ўзбек халкининг этник шакллашиши 2

DOC 96,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1664054613.doc ўзбек халқининг этник шаклланиши pежа: 1. миллат тушунчаси, унинг асосий белгилари. 2. ўзбекларнинг келиб чикиш ва шаклланиш жараёнлари. 3. миллатимиз маънавий киёфасининг асослари. ўзбек халкининг шаклланиш жараёнини урганиш тарих фанининг мураккаб масалаларидан бири хисобланади. шу билан бирга, бу хозирги куннинг мухим муаммоларидан бири хамдир. халк, мустакилликка эришгач, уз илдизлари ва этник аждодларини билишга интилиши табиийдир. шy боис халкнинг келиб чикиш тарихини ва шаклланиш жараёнини чукуррок урганиш мухим ахамият касб этади. бу жараён ижтимоий фанда "этнос'', "этник бирлик" каби ибораларда ифодаланади. этнос атамаси жуда кенг ва тор маънода ишлатилади: масалан, дунё халки, америка, россия халки, ўзбекистан халки, вилоят халки ва бошка кичик бир гурух кишиларига нисбатан хам "халк" ибораси кулланилади. шунинг учун хам маълум бир ижтимоий тузумда вужудга келган этник уюшмага "этник бирлик" иборасининг ишлатилишини биламиз. этник бирлик аник, шароитда, табиий-тарихий тараққиёт жараёнида вужудга келган ижтимоий уюшмадир фанда этник бирлик боскичининг уч тури мавжуд кабила, элат ва миллат. бу атамалар …
2
мат килиш, муштарак иктисодий хаёт кечириши, умумий маданият ва рухиятга эга булиши асосида узок, вакт давомида шаклланган баркарор бирлиги, деб таърифланади. демак, миллат маълум бир худудда муким яшаб, тарихий тараққиёт давомида ривожланиб келган одамларнинг маънавий-рухий бирлигининг вужудга келиши асосида ташкил топар экан. ўзбекларнинг миллат сифатида шаклланиши: жараёни хакида академиклар я.руломов, и.муминов, б.ахмедов, к.шониёзов асарларида кимматли маълумотлар бор. рус олимлари в. бартольд, а.якубовский, л.гумилёв, хорижий тадкикотчилар г.вамбери, х.ховорс, м.пеллио, х.хукхэм, э.ольворт ва бошкалар ўзбек халкининг келиб чикиши, унинг шаклланиш боскичлари хакида асарлар яратганлар. бу тадкикотлардан куриниб турибдики, миллатнинг пайдо булиши, келиб чикиши, шаклланиши ва жахон хамжамиятида узинииг муносиб урнини топиш йулидаги такомиллашуви узок ва мураккаб тарихий жараён экан. тадкикотчилар охангарон ва чирчик водийларида, зарафшон, сурхондарё, кашкадарё атрофларида, фаргона водийси ва унинг тоглик худудларида амударё сохилларида-хоразм вохасида ибтидоий жамоа тузумининг турли боскичларига мансуб куплаб ёдгорликларни топиб урганганлар. уларнинг фикрича, урта осиёда ибтидоий жамоа тузуми бир миллион йил аввал бошланган экан. бу олиб …
3
лан скифлар деб аталган. тарихчи помпей трон скифларни дунёдаги энг кадимий элатлардан бири деб х.исоблайди, бу мах.аллий кабнлалар ичида йириги ва манбаларда куп тилга олинувчилари массагетлар ва сак (шак)лар булган. уз навбатида, улар хам бир неча гурухларга булинганлар ва узаро фаркланганлар. асрлар оша бу аждодларимиз турмуш тарзи такомиллашади, яъни дехкончилик, чорвачилик пайдо булади, сунг сунъий сугориш амалиёти вужудга келади, одамлар утроклаша бошлайди, хар хил диний эътикодларга тавоф этиш одати шаклланади, ёзма маданият куртак отади. яна бир канча вакт утгандан сунг, хусусан, милоднинг бошларга келиб минтакамизда истикомат килган турли кавм ва кабилалар улар яшаётган улка ва худудлар номлари билан аталган. шу боис уларни хоразмийлар, бактрияликлар, сугдлар, шошликлар, парканликлар, тохарлар деб аташган. булар халкимизнинг дастлабки этник катлами булган. милоддан аввалги биринчи минг йилликда марказий ва урта осиё, сибир хамда шимолий ва гарбий хитой ерларида яшаган элатларнинг бир кисми туркийзабон булганлиги тарихий манбалардан маълум. иссиккул якинидаги милоддан аввалги iv—iii асрларга оид сак кабила …
4
н сирдарёнинг урта ва куйи сохилларидан то олтойгача булган худудда кучиб юрган кабилалар туркларнинг аждоди булган. булар антик даврларда дехкончилик ва хунармандчилик билан шугулланиб келган бактрияликлар, хоразмликлар, сугдийлар, фаргоналиклар, шошликлар ва чул худудларида чорвачилик билан шугулланган саклар, массагетлар ва бошка кучманчи кабилалардир. улар ўзбек элатининг асосини, рамзий маънода, ук илдизини ташкил килган. ён илдизлари ук илдизига бирикиб бориши жараёнида ўзбек элати вужудга келган. мазкур элат махаллий ахоли аждодлари колдирган бой тарихий меросни авайлаб саклайдилар, уни тулдирадилар ва барча анъаналари билан бирга кейинги авлодга мерос колдирадилар. ii куп асрлар давомида улкамизда юз берган мураккаб этник ва маданий жараён махаллий туб ахоли киёфасини шакллантирди. натижада бу улкада азалий утрок ахолининг куринишида фанда тан олинган "урта осиё икки дарё оралиги антропологик типи" белгилари етакчи булган. бу борада профессорлар л. ошанин вп т. хужаевларнинг таддидотлари мухимдир. уларнинг фикрича, хориждан келган ахмонийлар, македонияликлар, араблар махаллий ахоли "конини" ёки генетикасини жиддий узгартира олмаганлар. узок, тарих давомида …
5
итлар даврига оид эллин-бактрия хатида бешинчи асрда туркий тилда битилган жумлалар сакланиб колган. урта осиё халкининг шаклланишида маълум роль уйнаган эфталит кабилалар уюшмаси хам этник жихатдан туркийлар таркибига кирган. узок утмишда ўзбек халкининг этник таркибини махаллий халклар, шунингдек маълум сабабларга кура урта осиёнинг шимолий шаркидан келган туркий кабилалар ташкил этганлар. тарихан скиф номи билан яшаган халклар милоднинг vi асри урталаридан узок давр мобайнида турклар номи билан машхур булди. профессор н. разменов хитой манбаларига таянган холда "турк" сузи аввалига бирорта кабила ёки элат номини англатмай, туркийзабон элат ва кабилаларнинг бирлашмасини англатган, деган хулосага келади ва ўзбекларнинг аждодлари хам шу гypyxга мансуб эканлигини таькидлайди. зардуштийларнинг мукаддас китоби "авесто"да ахмонийлар ва сосонийлар асоратига тушиб колган мамлакатлар ва халклар, шулар катори туркистон халклари хакида маълумотлар бор. бу халклар орасида тур (хура) деб аталган халк хам тилга олинади. шу муносабат билан айтиш мумкинки, амударё билан сирдарё оралигида, хоразм ва фаргонада, шунингдек мазкур улкалар билин туташ …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўзбек халкининг этник шакллашиши 2"

1664054613.doc ўзбек халқининг этник шаклланиши pежа: 1. миллат тушунчаси, унинг асосий белгилари. 2. ўзбекларнинг келиб чикиш ва шаклланиш жараёнлари. 3. миллатимиз маънавий киёфасининг асослари. ўзбек халкининг шаклланиш жараёнини урганиш тарих фанининг мураккаб масалаларидан бири хисобланади. шу билан бирга, бу хозирги куннинг мухим муаммоларидан бири хамдир. халк, мустакилликка эришгач, уз илдизлари ва этник аждодларини билишга интилиши табиийдир. шy боис халкнинг келиб чикиш тарихини ва шаклланиш жараёнини чукуррок урганиш мухим ахамият касб этади. бу жараён ижтимоий фанда "этнос'', "этник бирлик" каби ибораларда ифодаланади. этнос атамаси жуда кенг ва тор маънода ишлатилади: масалан, дунё халки, америка, россия халки, ўзбекистан халки, вилоят халки ва бошка кичик бир гурух кишиларига...

Формат DOC, 96,5 КБ. Чтобы скачать "ўзбек халкининг этник шакллашиши 2", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўзбек халкининг этник шакллашиш… DOC Бесплатная загрузка Telegram