этнопсихологик хусусиятларни шакллантирувчи омиллар

DOC 74,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1362793611_41821.doc этнопсихологик хусусиятларни шакллантирувчи омиллар www.arxiv.uz режа: 1. сиёсий- иктисодий ва жамиятдаги ижтимоий омилларни роли. 1. табиий географик мухит ва унинг этник хусусиятларига таъсири. 2. этнос хаётида булиб утган тарихий ходисаларнинг ахамияти. юкорида курдикки, айрим тадкикотчилар ва муаллифлар этнопсихологик хусиятлариниг реал мавжудлигининг инкор этдилар ёки уни текшириш учун кейин объект эканлигидан зорландилар. тугри, этнопсихологик хусусиятларини урганишдаги кийинчиликларни инкор этиб булмайди. лекин шу билан бирга бу реал мавжудми ёки йукми деган саволни куйилиши ортикча деб уйлаймиз. этнопсихологик хусусиятлар келиб чикиши жихатидан бугун утмиши, хаёт тарзи ва тарихи билан богланиб кетган булиб, бу хусусиятлар миллат шаклланмасдан аввалрок вужудга кела бошлаган булади. маълумки, миллат этник бирлик тараккиётининг юкори боскичидан юзага келади. этнопсихологик хусусиятларининг айрим белгилари кишилар бирлигининг хамма тарихий даврларига айрим яъни уруг, кабила, миллатларга хосдир. этнопсихологик хусусиятлар айрим тадкикотчилар курсатганидек факат бир омил -табиий мухит таъсири билангина вужудга келиб колмай, унинг вужудга келишида учта омил таъсир курсатади. биринчи омил - бу –сиёсий …
2
ги хусусиятларни бошка шароитда яшаётган этник гурух вакилларига караганда чукуррок идрок килишга урганиб коладилар. чунки ташки мухит бизнинг сезги аъзоларимизга бехисоб информациялар, яьни хилма – хил таассуротлар юбориб туради, натижада эволюцион тараккиёт давомида, танамизда шу ташки мухит билан адекват (муносиб ) муносабатини таьмин эттирувчи нейро-физиологик механизм шаклланади. у кишиларнинг сезги ва идроклари намоён этади. шунинг учун у ёки бу халкка хос стереотип хатти -харакатларини, идрок хусусиятларини ташки мухитига мослашувининг олий куриниши деб хисоблаш керак. ташки мухитнинг доимий таьсирида вужудга келган рухий хусусиятлар бу тассуротларнинг бутун системаси (тизими )ни эмас, балки унинг учун мухим булган ва утмиш тажрибасида синалган мустахкамланган колган томонларинигина акс эттиради. «ташки омил таьсирида киши миясида урнашиб хислар, фикрлар, хохиш, идрокни намоён булиши. хуллас идеал орзу - тилак тарзида акс этади ва худди шу куринишда идеал кучлар булиб колади», деб ёзган эди ф. энгельс. с. и. королевнинг курсатишича, шаклланган этнопсихологик хусусиятлар маълум даражада мухофаза килувчи механизм ролини уйнайди. …
3
араф этишнинг уддасидан чика олишга тайёр эканлигини таъкидлаш ва шу каби мазмунни билдиради». маълум бир миллат вакилларининг узига хос идрок этишни фикрлаш ва орзу- истакларини яъни олий рухий хусусиятларини тушуниш ва тушунтириш унинг намоён булиши сабабини организмнинг миянинг тузилишидан эмас балки юкорида айтганимиздек халкнинг тарихий тараккиёти, уни ураб турган табиий мухитнинг шарт-шароитларидан кидириш керак. турли ижтимоий тизим ва иктисодий укладлар тараккиёти билан боглик булган амалий фаолият шакллари турли рухий жараёнлар тизимининг шаклланишини белгилаб беради. шунинг учун хам турли тарихий даврларда, ижтимоий тузимда яшаётган халклар бир-биридан факат онгнинг мазмуни билангина фаркланиб колмасдан, шунингдек фаолият шаклларининг тузилиши жихатидан хам фаркланадилар. куп сонли ижтимоий психологик эксперименталларда машхур психолог а. р. лурия куп рухий жараёнлар, айникса, олий рухий фаолият жараёнлари тасаввур ва мавхумлаш ижодий хаёл инсонларнинг биологик хусусиятлари билан боглик булмай, балки анча тараккий этган ижтимоий – тарихий тараккиёт махсули эканлигини курсатиб берди. утказилган куплаб тадкикотлар, илмий изланишлар шуни курсатдики, факат мураккаб билим жараёнлари …
4
усусиятларини, давр рухини, улар яратиб колдирган фаолият махсулотларини урганиши оркали билиб олиши мумкин. немис халки тарихининг маълум бир даврида, деб ёзган эди ф. энгельс – амалий фаолият билан шугулланиши учун объектив шарт –шароитнинг йуклиги, миллатнинг укимишли кишиларини уз куч ва кобилиятларини фалсафа сохасига бурилиб юборишга олиб келди ва шунинг учун хам xyiii- хix асрларида мавхумий фикрлашга мойиллик немис халки характерларининг типик хусусияти булиб колган. демак, миллатнинг укимишли кишилар фаолияти турини хам мамлакат хаётидаги тарихий жараёнлар белгилар экан. хар бир халкнинг тарихи ва такдири узига хос кечади. агар халк тарихини ва унинг психологик хусусиятларини бир- бирига солиштирсак, биз этнопсихологик хусусиятларида халк тарихини чукур акс эттиришни курамиз. юкоридаги зикр килганимиздек, этнопсихологик хусусиятларининг шаклланишида табиий мухит хам маълум таъсир курсатади. геогрофик ва иктисодий шароитларни ухшаш булмаслиги, этник жихатдан бир- бирига якин булган 2 кушни ва кардош халк узбеклар билан козокларнинг психологик киёфасида маълум тафовутларни вужудга келтириб чикарди. маълумки, узбекларнинг асосий кисми дехкончилик билан …
5
ка иктисодий- маданий алокаларнинг кизгин олиб боришлиги, улардан хушмуомалалик, хуштабиатлик, хозиржавоблик, тадбиркорлик каби хусусиятларини талаб этади. узбек халкини хаёти ва турмуш тарзини урганган тадкикодчиларнинг барчаси узбекларга хос булган очик юзлик ва хушмуомалаликни таъкидлаб курсатишган эди. узбекларга хос бу хусусиятларни козок адабиётининг классиги абай хам таъкидлаб курсатиб илтифотлилик, хушмуомалалик буларнинг хаммаси сатрлардадир деб ёзган эди. узбекларнинг бир неча асрлар дехкончилик билан шугулланиб келиши ишлаб-чикаришнинг асосий воситаси булган ерга нисбатан уларда тежамкорлик ва омилкорликни вужудга келтирди. н. жондилъдик козок халкига хос булган айрим вазминлик, камсукумликни хужалик юритиш ишлари билан боглик деб курсатади, улар бутун умр буйи чорвачилик билан шугулланиб уларнинг хужалик хаётининг деярли бутун кисмини ташкил этиб колди. ахолини таркок холда жойлаштириш, улар уртасида алока урнатишни кийинлаштирар, улар хатто узок-вакт давомида ёлгиз яшашликка мажбур буладилар. бу эса уларда юкорида айтилганидек, узаро муоммоларда камгаплик хатто узининг энг нозик ва кайнок туйгуларини баён этишда вазминликни курсатишни вужудга келтиради. шундай килиб икки кардош ва кушни …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"этнопсихологик хусусиятларни шакллантирувчи омиллар" haqida

1362793611_41821.doc этнопсихологик хусусиятларни шакллантирувчи омиллар www.arxiv.uz режа: 1. сиёсий- иктисодий ва жамиятдаги ижтимоий омилларни роли. 1. табиий географик мухит ва унинг этник хусусиятларига таъсири. 2. этнос хаётида булиб утган тарихий ходисаларнинг ахамияти. юкорида курдикки, айрим тадкикотчилар ва муаллифлар этнопсихологик хусиятлариниг реал мавжудлигининг инкор этдилар ёки уни текшириш учун кейин объект эканлигидан зорландилар. тугри, этнопсихологик хусусиятларини урганишдаги кийинчиликларни инкор этиб булмайди. лекин шу билан бирга бу реал мавжудми ёки йукми деган саволни куйилиши ортикча деб уйлаймиз. этнопсихологик хусусиятлар келиб чикиши жихатидан бугун утмиши, хаёт тарзи ва тарихи билан богланиб кетган булиб, бу хусусиятлар миллат шаклланмасдан аввалрок вужудга к...

DOC format, 74,0 KB. "этнопсихологик хусусиятларни шакллантирувчи омиллар"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.