хаёл хақида тушунча

DOC 73,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1491151877_67908.doc хаёл хақида тушунча режа: 1. хаёл хақида тушунча 2. хаёл жараёнларининг нерв-физиологик асослари 3. хаёл жараёнлари 4. хаёл турлари 5. хаёл сифатлари. хаёл хақида тушунча одам ўз ҳаёти давомида илгари идрок қилган нарса ва ҳодисаларни тасаввур этибгина қолмай, балки ҳеч қачон ҳаётида учратмаган нарсаларни ҳам тасаввур эта олади. бошқача қилиб айтганда, одам фақат илгари идрок қилган нарсаларинигина эслаш билан чекланиб қолмай, балки шу пайтгача ҳеч қаерда учратмаган янги нарсаларини ҳам ўз ҳаётида ярата олади. шунингдек, авлод-аждодларимизнинг ҳаётига доир тарихий китобларни ўқиётганимизда ёки бўлмаса, ўқитувчининг узоқ чет эл мамлакати ҳақидаги қизиқарли гапларини эшитар эканмиз, юқоридаги нарсаларга нисбатан тасаввурлар ҳосил бўлади. хаёл қилиш жараёнида идрок қилинган образлар орқали ҳосил қилинган тасаввурлар ва бундай тасаввурларни онгимизда хотира орқали орттирилиши туфайли юзага келади. демак, хаёл жараёнининг бўлиши учун хотира тасаввурларининг бўлиши шарт. шунинг учун хаёлнинг ривожланиши инсоннинг билим бойлиги, турмуш тажрибаси билан боғлиқ. хаёл деб одамнинг онгида илгаридан бор бўлган вақтли алоқаларнинг (ассоциацияларни) …

илиш жараёнлари билан узвий боғлиқ ҳолда ривожланади. хаёлнинг маҳсули шундаки, у орқали аввалги тажрибалар қайта ишланади. хаёл тафаккур билан шундай боғлиқ-ки, хаёл ҳам, тафаккур ҳам муаммоли вазиятлардан келиб чиқади ва шахс эҳтиёжларига асосланади. тафаккурда фикрлар, тушунчалар асосида ифодаланади. хаёл жараёнларининг нерв-физиологик асослари хаёл қилиш жараёни жуда ҳам мураккаб акс эттириш жараёни бўлишига қарамай, унинг асосида ётган физиологик механизмларни академик. и.п. павловнинг олий нерв-фаолияти ҳақидаги таълимоти асосида маълум даражада тушунтириб ўтиш мумкин. хаёлнинг нерв физиологик асосида ҳам миянинг пўстида илгари ҳосил қилинган вақтли алоқаларнинг (ассоциацияларнинг) яна қайта тикланиб, бир-бири билан янгича қўшилиш жараёни ётади. шуни ҳам айтиш керакки, бош мия ярим шарларида илгари ҳосил қилинган вақтли алоқалар бирин-кетин тикланадилар ва бинобарин уларнинг қўшилишлари ҳам аста-секин юзага келади. ана шунинг натижасида бош миянинг пўстида инсон ўз шахсий ҳаётида ҳеч қачон идрок қилмаган нарсаларнинг образлари пайдо бўлади. бу образларнинг кўпи воқеликка мутлақо тўғри келмайди ва натижада тормозланиб қоладилар. бошқа бирлари эса воқеликка тўғри …

сак тараққиёти натижасида қўлга киритилмоқда. одамнинг уйғоқ пайтида юзага келадиган хаёл жараёни маълум даражада тартибот ва ихтиёрий характерга эга бўлади. шунинг учун одам ўзининг хаёл қилиш жараёнини олдидаги мақсад ва вазифаларга бўйсиндира олади. одам ўзининг билимлари, тушунчаларига асосланган ҳолда хаёлий образларнинг пайдо бўлишини идора қила олади. бош мия катта ярим шарларининг барча томонлари тормозланиб, одам ухлаган пайтида ҳам хаёл туш кўриш шаклида юзага келади. одатда одам ухлай бошлаган пайтида иккинчи сигналлар тизимининг фаолияти билан боғлиқ бўлган нерв ҳужайралари ҳаммадан олдин тормозланади. уйқу билан боғлиқ бўлган тормозланиш жараёни миянинг ҳамма жойига баравар равишда тарқалмайди. натижада айрим жойлар тормозланмасдан қолади ва кутилмаган даражада ажойиб муносабатларга кириша бошлайди. ана шунинг учун туш кўриш иккинчи сигналлар тизимининг назоратисиз жуда бетартиб, пала-партиш равишда юзага келадиган ассоциациялардан иборат бўлади. хаёл жараёнлари хаёл жараёнлари инсоннинг тажрибаси ва билим доираси, шунингдек ўтмиш тажрибалари билан белгиланади. агглютинация – «елимлаш» деган маънони билдириб, унда турли қисмларни битта қилиб янги образ …

дисани аввал анализ (таҳлил) қилиб кўрилади, кейин уларни синтез (бирлаштириш) қилиш орқали янги образлар ҳосил қилинади. хаёл жараёнида хаёл тасаввурларининг хотира тасаввуридан фарқи муҳим аҳамиятга эга. · хаёл тасаввурлари онгда пайдо бўлади ва барқарор бўлади. · хотира тасаввуридаги нарса доимо таниш нарсадек ҳис қилинади. хаёл тасаввурлари эса янгиликни ҳис қилиш туйғуларини беради. · хаёл тасаввурлари инсоннинг қизиқиш ва идеаллари билан боғлиқ бўлгани сабабли янгиликни ҳис қилиш туйғулари оқибатида вужудга келади. хаёл турлари одатда биз тасаввур хаёли, ижодий хаёл, ихтиёрий ва ихтиёрсиз хаёл деб хаёлни бир неча турларга ажратамиз. тасаввур хаёли деб ўтмишда бўлиб ўтган ёки ҳозирда бор бўлган лекин бизнинг турмуш тажрибамизда шу пайтгача учратмаган, яъни биз идрок қилмаган тасаввур ва образлар яратишга айтилади. тасаввур хаёлини одатда тикловчи хаёл деб ҳам юритилади. тикловчи ёки тасаввур хаёлини инсон ҳаётидаги роли ғоят даражада каттадир. агар тикловчи хаёл бўлмаганда одам ўқий хам олмаган бўлар эди. биз жуда кўп нарсаларни кўрмаган, яъни бевосита идрок …

ёл мураккаб акс эттириш жараёни бўлиб, одамнинг ҳаётида жуда катта аҳамиятга эгадир. одам ўзининг ижодий хаёли орқали бирор янги, шу пайтгача қўрилмаган нарса яратади. масалан: ёзувчи асари учун типик образ яратганда унинг хаёли ижодий бўлади. тадқиқотчининг бирор тадқиқот устида ишлаганида ҳам унинг хаёли ижодий бўлади. ижодий хаёл образлари сўзларда ёки моддий объектларда тасвирланиши мумкин. ижодий хаёл маҳсули, яъни тасаввур ва образлари санъатнинг ҳамма турларида архитектурада, фан ва техника соҳасидаги ихтироларда намоён бўлади. шуни ҳам назарда тутиш керакки, тасаввур хаёли билан ижодий хаёл ўртасидаги фарқ фақат нисбий характерга эгадир. худди ижодий хаёл жараёнидаги каби тасаввур хаёли жараёнида ҳам аслида нарсаларнинг образлари янгидан ижод қилинади. ана шунинг учун хаёлнинг бу икки турини бир-биридан батамом ажратиб бўлмайди. ижодий хаёлнинг махсус тури орзудир. орзу ижодий хаёлнинг, тилакнинг келажакка қаратилган шаклидир. орзусиз киши бўлмайди. орзу одамнинг у ёки бу фаолиятига ундайдиган стимул турткич ҳисобланади. лекин орзунинг бошқа салбий турлари ҳам бор. масалан, одамни асосий иш …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "хаёл хақида тушунча"

1491151877_67908.doc хаёл хақида тушунча режа: 1. хаёл хақида тушунча 2. хаёл жараёнларининг нерв-физиологик асослари 3. хаёл жараёнлари 4. хаёл турлари 5. хаёл сифатлари. хаёл хақида тушунча одам ўз ҳаёти давомида илгари идрок қилган нарса ва ҳодисаларни тасаввур этибгина қолмай, балки ҳеч қачон ҳаётида учратмаган нарсаларни ҳам тасаввур эта олади. бошқача қилиб айтганда, одам фақат илгари идрок қилган нарсаларинигина эслаш билан чекланиб қолмай, балки шу пайтгача ҳеч қаерда учратмаган янги нарсаларини ҳам ўз ҳаётида ярата олади. шунингдек, авлод-аждодларимизнинг ҳаётига доир тарихий китобларни ўқиётганимизда ёки бўлмаса, ўқитувчининг узоқ чет эл мамлакати ҳақидаги қизиқарли гапларини эшитар эканмиз, юқоридаги нарсаларга нисбатан тасаввурлар ҳосил бўлади. хаёл қилиш жараёнида идрок қилинг...

Формат DOC, 73,5 КБ. Чтобы скачать "хаёл хақида тушунча", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: хаёл хақида тушунча DOC Бесплатная загрузка Telegram