi mantiqiy bog’liqlikni dalillaydi; shuningdek, uning o`z hayotida ro`y bergan voqealar tadrijiyligini ko`rsatib beradi. “yangi hayot” to`plami muqaddima va xotimadan tashqari to`rt qismdan iborat. bu asar dante alig’erining beatriche portinariga bo`lgan sevgisi kechinmalariga bag’ishlanadi. beatriche portinari simon dei bardining javzasi bo`lib, 1290 – yilda 25 yoshida dafatan vafot etadi. mana shu bilan bog’liq tarzda lirik sub`ektning ishqiy kechinmalari ham ikki xil xarakter kasb etadi. beatriche hali hayotligi chog’ida uni bashariy xilqat sifatida idrok etgan shoir uning vafotidan so`ng esa ilohiy xilqat sifatida ulug’laydi. 4 – qismda “yangi hayot”ning asosiy poetik obrazlari – shoir va beatriche qatoriga iztirobli xonim obrazi ham qo`shiladi. shoir va bu ayol o`rtasida …

deb atagan. chunki bu davrlarda fojia bilan tugovchi asarlarning barchasini tragediya deb yuritishgani kabi xayrli yakunlanuvchi har qanday asarlarga nisbatan komediya atamasi ham qo`llanavergan. unga ilohiy sifatlashi keyinchalik qo`shilgan bo`lib, bunga uning ilohiy mavzuda yozilganidan ko`ra ham juda yuksak badiiy mahorat bilan yaratilgani ko`proq sabab bo`lgan. “ilohiy komediya” asarida oxirat dunyosi manzaralari chiziladi. bunda muallif ungacha qalam tebratgan salaflar – homer va vergiliy tajribalaridan foydalanadi. “ilohiy komediya” bizni eng avvalo uning mukammal kompozitsiyasi bilan hayratga soladi. butun asar qurilishi xristianlik simvolikasida markaziy o`rin tutgan muqaddas uchlikka muvofiq uch raqami va uning o`ziga ko`paytmasi 9 raqami asosiga quriladi. “ilohiy komediya” 3 qismdan iborat bo`lib, bular “do`zax”, “atrof” va “jannat”dir. asarning har bir qismi 33 qo`shiqdan tarkib topgan. unga yana bir qo`shiq – muqaddima ham qo`shiladi va va qo`shiqlar soni 100taga etadi. “ilohiy komediya” matni trtsina, ya`ni uchlik bandlaridan tashkil topgan. dante alig’erining bu shoh asarida uning siyosiy va axloqiy kontseptsiyasi o`z …

dan o`tadi. do`zax va a`rofni verigiliy rahnamoligida bosib o`tgan dante jannat qopqasi oldida beatrichega ro`baro` keladi. ayni choqda vergiliy ko`zdan g’oyib bo`ladi. chunki xristianlik e`tiqodiga ko`ra ma`jusiy bo`lgan vergiliyning jannatga kirishi ta`qiqlangan edi. shoir oxirat dunyosining bu uch makonini tasvirlar ekan, ayniqsa do`zax tasvirida yuksak mahorat namoyon etadi. bir so`z bilan aytganda, dante alig’eri “ilohiy komediya”da o`z zamonasining ruhiy hayotini to`la va o`sha zamon xalqlariga muvofiq ravishda aks ettiradi, uning nuqsonlarini ayamay fosh etadi. franchesko petrarka (1304-1374) yirik olim notiq va shoir. u butun hayoti davomida qadimiy (antik) adabiyot yodgorliklarini o`rgandi. tsitseronning xatlari va 2 ta ma`ruzasini topdi. qadimiy avtorlardan tsitseronni «o`z otam» asar vergiliyning o`z og’am deb atadi. yunon tili bilan shug’ullanadi. agar dante o`z asarlarini ital’yan tilida yozgan bo`lsa, petrarka asosan lotin tilida ijod qildi. chunki lotinni u asosiy adabiy til hisoblar edi. petrarkaning lotin tilida yozgan asarlarini 2 guruhga: poetik va ahloqiy-falsafiy asarlarga bo`lish mumkin. lotin tilida …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "italiyada uyg’onish adabiyoti"

1662841076.doc italiyada uyg’onish adabiyoti reja: 1. italiya – g’arb uyg’onishining ilk vatani. 2. dante alig’eri va o`rta asrlardan renessansga o`tish. 3. franchesko petrarka lirikasida dunyoviy sevgi tarannumi. 4. jovanni bokkachchoning «dekameron” asari va uning gumanistik ruhi. 5. italiya uyg’onish davri adabiyotining tarixiy ahamiyati. xiv asrning 2-choragidan dastlab italiyada kapitalistik munosabatlarning kurtaklari ko`zga tashlana boshlaydi. ayni shu davrdan uning mafkurasi sifatida renessans harakati ham yuzaga keladi. “renessans” frantsuzcha so`z bo`lib, “uyg’onish” degan ma`noni bildiradi. bu harakat feodalizm tuzumi va katolik cherkoviga muxolifotda bo`lib, ular bilan g’oyaviy kurash jarayonida rivojlandi. renessans evropaning boshqa mamlakatlarida xv asrning o`rtalarida yuzag...

Формат DOC, 67,5 КБ. Чтобы скачать "italiyada uyg’onish adabiyoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: italiyada uyg’onish adabiyoti DOC Бесплатная загрузка Telegram