узбек халки этногенези

DOC 77,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1353504558_40078.doc www.arxiv.uz режа: 1. энг кадимий аждодларимиз: массагетлар, саклар, хоразмий- лар, бахтарлар, сугдийлар ва бошкалар. 2. эрон ахмонийлари, македонияликлар, араблар, мугуллар ис- тилосининг туб жой элатларнинг иркий ва этник таркибига таъсири. 3. узбек халкининг этник шаклланиши ва боскичлари. "узбек" атамаси хусусида. хар бир халкнинг уз келиб чикиш ва ривожланиши тарихи бор. узбек халкининг хам узок ва вокеликларга бой тарихи мавжуд бу- либ, у халк булиб шакллангунга кадар узок ва мураккаб этник жа- раёнларни бошидан кечирди. умуман олганда, хозирги кунда халкларнинг келиб чикиши-этногенезига эътибор айникса кучайган- ки, бу миллатлар уз-узини англаш жараёнининг усганлиги, уз тари- хи, утмишига кизикишнинг ошганлиги, янги мустакил давлатлар пайдо булиши билан уз ифодасини топади. мустакиллик шарофати ила утмишимиз, тарихимизга булган му- носабат тубдан узгарди. тарихимизни, бой утмишимизни илмий, хо- лисона тарзда баён килиш замон талабига айланди. президентимиз и.а.каримовнинг 1998 йил июн ойида бир гурух олимлар билан у учрашувида, узбекистон республикаси вазирлар махкамасининг "уз- бекистон республикаси фанлар академияси …
2
тимизнинг маънавий хаётида тутган урни бекиёсдир. узбек халкининг келиб чикиши тарихи хозирги кунда тарихи- мизда кам ёритилган ва илмий асосда тамомила янгитдан куриб чикишга мансуб булган масалалардан биридир. президентимиз таъ- кидлаганидек "биз халкни номи билан эмас, балки маданияти, маъ- навияти оркали биламиз, тарихни таг-томиригача назар ташлай- миз." дархакикат, уч минг йилликдан зиёд давлатчилик тарихига эга булган халкимизнинг илдизлари асрлар каърига бориб такала- ди. узбекистон урта осиёнинг кадимдан утрок дехкончилик мадани- яти учоклари таркиб топган худудда жойлашган. диёримиз шу боис археологик ва меъморчилик ёдгорликларига бой. фаргона водийси- нинг селунгур горидан топилган кадимги тош даврига оид топилма, тешиктошдан топилган урта палеолит даврига оид одамзод кол- диклари, бизнинг юртимиз африка ва олд осиё билан бир каторда инсоният пайдо булган худудлар таркибига кирганлиги хозирги кунда узил-кесил исботланди. шунингдек, мезолит даврига (урта тош даври) оид мачай горидан топилган ёдгорликлар, неолит (янги тош) даврига оид овчилик ва баликчилик маданиятини узида жам килган калтаминор, жанубдаги илк дехкончилик …
3
си: саклар ва массагетлар хусусида купрок гап боради. ахмоний миххат ёзувларида саклар учта кисмга булиб курсатилади. (хаумаварка, тиграхауда, са- ка-тиайара-дарайя). массагетлар хусусида хам турлича фикрлар мавжуд булиб, улар кучманчи чорвадор-харбий кабилалар булганли- ги таъкидланади. илк темир давридан бошлаб (мил. авв. iх - yii асрлар) кадимги дехкончилик вохаларида яшовчи утрок ахоли уша ер номлар билан атала бошлаганлар. булар сугдиёнадаги - сугдий- лар, кадимги хоразмдаги - хоразмийлар, кадимги бактриядаги - бахтарлар, кадимги чочдаги - чочликлар, фаргонадаги-парканалик- лар шулар жумласидандир. бу тарихий номларни биз илк ёзма ман- баларда хусусан, зардуштийлик динининг мукаддас китоби "авесто" да, ахмоний хукмдорларнинг миххат ёзувларида (бехистун, накши- рустам, суза), юнон-рим тарихчилари асарларида учратамиз. улар шаркий эрон тиллар гурухига кирувчи тил ва лахжаларда сузлаш- ганлар. шунингдек, козогистон худудларида яшаган чорвадор кабилалар бронза давридаёк ("андроново маданияти") туркий тилда сузлаш- ганлар деган асосли фикрлар хам мавжуддир. 1969 йили олма-ота якинидаги иссиккургон маконидан топилган ёзув-мил. авв. iy-ii га оид булиб, хозирги кунда илк …
4
а келиб бу тип кишилари хозирги узбе- кистон худудининг катта кисмида учрай бошладилар. эрон ахмоний- ларининг урта осиёни босиб олишлари, сунгра македониялик искан- дарнинг харбий юришлари махаллий ахоли этногенезига сезиларли этгани йук. мил. авв. i аср ва эрамизнинг iy асрига кадар урта осиёга кучманчи юечжилар, хионийлар, эфталит кабилаларининг ки- риб келиши даври булди. худди шу давр янги феодал муносабатлар- нинг хам шаклланиш даври булди. юкоридаги кабилалар туркий тил- даги кабилалар булиб уларнинг кириб келиши туркийлашув жараёни- ни янада кучайтирди. эрамизнинг 551 йилида олтойда янги давлат - кучманчи турк- ларнинг турк хоконлиги юзага келди. турк хоконлиги хукмдори мукан хокон (554-576 йй.) ва унинг амакиси истами ябгуларнинг урта осиёга юришлари, yi асрнинг 50-йиллари охири ва 60-йилла- рида айникса учрайди. 568 йили урта осиё батамом улар кулига утди. турк хоконлиги даврида улкамизга туркий халкларининг ки- риб келиши тезлашди. улар аввал купрок узлаштирилмаган ерларга, сунгра аста-секин махаллий ахоли яшайдиган кишлокларга якинла- шиб, ерли халк …
5
лашиб борди. айникса, туркий катлам yii- yiii асрларда шош ва фаргонада устун даражага эга эди. гарчи гарбий турк хоконлиги 659 йилга келиб парчаланиб кетса-да, туркларнинг таъсири улкада сакланиб колди. yiii аср бошида арабларнинг урта осиёга бостириб кириши ма- халлий ахоли этногенезига деярли таъсир курсатмади. араблар турклардан сиёсий хукмронликни тортиб олиб, туркий халкларнинг урта осиёга кириб келиш жараёнига чек куя бошладилар. турклар махаллий ахоли билан аралашиб кетиши, уларнинг тобора утрок ха- ёт тарзига утиши холати юз берди. туркий тил тобора кенг тарка- ла бошлади. араблар туркий халклар таъсирини синдириш максадида мовароуннахрни эронликларга якинлаштириш сиёсатини тутдилар. шу максадда урта осиёга yiii- iх асрларда араблар ва эроний оила- ларни кучириб келтириб жойлаштириш сиёсатини юргиздилар. турк- лар уз таъсирларида еттисувни саклаб колдилар холос. узбек халки шаклланишининг иккинчи мухим даври iх -хii аср- лар хисобланади. х асрнинг охирларида туркий этник катламнинг мовароуннахрнинг барча районларида устунлигини таъминловчи та- рихий вокеалар содир булди. аргу, тухси, карлук, чигил …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"узбек халки этногенези" haqida

1353504558_40078.doc www.arxiv.uz режа: 1. энг кадимий аждодларимиз: массагетлар, саклар, хоразмий- лар, бахтарлар, сугдийлар ва бошкалар. 2. эрон ахмонийлари, македонияликлар, араблар, мугуллар ис- тилосининг туб жой элатларнинг иркий ва этник таркибига таъсири. 3. узбек халкининг этник шаклланиши ва боскичлари. "узбек" атамаси хусусида. хар бир халкнинг уз келиб чикиш ва ривожланиши тарихи бор. узбек халкининг хам узок ва вокеликларга бой тарихи мавжуд бу- либ, у халк булиб шакллангунга кадар узок ва мураккаб этник жа- раёнларни бошидан кечирди. умуман олганда, хозирги кунда халкларнинг келиб чикиши-этногенезига эътибор айникса кучайган- ки, бу миллатлар уз-узини англаш жараёнининг усганлиги, уз тари- хи, утмишига кизикишнинг ошганлиги, янги мустакил давлатлар пайдо булиши билан уз ифода...

DOC format, 77,0 KB. "узбек халки этногенези"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: узбек халки этногенези DOC Bepul yuklash Telegram