inson ehtiyojlarining tipologiyasi ( murroyning inson extiyojlari reyestri, maslow, rokeach )

DOC 58.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363006540_41999.doc inson ehtiyojlarining tipologiyasi www.arxiv.uz reja: 1. murrayning inson ehtiyojlari reyestri 2. maslowning taklif etgan ehtiyojlar iyerarxiyasi 3. rokeach va uni izdoshlarining taklif etgan qadriyatlar reyestri farovonlik har bir ehtiyojni qondirish uchun “ne’matlarning” mavjud bo’lishini anglatadi. tabiiyki, ehtiyojlar reyestrini ishlab chiqish va uni mavjud ne’matlar bilan taqqoslash maqsadga muvofiq bo’lar edi. bu yerda “ne’mat” so’zi maxsus ahamiyat kasb etadi. bu yerda ne’mat deganda oddiy jismlar yoki xizmatlar emas, balki sevgi, nufuz va shu kabi mavhum, ijtimoiy yoki psixologik omillar ham tushuniladi. bunday yondashuv h.murray, a.maslow, m.rokeach hamda shet, nyuman va grosslarning eng yangi tadqiqotlarida bayon etilgan. 1. murrayning inson ehtiyojlari reyestri murray individning ehtiyojlarini quyidagi to’rt mezonga ko’ra tasniflovchi ancha tartiblangan reyestrini keltiradi: kelib chiqishi fiziologik yoki fiziologik bo’lmagan birlamchi va ikkilamchi ehtiyojlar; obyekti individni o’ziga tortishi yoki uni o’zidan itaruvchi ijobiy va salbiy ehtiyojlar; ehtiyojning haqiqiy yoki xayoldagi xulq-atvorni belgilashiga ko’ra yaqqol va latent ehtiyojlar; individning retrospektiv jarayonlari bilan …

sohasidagi faoliyat his qilinadigan ehtiyojlarga bevosita ta’sir ko’rsatishi mumkin. 2. maslowning taklif etgan ehtiyojlar iyerarxiyasi psixologlar tomonidan inson motivasiyasining bir qator nazariyalari yaratilgan. ularning orasida z.freydning “motivasiya nazariyasi” va a.maslouning “ehtiyojlar iyerarxiyasi” nazariyalari mashhurdir. olimlarning fikricha, har qanday motivasiya zamirida ehtiyoj yotadi. ehtiyoj – bu individ rivojlanishi va faol darajada o’zini namoyon qilishining sharoitlarga bog’liq bo’lgan omilidir. ehtiyojlarni biologik, fiziologik, psixologik hamda ijtimoiy ko’rinishlarda farqlash mumkin. z.freydning fikricha, odamlar o’z xulqlarini shakllantiradigan real ruhiy kuchlarni anglamaydilar. yosh ulg’aygan sayin mayllarning ko’pi to’la yo’qolib ketmaydi, balki ongda saqlanib qoladi. shu sababli, kishilar o’z motivasiya manbalari jihatidan o’zlariga oxiriga qadar hisobot bermaydilar. abraham maslow (1908–1970) – mashhur amerikalik psixolog, psixiatr va gumanistik psixologiya vakili bo’lib, u bu sohada psixotahlil va bexiviorizm yo’nalishlarini bir-biridan namoyishkorona ajratib turuvchi “uchinchi kuch” atamasini kiritgan olimdir. a.maslou (a.maslow) izlanishlari asosida, o’ziga xos, noyob konsepsiyani taklif etgan bo’lib, unga ko’ra insonlar – ehtiyojlar, mayllar va qobiliyatlarning nasliy psixologik …

i. maslow nazariyasining tanqidchilari uning fikrlaridagi validlik darajasiga ishonqiramay qaradi. ularning fikricha, tashqi chiroyiga qaramay, maslow nazariyasi ilmiy asosga ega emas va dalil hamda isbotlar bilan qo’llab-quvvatlanmagan. maslowning o’zi bu nazariyani eksperimental tomondan muvaffaqiyatli deya olmasa-da, lekin ko’pchilikning shaxsiy tajribalariga mos kelganligi hamda ularga hayot mazmunini anglashga yordam berganligini alohida ravishda ta’kidlaydi. u bixevioristlardan birinchilardan bo’lib o’z izlanishlarida ehtiyojlar darajasining murakkabligini va ularni motivasiyaga ta’sirini asoslab beradi. 1940 yilda o’zining motivasiya nazariyasini yarata turib, inson tabiatiga xos bo’lgan ehtiyojlarni beshta asosiy toifaga ajratish mumkinligiga e’tiborni qaratadi. natijada, maslow ehtiyojlarning iyerarxik modelini yaratadi (5.1-chizmaga qarang) va ularni bir necha guruhga bo’lib tahlil qiladi: fiziologik ehtiyoj. unga tashnalik, ochlik, dam olish, uy-joy hamda jinsiy aloqaga bo’lgan ehtiyojlar kiradi; xavfsizlik va kelajakka ishonch ehtiyoji. bu ma’lum bir guruh psixologiyasiga xos bo’lib, o’z ichiga insonlarning bir-birini tushunishi, sevgi va o’zaro ijtimoiy munosabatlarga kirishimliligi, bog’liqligi, qo’llab-quvvatlashi kabi ehtiyojlarni qamrab oladi. shuning uchun ham maslow bu …

– intilish – yetishish” jarayoni qayta-qaytadan takrorlanaveradibarcha yuqori ehtiyoj ko’rsatgichlari qat’iy iyerarxik tuzilishlar orqali amalga oshadi. maslowning fikricha, ehtiyojning yuqori pog’onasi, uning pastki pog’onasi (fiziologik, xavfsizlik va himoya) qondirilgandagina yuzaga chiqadi 3. rokeach va uni izdoshlarining taklif etgan qadriyatlar reyestri insoniy qadriyatlarni tadqiq qilishda asosiy e’tibor inson erishishga intiladigan eng muhim maqsadlarga qaratiladi. qadriyatlar insonning ehtiyojlari bilan chambarchas bog’liq bo’lsa-da, nisbatan realroq darajada mavjud bo’ladilar. ular nafaqat shaxsiy, balki ijtimoiy institusional asl ehtiyojlarning intellektual ro’yobga chiqarilishidir. boshqacha qilib aytganda, bu bizning o’zimiz istagan va orzu qilgan narsalar haqidagi fikrlashimizdir. qadriyatlarning ikki xil turi bor: maqsadli (terminal) va vositali (instrumental) qadriyatlar. terminal (maqsadli yoki pirovard) qadriyatlar – o’zimiz intiladigan maqsadlar va holatlar haqidagi fikrlarimizdir (baxt, donishmandlik va hokazo). instrumental (vositali yoki bilvosita) qadriyatlar esa terminal qadriyatlarga erishish uchun biz qo’llaydigan xulq-atvor shakllari haqidagi tasavvurlarga taaluqlidir (halol bo’lish yoki o’z zimmasiga majburiyat olish). qadriyatlar madaniyat vositasida qo’lga kiritiladi, shu sababli biror jamiyatning …

ining sakkiztasini ko’rsatib o’tgan: [1] o’z-o’ziga hurmat; [2] xavfsizlik; [3] iliq o’zaro munosabatlar; [4] maqsadga erishganlik hissi; [5] o’z-o’zidan qoniqish; [6] boshqalar tomonidan hurmat; [7] mansublik hissi; [8] shodlik, lazzat, yoqimli his. ushbu qadriyatlar iste’molchi xulq-atvorining yoki ijtimoiy o’zgarishlarining turli jihatlari bilan juda yaxshi mos kelishi tajribalarida aniqlangan. mutaxassis kaylening ta’kidlashicha, shodlik yoki lazzatni qadrlaydigan kishilar bir qadah qahvani yoqimli ta’mi uchun ichishni istashi mumkin; maqsadga erishganlik hissini qadrlaydigan kishilar qahvaga ishlab chiqarish unumdorligini oshiradigan kuchsiz stimulyator deb qaraydilar; boshqalar bilan iliq munosabatda bo’lishni qadrlaydigan kishilar esa, ijtimoiy urf-odatga rioya qilgan holda bir piyoladan qahva ichadilar. bu metodologiya mantiqini quyidagicha izohlash mumkin: insonlar motivasiyasini tushunishdagi dastlabki nuqta ularning nimani qadrlashni, birinchi navbatda iste’mol qiymatiga ega bo’lgan qanday ne’matlarni qadrlashini tushunib olishdir. qadriyatlarning biror jamiyatda qanday o’zgarayotganligini tushunish ijtimoiy o’zgarishlar dinamikasini hisobga oladigan samarali strategiyalarni ishlab chiqishga yordam beradi. xarid qilish jarayoni uzviy tarzda quyidagi bosqichlardan iborat: qanday talabning qondirilishini belgilash; …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "inson ehtiyojlarining tipologiyasi ( murroyning inson extiyojlari reyestri, maslow, rokeach )"

1363006540_41999.doc inson ehtiyojlarining tipologiyasi www.arxiv.uz reja: 1. murrayning inson ehtiyojlari reyestri 2. maslowning taklif etgan ehtiyojlar iyerarxiyasi 3. rokeach va uni izdoshlarining taklif etgan qadriyatlar reyestri farovonlik har bir ehtiyojni qondirish uchun “ne’matlarning” mavjud bo’lishini anglatadi. tabiiyki, ehtiyojlar reyestrini ishlab chiqish va uni mavjud ne’matlar bilan taqqoslash maqsadga muvofiq bo’lar edi. bu yerda “ne’mat” so’zi maxsus ahamiyat kasb etadi. bu yerda ne’mat deganda oddiy jismlar yoki xizmatlar emas, balki sevgi, nufuz va shu kabi mavhum, ijtimoiy yoki psixologik omillar ham tushuniladi. bunday yondashuv h.murray, a.maslow, m.rokeach hamda shet, nyuman va grosslarning eng yangi tadqiqotlarida bayon etilgan. 1. murrayning inson ehtiyojlari reyes...

DOC format, 58.5 KB. To download "inson ehtiyojlarining tipologiyasi ( murroyning inson extiyojlari reyestri, maslow, rokeach )", click the Telegram button on the left.

Tags: inson ehtiyojlarining tipologiy… DOC Free download Telegram