жисмоний машқлар ва спорт билан шуғулланишнинг одам психикаси соҳасига таъсири

DOC 117,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404137566_51486.doc кириш жисмоний машқлар ва спорт билан шуғулланишнинг одам психикаси соҳасига таъсири режа: 1. ҳаракатларга бўлган эҳтиёж ва уни қониқтириш 2. одамнинг ҳаракатланиш фаоллиги ва психик ривожланиши 3. ҳаракатланиш фаоллиги ва иш бажариш қобилияти 4. спортчиларда психик ва психомотор сифатларининг ривожланиши ҳаракатларга бўлган эҳтиёж ва уни қониқтириш инсон билан бирга туғиладиган табиий эҳтиёжларидан бири ҳаракатланишга эҳтиёж ҳисобланади. абу али ибн сино, и.песталоцци, к.д.ушинский, п.ф.лесгафт, н.г.чернишевский ва бошқалар ўз вақтида уни қониқтиришнинг бола соғлиғи ва ривожланиши учун катта аҳамияти ҳақида ёзганлар. а.п.нечаев жисмоний тарбия психологияси бўйича ёзган китобида ҳаракатга эҳтиёжларидан бири деб атайди. уни қониқтириш болани ҳаётининг биринчи кунидан бошлаб ҳаракатланиш фаоллиги йўлини топади. аммо ёши улғайган сари, ҳаёт ва фаолияти объектив шароитлари сабабли ҳаракатга эҳтиёжини қониқтириш имкониятлари чекланади. бунинг оқибатида эҳтиёжнинг ўзи ҳам сўниб боради. ҳаракатланиш фаоллиги етарлича бўлмаслиги ҳаёт фаолияти учун зарарли оқибатларини кундалик шароитларда ҳатто одамни ўзи ҳам сезмайди. аммо улар махсус тажрибалар шароитларида яққол кузатилади. бундай тадқиқотлар …

и қилолмаётганликларини айтадилар. синовда иштирок этувчилар хафсаласиз бўлиб қоладилар (жимгина ётадилар, баъзида била туриб одамларга қарамай тескари ётадилар, саволларга истамай жавоб берадилар). жаҳлдор бўлиб қоладилар, ўртоқлари билан учрашишдан бош тортадилар. 7-11 кунига келиб уларда хавотирли ҳолат ва қўрқинч пайдо бўлади. кўпчиликда арзимас ноқулай вазият юзага келганида кўзларида ёш пайдо бўлади. кўпчиликда ухлаш истаклари яққол кўриниб турган бўлса ҳам, уйқулари келмаслигини айтиб шикоят қиладилар. буларнинг ҳаммаси узоқ вақт давомида фаол ҳаракатлар қилмасликнинг одам психикасига салбий таъсир кўрсатишини исботлайди. бундай тажрибалар ҳаракатларга эҳтиёжини қондиришдаги чекланишлар оқибатларини очиб беради ваш у билан бир вақтда одамнинг ривожланиши ва ҳаёт фаолиятини таъминлаб тириш, фақат жисмоний эмас, балки унинг психик такомиллашишида, жисмоний ва психик фаолиятида ҳаракатланиш фаоллиги юксак аҳамиятини кўрсатади. жисмоний тарбия ва спорт фаолияти жараёнида ҳаракаларга эҳтиёж қониқтирилади, лекин янги талаб – жисмоний куч ишлатиш эҳтиёжи юзага келади. бошқача қилиб айтганда, ҳаракатга эҳтиёжининг ўзи ўзгаради: у фақатгина оддий ҳаракатланиш эҳтиёжи бўлиб қолмай, балки ҳаракатланиш фаолияти …

и уни узоқ вақт давомида ўрганиш натижасида аниқ бир ечимга олиб келмади. баъзи ҳолатларда жисмоний ва ҳаракатланиш фаоллиги психик ривожланишига яхши таъсири тасдиқланади, бошқа ҳолатларда у ҳатто рад этилади, учинчи ҳолатларда уларнинг мустақил ривожланишлари кузатилди. билимлар ҳозирги замон даражасида функционал тизимлар назарияси (п.к.анохин, а.р.лурия ва бошқалар) ҳамда онг, фаолиятнинг бирлиги принципи нуқтаи назаридан психик ва моторли ривожланишнинг ўзаро алоқасини рад тиб бўлмайди. бундан ташқари етарли асосда ҳаракатланиш функциясининг одамнинг психик ривожланиши билан сўзсиз ва амалий алоқаси мавжудлигини таъкидлаш мумкин. а.б.эльконин, н.х.швачки ва бошқа психологлар ишлари буни исботлайди. бу айниқса, м.м.кольцованинг мияни умумлаштирувчи функциялари тажриба тадқиқотларида кенг кўрсатилган. унинг томонидан катта амалий материаллар асосида предметларнинг ташқи белгиларини дастлабки умумлаштириш аниқ буюм-ўйинчоқлар яхлит образини шакллантириш даражасида боланинг предметлар билан ҳаракатлар бажаришиши жараёнида кўриш, эшитиш, сезиш ва бошқа сенсорли алоқалар тизими ташкил топиши асосида яратилади. болани ҳаракатланиш фаоллигидан маҳрум этиш предметлар умумлаштирилган образларини яратиш ва сақлаб қолишга кескин салбий таъсир кўрсатди. ҳатто, “... …

дан кейин иш бажариш қобилиятини тиклаш воситаси сифатида, у билан мунтазам шуғулланганда эса соғлиғи ва иш бажариш қобилиятини мустаҳкамлаш воситаси сифатида физиологлар томонидан ҳар томонлама ўрганилган. эрталабки бадан тарбиянинг таъсири кўплаб сенсорли тизимлари рецепторларидан ва биринчи навбатда проприорецепторларидан импульслар кучли оқими ҳисобига нерв системасининг қўзғалувчанлиги ортиши билан боғлиқ бўлади, уни узоқ вақт қўллаш, машқлар мазмунини, куч сарфлашни ўзгартириб бориланида эса – организмнинг функционал имкониятлари такомиллашади. эрталабки гигиеник бадан тарбия одамнинг психикаси доирасига ва ақлий иш қобилиятига ҳам худди шундай яхши таъсир кўрсатади. бу ҳолат кўплаб психологик тадқиқотлар билан исботланган, улардан бири профессор а.п.нечаевнинг 30-йиллар бошларида ўтказган ажойиб тадқиқотини мисол келтириш мумкин. икки йил давомида у радио бўйича эрталабки бадан тарбиянинг одамнинг психик соҳасига таъсирини ўрганди. у тўплаган ва ишлаб чиққан улкан материаллари 80-97 % ҳолларда эрталабки бадан тарбиянинг хотира кўрсаткичларига, шуғулланувчилар диққати, ҳаракатланиш инертлигини ёки ҳаддан ташқари қўзғалувчанлигини йўқотишга сўзсиз бевосита яхши таъсир кўрсатишини аниқлашга имкон берди. шу билан бирга …

й машқларнинг одам психик соҳасига таъсирини ўрганишдаги биринчи йўналиш бўлди. у турли синфлар ўқувчилари ўқув кунлари жадвалида гимнастика дарсларининг ўрни ҳақидаги амалий масалани ҳал этиш сабабли iх асрнинг охирларида бошланди. тадқиқотлар дарсларни ташкил этиш мазмуни ва методикасини ҳисобга олинмай, турли хилдаги ва мукаммал бўлмаган методлар билан олиб борилди, шунинг учун уларнинг натижалари ҳам турли хилда бўлди. баъзи маълумотларга қараганда гимнастика ўқувчиларнинг иш қобилиятларини оширишга ёрдам берди, бошқалари бўйича – яққол психик толиқиш келтириб чиқарди. ҳозирги кунда ушбу муаммо бўйича ўқувчилар ва талабалар ақлий қобилиятини текширишларда олинган улкан амалий материал тўпланган. жисмоний тарбия дарси, дарсларгача гимнастика, танаффусларда ҳаракатли ўйинлар бутун ўқув куни давомида ақлий иш қобилиятини сақлаб тури ва оширишга ёрдам беради (л.и.александрова, а.а.гужаловский, л.е.любомирский, с.п.сальников, м.в.антропова, л.в.михайлов, д.давидов, к.д.черносвистов, в.п.рубан ва бошқалар). ҳатто, жисмоний тарбия дарсларини юксак жисмоний машқлар билан бир қаторда ката интеллектуал вазифалар билан бойитилганда г.ф.шитикованинг тадқиқотлари кўрсатишича ўқувчиларнинг кейинги умумтаълим фанлари бўйича машғулотлари пайтидаги ақлий иш қобилиятларига …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "жисмоний машқлар ва спорт билан шуғулланишнинг одам психикаси соҳасига таъсири"

1404137566_51486.doc кириш жисмоний машқлар ва спорт билан шуғулланишнинг одам психикаси соҳасига таъсири режа: 1. ҳаракатларга бўлган эҳтиёж ва уни қониқтириш 2. одамнинг ҳаракатланиш фаоллиги ва психик ривожланиши 3. ҳаракатланиш фаоллиги ва иш бажариш қобилияти 4. спортчиларда психик ва психомотор сифатларининг ривожланиши ҳаракатларга бўлган эҳтиёж ва уни қониқтириш инсон билан бирга туғиладиган табиий эҳтиёжларидан бири ҳаракатланишга эҳтиёж ҳисобланади. абу али ибн сино, и.песталоцци, к.д.ушинский, п.ф.лесгафт, н.г.чернишевский ва бошқалар ўз вақтида уни қониқтиришнинг бола соғлиғи ва ривожланиши учун катта аҳамияти ҳақида ёзганлар. а.п.нечаев жисмоний тарбия психологияси бўйича ёзган китобида ҳаракатга эҳтиёжларидан бири деб атайди. уни қониқтириш болани ҳаётининг биринчи кунидан бо...

Формат DOC, 117,0 КБ. Чтобы скачать "жисмоний машқлар ва спорт билан шуғулланишнинг одам психикаси соҳасига таъсири", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: жисмоний машқлар ва спорт билан… DOC Бесплатная загрузка Telegram