этнопсихология фанининг предмети, вазифалари ва ахамияти

DOC 67.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1362793203_41817.doc www.arxiv.uz режа: 1. этнопсихология - илмнинг фанлараро урганиш сохаси ситфатида; 2. этнопсихологиянинг предмети; 3. этнопсихологиянинг вазифалари; 4. хозирга даврда урганишнинг ахамияти; 5. этнопсихологияга оид дастлабки билимларни вужудга келиши. 6. урта аср мутафаккирлари томонидан этнопсихологик масалаларни урганилиши. 7. этнопсихология муаммоларини урганишдаги турли гоялар ва окимлар. 8. этнопсихология фанининг тугилиши. миллат ва миллат билан боглик булган куплаб омиллар ижтимоий ва сиёсий хаётда мухим роль уйнаб келган ва бундан кейин хам узок давргача уз ахамиятини йукотмайди. олимларнинг курсатишича ижтимоий-иктисодий ва маданий тараккиётининг турли боскичларида турган турт мингга якин миллат, эллат ва турли халклар мавжуд экан. уларнинг хар бирини уз тарихи, маданияти ва миллий кадриятлари бор. уларни урганиш миллатлараро муносабатларини ташкил килишда, турли иктисодий, маданий алокаларни урнатишда катта ёрдам беради. лекин якин давргача бизнинг ижтимоий фанлар тизимида миллий масалалар ва унда психологик омилларнинг тутган урнига етарлича бахо берилмай келинди. айрим холларда эса асоссиз равишда инкор этилди. хатто баъзи бир тадкикотчилар миллий хусусиятлар, этнопсихология …
2
ларни келтинриб чикаради. “этнопсихология” - этнология ва психология фанларининг кушилишидан ташкил топган булиб, грекча “этнос” халк, кабила, “психология”- рух илми, деган маъноларни англатади. бу фан маълум миллат ва этник бирлик вакилларининг узига хос рухий киёфаси, хулк-атворининг, замонавий термин билан айтсак, “менталитетини”урганади. хар бир халкка хос булган миллий характер, урф-одат ва анъаналар, миллий туйгулар ва дид (таъб), этник онг ва миллий узини узи англашни вужудга келиши, намоён булиши, узгариши ва ривожланиши каби масалалар хам этнопсихологияни урганиш объекти хисобланади. тадкикотчилар томонидан этнопсихология масалаларини урганишда маълум муваффакиятларга эришилган булса хам, лекин унинг куп муаммолари хали узининг ечимини тула топган эмас. шулардан бири - миллийлик ва байналминаллик хусусиятларининг узаро муносабатидир. миллат, синфлар ва турли ижтимоий гурухларни урганишда файласуфлар, социолог ва тарихчилар, асосан, уларнинг моддий ва маънавий маданияти, таркиби, ижтимоий муносабатларига этиборни каратган булсалар, психологлар эса, шахс психологиясини урганиш билан чекланиб колишган. айрим психологлар эса (с.л.рубинштейн) умуман ижтимоий ва этнопсихология фанларининг мавжуд булишлигини шубха остида …
3
мийлик томонларни очиб бера олиши керак. ва нихоят, этнопсихологик хусусиятлар котиб колган, узгармайдиган нарса эмас. улар маълум бир ижтимоий узгаришлар натижасида, айрим бир хусусиятларини узгартириши, янги ижтимоий муносабатларни акс эттирувчи хислатларни хосил килиши мумкин. конкрет одам рухиятининг этник хусусиятларини урганишга кадим вактлардан буён катта диккат-эътибор бериб келишган. бу кизикиш, айникса, кейинги йилларда худудий, турли миллий, этник низолар ва тукнашувларнинг кучайиб кетаётганлиги боис янада ортди. бошка халкларга, этник гурухларга хос булган рухий хусусиятларни, кушни кабилаларнинг яшаш тарзини урганишга булган кизикиш кадим вактлардаёк бир канча амалий эхтиёжлар, аввало иктисодий, савдо-сотик ва харбий максадлар натижасида вужудга келган. антик дунё сайёх ва савдогарлари узок юртларга килган сафарлардан кайтгач, хорижий халкларнинг яшаш шароитлари, урф-одатлари,кишилар уртасидаги муносабатлар, уларнинг кийиниши, кандай овкатлар тановвул килиши, бу мамлакатдаги ижтимоий- сийсий тузум, хайвонот олами ва бошка нарсалар хакида уз ватандошларига ажойиб ва гаройиб нарсалардек сузлаб беришган. кадимги дунё мутафаккирлари аристотель, геродот, гиппократ, демокрит, пифагор ва бошкалар барча ижтимоий ва психологик …
4
тик ва файласуф пифагор (эрамиздан аввалги 570-500) нинг тушунтиришига караганда, хайвон гушти ва ёгини куп истеъмол килиниши, халкларда каттиккуллик ва дагалликни вужудга келтиради. аксинча, усимлик мевалари ва сабзавотларни мутассил истеъмол килиниши эса тана фаолиятини суслаштириб, одамлар табиатини мулойимлаштиради. антик дунёнинг буюк акл эгаси аристотель (эрамиздан аввалги 384-322 й) , хаддан ортикча иссик ёки совук иклим шароитида яшайдиган халклар каттиккул, шафкатсиз булишади, деб ишонган. буюк бобомиз а.р.беруний “осори бокия” (абадий кадриятлар) асарида турли халклар: кадимги греклар, эронийлар, сугдлар, хоразмликлар, христианлар ва динлар, яхудийлар, мусулмонларнинг рухий хусусиятлари ва уларнинг эраларини бошланиш сабабларини курсатиб берган. у бу халкларнинг маълум даврлар иш вактларга тугри келадиган машхур байрамлари, хотира кунлари, хамда бир халкни иккинчисидан фарклантирадиган урф-одатлари, турли халклар куллаётган йил хисоблаш усуллари, ой ва йилларнинг фарки каби масалаларни баён килиб берган. турли халкларга хос хусусиятларни урганиш учун беруний узига хос илмий метод яратади. бунинг учун, деб курсатади у, кадимги халклар ривоятларини хамда утмиш авлодлар тугрисидаги …
5
ан боглаб тушунтириш кейинги даврларда яшаб ижод килган xvii-xix аср мутафаккирлари-монтескье, ж.ж,руссо, дидро, гумбольдт, шунингдек, хозирги даврдаги айрим тадкикотчилар фаолиятида хам учрайди. социологиядаги “географик детерминизм” окимининг асосчиларидан бири-француз маърифатпарвари ш.монтескье (1689-1755 й) хам халклар уртасидаги рухий тафовутларни асосан, кишилар танасига доимий таъсир этадиган турли-туман табиий-иклим натижаси, деб тушунтиради. унинг фикрича, иклим ва замин халкларнинг ахлок нормаларигагина таъсир этиб колмасдан, шунинг билан бирга давлат сиёсатига, маданий тараккиёт даражасига “психологик киёфа” сига хам кучли таъсир курсатар экан. иклимнинг ролини хаддан ташкари ошириб юбориш натижасида монтескье совук иклимда яшайдиган халклар чидамли, бакувват, иссик иклимда яшайдиган халклар эса жисмоний жихатдан заиф ва ониз булишида, деган хулосага келади иклим шароити таъсирида инсон танасида буладиган физиологик жараёнларни ижтимоий-сиёсий ходисалар ва ахлок нормалари вужудга келиши учун моддий асос килиб олиниши, биологик ва социал конуниятларни бир-бири билан чалкаштириб юбориш хисобланади. бу эса охир окибатда ижтимоий-тарихий ходисаларни тушуриб беришда нотугри хулосалар килишга олиб келади. иклимий омилларнинг ролини ошириб юбориш …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "этнопсихология фанининг предмети, вазифалари ва ахамияти"

1362793203_41817.doc www.arxiv.uz режа: 1. этнопсихология - илмнинг фанлараро урганиш сохаси ситфатида; 2. этнопсихологиянинг предмети; 3. этнопсихологиянинг вазифалари; 4. хозирга даврда урганишнинг ахамияти; 5. этнопсихологияга оид дастлабки билимларни вужудга келиши. 6. урта аср мутафаккирлари томонидан этнопсихологик масалаларни урганилиши. 7. этнопсихология муаммоларини урганишдаги турли гоялар ва окимлар. 8. этнопсихология фанининг тугилиши. миллат ва миллат билан боглик булган куплаб омиллар ижтимоий ва сиёсий хаётда мухим роль уйнаб келган ва бундан кейин хам узок давргача уз ахамиятини йукотмайди. олимларнинг курсатишича ижтимоий-иктисодий ва маданий тараккиётининг турли боскичларида турган турт мингга якин миллат, эллат ва турли халклар мавжуд экан. уларнинг хар бирини уз тарихи,...

DOC format, 67.0 KB. To download "этнопсихология фанининг предмети, вазифалари ва ахамияти", click the Telegram button on the left.