хаёл

DOC 61.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1362838246_41867.doc х а ё л www.arxiv.uz режа: 1. хаёл хакида тушунча. 2. хаёл турлари. 3. хаёлнинг аналитик-синтетик фаолияти. 4. хаёлнинг индивидуал хусусиятлари. хаёл тафаккур сингари юксак даражада ривожланган билиш процесслари жумласидан булиб, у инсонларгагина хос жараёндир. хаёл инсон фаолиятининг турли сохаларида мухим роль уйнайди. чунки мехнатнинг натижасини аник тасаввур килмасдан туриб киши ишга киришмайди. мехнатнинг булажак натижасини хаёл ёрдамида олдиндан кура билиш эса инсон фаолиятининг хайвонлар инстинктив харакатларидан туб фарки булиб хисобланади. хар кандай мехнат жараёнида хаёл фаол иштирок этади. хаёл айникса бадиий, илмий, адабий, техник, констуркторлик фаолиятлари, умуман ижодий фаолиятнинг энг мухим томони булиб хисобланади. хаёлнинг психик жараён сифатидаги биринчи ва асосий вазифаси мехнатнинг булажак натижасини (масалан, столни тайёр холатда) олдиндан кура билиш билан бирга, унинг оралик махсулотларини (стулга керакли барча деталларни бирин-кетин ясаш) хам олдиндан аник тасаввур кила олишдан иборатдир. бундан ташкари, хаёлнинг вазифаси узимиз бевосита курмаган, идрок килмаган нарса ва ходисаларнинг образларини миямизда гавдалантиришдан хам иборатдир. хаёл …
2
бошкача айтганда, эхтиёжни кондириш учун эхтиёж сезаётган нарсани аник, равшан тасаввур килиш лозим булади. хаёл жараёни оркали борликни акс эттириш аник образлар шаклида, аник тасаввурлар шаклида булса, тафаккур жараёни оркали акс эттириш тушунчалар оркали булади. купинча бирор эхтиёжни кондириш учун килинаётган фаолият жараёнида хаёл ва тафаккур баровар иштирок этади, яъни хар бир харакат фикр юритиш оркали амалга оширилиши билан бирга, харакат усуллари яккол тасаввур килиб хам турилади. юкоридагилардан шундай хулосага келиш мумкинки, хал килиниши лозим булган нарса канчалик ноаник, норавшан булса, хаёлнинг роли шунча ортади ёки аксинча. хаёлнинг яна кимматли томони шундаки, етарли билимга эга булмасдан туриб хам муаммоли вазият пайтларида карор кабул килиши ва уни бажаришга йул топиши мумкин. тафаккурда эса чукур билимсиз муаммоли масалаларни хал килиб булмайди. одатда турли сохаларга оид ахборотларнинг етарли булмагани кишини хаёл суришга олиб келади. агар у хамма нарсани билганда эди хаёл сурмас, фаол равишда хаёл образлари яратмас эди. бизни ураб олган оламда урганилмаган …
3
яратилади. чунки ижодий хаёл образлари тамоман янги, оригинал образлар булади. ижодий хаёлнинг узига хос хусусияти шундаки, аввало яратилаётган образ хакикатда йук, бирон янги образ булади. сунгра жамиятнинг ёки шу кишининг эхтиёжлари шу образнинг яратилишига кишини рагбатлантиради. ижодий хаёл сузларда ва моддий нарсаларда гавдалантирилади. орзу ва ширин хаёл суришлар ижодий хаёлнинг алохида турларидир. орзу ижодий хаёлнинг келажакка каратилган фаолиятидир. демак, у оркали истикбол образлари яратилади. хаёл узининг пайдо булишига кура ихтиёрсиз ва ихтиёрий булади. ихтиёрсиз хаёлда олдиндан белгиланган максад булмайди, унда ирода фаол иштирок этмайди, образлар уз-узидан пайдо булади. ихтиёрсиз хаёл аввало шу пайтда кондирилмаган эхтиёж туфайли хосил булади. масалан, киши чулу-биёбонда кетаётиб каттик чанкаса, унинг куз олдига водапровод, булок, арик сувларининг образи келаверади. ширин хаёл суриш ва орзу хам ихтиёрсиз вужудга келади. кечаси ухлаб ётгандаги туш куриш туфайли хилма-хил образларнинг куз олдимизга келиши хам ихтиёрсиз хаёл материалларидир. ихтиёрий хаёл суришда киши олдига куйган максади асосида хаёл суриб, атайлаб образлар яратади. …
4
сидир. хотира тасаввурларини кайта ишлаб хаёл образлари яратишда нарсаларни катталаштириш ёки кичрайтириш жараёнлари вужудга келади. масалан, эртакларда айрим кишилар хаёл образлари туфайли буйи теракдай, корни бучкадай, белига кирк газ аркон етмайдиган килиб тасвирланади. хаёл натижасида буюмнинг факат бир кисмини катталаштириш ёки кичрайтириш акцентировка деб айтилади. бу купрок карикатура асарларида учрайди. тип – индивидуал образдир, аммо бу образда бутун бир гурух, синф, миллат кишиларининг энг характерли белгилари бирга кушилиб яхлит акс эттирилади. хаёлнинг яна бир характерли хусусияти шундаки, у узок-узокларга парвоз кила олади. хаёл образлари оркали биз узок утмишга назар ташлаб, тарихий вокеаларни, тарихий шахсларни куз олдимизга келтиришимиз ёки келажакка назар ташлаб, уз бахтли келажагимизнинг образлари ва идеалларини яратишимиз мумкин. бу жараёнларнинг хаммаси нуткимиз ва тафаккуримиз билан бирга булади. шунинг учун хаёл жараёнларида нутк ва тафаккур катта роль уйнайди. хаёл образларининг вужудга келиши – бу инсон мияси фаолиятининг натижасидир. хаёл ва бошка барча психик жараёнлар катта ярим шарлар пустининг фаолиятидир. хаёл …
5
чли, эхтиросли булса, хаёл образлари хам шунчалик кучли, ёркин ва жонли булади. хаёл образлари кишининг умумий холатига хам боглик. киши касал вактида хаёл образлари кучлирок, жонлирок булади. натижада галлюцинация юз беради. галлюцинация аслида кучли хаёл образларидир. вокеликни тугри акс эттирадиган хаёл реал хаёлдир, нотугри акс эттирадиган хаёл хом хаёлдир. инсон фаолиятининг хамма турларида: уйинда, укишда, мехнатда, фан ва ижодиётда хаёлнинг ахамияти каттадир. болаликдаги уйинлар – асосан, болалар фантазиясининг намоён булишидир. болаларнинг ижодий уйинларида уларнинг организми камол топади ва мустахкамланади, акли, иродаси, маънавий ва эстетик хислари усади. хаёлнинг булиши инсоннинг хар кандай ишни ижодий бажаришга ёки бу ишга ижодкорлик элементларини киритишга имкон беради. акс холда мехнатнинг хар бир тури илгари урганиб олинган усуллар ва харакатларни шунчаки такрорлаш йули билангина бажарилиши мумкин. илмий тадкикотларда хам хаёл катта роль уйнайди. чунки турли илмий гипотезалар хаёл туфайли яратилади. хаёл булмаганда эди кишлок хужалигида новаторлик, техникада ихтирочилик ва санъатда янгиликлар яратиш мумкин булмаган булур эди. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "хаёл"

1362838246_41867.doc х а ё л www.arxiv.uz режа: 1. хаёл хакида тушунча. 2. хаёл турлари. 3. хаёлнинг аналитик-синтетик фаолияти. 4. хаёлнинг индивидуал хусусиятлари. хаёл тафаккур сингари юксак даражада ривожланган билиш процесслари жумласидан булиб, у инсонларгагина хос жараёндир. хаёл инсон фаолиятининг турли сохаларида мухим роль уйнайди. чунки мехнатнинг натижасини аник тасаввур килмасдан туриб киши ишга киришмайди. мехнатнинг булажак натижасини хаёл ёрдамида олдиндан кура билиш эса инсон фаолиятининг хайвонлар инстинктив харакатларидан туб фарки булиб хисобланади. хар кандай мехнат жараёнида хаёл фаол иштирок этади. хаёл айникса бадиий, илмий, адабий, техник, констуркторлик фаолиятлари, умуман ижодий фаолиятнинг энг мухим томони булиб хисобланади. хаёлнинг психик жараён сифатидаги бир...

DOC format, 61.0 KB. To download "хаёл", click the Telegram button on the left.

Tags: хаёл DOC Free download Telegram