al farg'oniy

PPTX 551.9 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1438952897_61158.pptx /docprops/thumbnail.jpeg about the u.s. state of new jersey al – fraganus “intilganga tole yor” www.arxiv.uz matematika haqida “al-jabr” qanday tug’ilgan? ko’pchilik vatandoshlarimiz "al-jabr"ning ijodkori kim ekanini bilsalar-da, u qaerda va qanday tug’ilganini aniq bilmaydilar. hammamizning faxrimiz bo’lmish bu olamshumul kashfiyotni barchamiz besh qo’lday bilishimiz kerak. nima uchun deganda, uni bilmay turib, avvalo o’zligimizni bilmaymiz, qolaversa, fazogirlik va komp'yuterlar davrida murakkab matematik boshqarishsiz hech qayerga borolmaymiz. insoniyatga ta-raqqiyotning ana shu kalitini abu abdulloh muhammad ibn muso deb nomlangan va dunyoga al-xorazmiy bo’lib tanilgan ulug’ yurtdoshimiz topib bergan. “amerika qo’shma shtatlari prezidenti bill klintonning rafiqasi, katta jamoat arbobi hillari klinton xonim o’zbekistonga do’stona tashrifi chog’ida ko’hna fan va madaniyat markazi bo’lmish diyorimiz haqida maftuniy lutf aytarkan, avvalo matematika tug’ilgan mamlakatga kelganidan behad shod ekanini to’lqinlanib gapirgan edi. keyinchalik kishilarimiz bilan bo’lgan o’zaro muloqotda "al-jabr" qanday paydo bo’lgani bilan qiziqqan edi. ko’pchilik vatandoshlarimiz "al-jabr"ning ijodkori kim ekanini bilsalar-da, u qaerda va qanday …

yahyoni ularga yon bosuvchi shaxs deb bilardi. bul vazirdan arab akobirlari ham norozi edilar. xorun arzimagan bir bahona topib, ja'farni saroydan qaydadityu, ari uyasini qo’zg’ab yuborganday bo’ldi. eron va xurosonda norozilik qo’zg’alonlari ko’tarildi. ularni bostirish oson ish emasdi. o’ylab-o’ylab bu mushkul vazifani dono va tadbirli farzandi – o’zining eroniy joriyasidan bo’lgan to’ng’ich o’g’li ma'munni sharqiy viloyatlarga katta huquqlar bilan hokim qilib yubordi. marv shahrida qarorgoh qilgan ma'mun otasidan o’zgacha dono va xalqchil siyosat tutib, xalqni, eng avvalo, uning fuzalolari, olimlari, donolarini o’z atrofiga tortdi, ularga va aholiga katta imtiyozlar berdi. olimlar orasida yoshgina muhammad ibn muso al-xorazmiy ham bor edi.al-xorazmiy ma'munning e'tiborini tortdi. u yosh olimni matematika va astronomiyaga oid kitoblar yig’ib kelish uchun sharqiy afg’oniston va shimoliy hindistonga yubordi. www.arxiv.uz al-xorazmiy hind kitoblarini yig’ish bilan birga hind hisobi - matematikasi borasidagi malakasini oshirib qaytdi va bu sohada o’zidan kichik bo’lgan ma'munga ustozlik qildi. ma'mun bilan al-xorazmiy do’stligi ana shundan …

l-hikma" anjumani muhokamasiga qo’ydi. ulug’ allomaning hind hisobini takomillash, mukammallashtirish asosida yaratilgan yangi kashfiyoti - "hisobi al-hind" deb atalmish kitobi "baytul-hikma"ning "tanobiy uyi"da boshlandi. muhokamaga ma'mun olimlar bilan birga yer o’lchovi massoqlar, muftiylar, ulamolarni ham taklif qildi.ularni taklif qilganidan xalifaning o’zi afsuslandi.chunki, dunyoviy ilm bilan din azaldan kurashib kelganini e'tiborga olmagandi. "katta tanobiy www.arxiv.uz www.arxiv.uz uy’ning devorlari biqiniga yozilgan to’shaklarda o’ngda olimlar, chapda muftiy va ulamolar, o’rtada mashshoqlar chordona qurib o’tirdilar. to’rda fil suyagidan yasalgan kursida ma'mun, uning biqinida kichikroq yog’och kursida vaziri a'zam al-fazl joylashdi.anjumanni xalifa ma'mun boshqardi. u savlat to’kib o’tirgan joyida podsholarga xos salobat bilan "ulug’ alloma muhammad ibn musoga so’z" deyishi hamon oq shoyi ko’ylak ustidan qizil chopon kiyib taqyasi ustidan oq salla o’ragan al-xorazmiy o’rtaga tushdi va avval xalifaga, so’ngra anjuman aqliga ta'zim bajo qilib, yig’ilganlarga o’z asarining mazmunini bayon qilishga otlandi. pashsha uchsa bilinadigan, kiprik qoqsa ko’rinadigan, nafas olsa seziladigan jimlikda allomaning har bir …

’ydi. mana ko’ring: alifga o’xshag’oni - bir, kalitga o’xshag’oni ikki, beli www.arxiv.uz bukilgani uch, ana – to’rt, mana - besh va hokazo. ammo hindlarning bu ajoyib topilmasi chala tuh’ilgan bola bo’lib qolgan.hindlar uni takomillashtira bilmaganlar. olimlar e'tibor bilan tinglasalar-da, ulamolar safida shoshqaloqlik sezilib turdi. boyagi ulamo yana savol tashladi. - chala tug’ilgan bolani nima uchun tavsiya qilursiz? - chala tug’ilg’oni birlan joni butun, ruhi baland, voyaga yetgach, pahlavon bo’ladur. biz ani voyaga yetkazishga bel bog’ladik.voyaga yetkazish yo’li ham topilg’on. biz shu raqamlarni qabul qilib olib, hisob amallarini ana shu raqamlar yordami bilan hal qilish yo’lig’a o’tishimiz kerak. chap tomonda o’tirgan shayxulislom boshliq ulamolar bir-birlari bilan shivirlasha boshladilar. buni ko’rgan al-xorazmiy gapni to’xtatib turdi, anjumanni boshqarayotgan ma'mun ulamolarga qarab, o’z nazari bilan ularni jim qildi. shundan keyin al-xorazmiy gapida davom etdi: -hindlar to’qqizlik sanoq tartibini joriy qilsalar-da, ular eng yaxshi topildig’ning "i" raqami ahamiyatini, uning hisob amaliyotida nimalarga qodir ekanini tushunib …

tirdi. salgina oldinlab, qavs ichida aytadigan bo’lsam, o’sha vaqtda tug’ilgan o’nlik sanoq usuli sharqda "al-xorazm" deb atalgan bo’lsa, ovro’pada bu so’zni "algoritm" deb atay boshladilar. ix asr boshida al-xorazmiy o’z kashfiyotini ilmiy, amaliy isbotlab dunyoda bebaho va buyuk kelajak fani yaratilganini namoyish qildi. al-xorazmiy o’z ma'ruzasini tugatar-tugatmas, olimlar uni qutlab oyoqqa turdilar. - ofarin! - ulug’ kashfiyot! xalifa ma'mun mamnunligini yashirolmay ko’zlari yonib, tabassum qildi. uning biqinida o’tirgan vaziri a'zam al-fazl beixtiyor o’rnidan sakrab turdi-da: - bugun ulug’ kashfiyot tug’ildi! al-xorazmiy eshiklari berk ilmi riyoziyning kalitlarini topib qo’limizg’a berdi. hech bir arab olimi hal qilmog’on muammolarni yechib, bizni hind raqamlari birlan oshno qildilar. endi bu raqamlarni arab raqamlari, deb aytamiz. www.arxiv.uz www.arxiv.uz bu so’zlardan keyin to’satdan go’yo bomba portlaganday bo’ldi-da, uning vahimasidan "katta tanobiy uy" larzaga keldi.bu larza o’ng tomondagi olqishlar, chap tomondagi nolishlarda sezilib turdi. - biz norozimiz! - deb qichqirdi oppoq soqoli ko’ksiga tushgan shayxulislom. - nega biz …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "al farg'oniy"

1438952897_61158.pptx /docprops/thumbnail.jpeg about the u.s. state of new jersey al – fraganus “intilganga tole yor” www.arxiv.uz matematika haqida “al-jabr” qanday tug’ilgan? ko’pchilik vatandoshlarimiz "al-jabr"ning ijodkori kim ekanini bilsalar-da, u qaerda va qanday tug’ilganini aniq bilmaydilar. hammamizning faxrimiz bo’lmish bu olamshumul kashfiyotni barchamiz besh qo’lday bilishimiz kerak. nima uchun deganda, uni bilmay turib, avvalo o’zligimizni bilmaymiz, qolaversa, fazogirlik va komp'yuterlar davrida murakkab matematik boshqarishsiz hech qayerga borolmaymiz. insoniyatga ta-raqqiyotning ana shu kalitini abu abdulloh muhammad ibn muso deb nomlangan va dunyoga al-xorazmiy bo’lib tanilgan ulug’ yurtdoshimiz topib bergan. “amerika qo’shma shtatlari prezidenti bill klintonning rafiqas...

PPTX format, 551.9 KB. To download "al farg'oniy", click the Telegram button on the left.

Tags: al farg'oniy PPTX Free download Telegram