валеология соҳалари (йўналишлари)

DOC 120,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1359719171_41559.doc www.arxiv.uz валеология соҳалари (йўналишлари) маълумки, илм дунёсида кўплаб фанлар бир-бирини ўзаро тўлдиради ва ўзаро яқин. шу билан бирга улар ўзига хос аниқ ҳусусиятлари ва йўналишларига эга. ҳудди шундай валеология фани ҳам ўзининг методологик асосларига, муаммоларига эга. ушбу фан бошқа фанларнинг хусусий масалаларига янгича нуқтаи назаридан ёндошади ва ҳамда валеологиянинг ўз ҳам дифференциаллашув характерига эга. яъни олимларнинг ўзига ҳос қизиқишларини акс эттирувчи турли соҳалари юзага келган. ҳозирги вақтда валеологиянинг қуйидаги асосий йўналишларини ажратиб кўрсатиш мумкин: умумий валеология фанлар ёки билимлар сохаси сифатида валеологиянинг методологик асосларини ўзида акс эттиради. у валеологиянинг инсон ҳақидаги фанлар тизимидаги ўрни, предмети, методлари, мақсад ва вазифалари, тарихий ривожланишини аниқлаб беради. бундан ташқари ушбу фанда инсоннинг биоижтимоий табиати ва унинг соғлиқни таъминлашдаги ўрни ҳақида гап боради. умумий валеологияга валеология фаниниг “танаси” сифатида қараш мумкин, чунки ундан валеологиянинг тармоқлари, соҳалари ажралиб чиқади. тиббий валеология соғломлик ва носоғломлик ўртасидаги фарқларни аниқлайди ҳамда уларни ташҳис этади; соғлиқни ташқи таъсирлардан химоя …

бўлган гинетик дастурларни амалга ошишига боғлиқ бўлади. бошқача айтганда, соғломлик даражаси баҳоси ва унинг алоҳида кўрсаткичлари динамик характерда, индивидиднинг йил билан боғлиқликда амалга ошиб бориш, аксинча қандайдир ўртача намунадаги уммумий стандартларга боғлиқ бўлмасликлари лозим. дифферинциал валеология соғломликнинг индивидуал-типологик ўзига хосликларини, индивиднинг гинетик ва фенотипик тузулишини тадқиқ этиш билан шуғулланади; соғломликни сон ва сифат ўзгаришлари индивидуал дастурини тузиш методологиясини ишлаб чиқади. касбий валеология касбий тестлар ўтказиш ва касбга йўналтириш муаммолари билан боғлиқликда шахснинг индивидуал-типологик ҳусусиятларини баҳолашнинг илмий сохаланган методларини яратиш масалаларини ўрганади. бундан ташқари у касбий омилларнинг инсон соғлиғига таъсир этиш ҳусусиятларини ўрганади, ҳам меҳнат фаолияти жараёнида, ҳам бутун ҳаётий фаолият жараёнида касбий реабилитациянинг метод ва воситаларини аниқлайди. махсус валеология инсон ҳаёти учун хавфли, алохида турли таъсирлардан, инсон соғлиғига таъсир этувчи экстримал омиллар ва ушбу омилларни хавфсизлантириш меъзонларини тадқиқ этади, бундай омиллар таъсири давомида ва натижасидан соғлиқни сақлаш ва қайта тиклаш воситаларини аниқлайди. махсус валеология “ҳаёт фаолияти хавфсизлиги асослари” фани билан …

атишда инсон ҳулқи ҳақида тавсияла ишлаб чиқиши зарур. шуниси диққатга сазоворки, биосферадаги ҳамма масалалар ўзаро боғлиқ. инсоният – биосферанинг унча катта бўлмаган қисмигина ҳолос. шу билан бирга фақат инсонгина онг-ақлига эгадир – homo sapiens (онгли (ақилли) одам). ақл инсонни хайвонот оламидан ажратиб чиқди ва унга катта куч-қудрат ато этди. инсон асрлар давомида муҳитга мувофиқлашмасликка харакат қилди, аксинча уни ўзининг тирикчилиги учун қулайлаштирди. инсоният ниҳоят англаб етдики, инсоннинг исталган фаолияти атроф муҳитга таъсир кўрсатади, биосферанинг ҳолатини ёмонлашиши эса барча тирик мавжудодлар, шунингдек, инсон учун ҳам ўта хавфли. инсоннинг атроф-муҳит билан ҳар томонлама ўрганиш натижасида шундай хулосага келинди: “соғлиқ – бу фақатгина касалликларнинг йўқлиги бўлибгина қолмай, балки жисмоний, психик ва ижтимоий баҳт-саодат. саломатлик – бу бизга нафақат туғма балки, биз яшаётган шарт-шароитларда орттирилган сармоя (бойлик)дир”. ҳозирги вақтда инсоннинг хўжалик фаолияти ҳаммасидан кўпроқ биосфера ифлосланишининг асосий манбаси бўлиб қолмоқда. табиий муҳитда катта миқдордагигазсимон, суюқ ва қаттиқ ҳолдаги ишлаб чиқариш чиқиндилари тушаяпди. чиқиндиларга турли …

осферада об-ҳавода смог (асосан ақш, европа ва япониянинг йирик саноат шаҳарларида тутун, қурун, кул зарралари, чанг, ёқилғи буғи кабилар аралашмасдан иборат заҳарланган ҳаво) ёки саноат корхоналаридаги таксик моддаларнинг тасодифий портиллаши тарзида содир бўлади. организмнинг заҳарланишига реакцияси индивидуал ўзига хосликлар: ёш, жинс, саломатлик ҳолатида келиб чиқади. қоидага мувофиқ, заиф болалар, кексалар ва касалманд кишилар кўпроқ дучор бўладилар. унча катта бўлмаган миқдордаги таксик моддаларнинг тизимли ва даврий равшда организмга кириб туриши ҳам сурункали касалликларни келтириб чиқаради. сурункали заҳаранишнинг белгилари хулқнинг меъёрдан оғиши, одатлар, бундан ташқари нейропсихик оғишлар: тезда чарчаш ёки доимий рухий чарчоқлик, серуйқулик ёки аксинча, уйқусизлик, лоқайдлик, диққатнинг сусайиши, паришонхотирлик, фаромушхотирлик, кайфиятнинг кучли ўзгариб туриши кабиларда акс этади. сурункали заҳарланишда худди ўша модда турли кишиларда буйракнинг, қон ишлаб чиқарувч органларнинг асаб тизимининг, жигарнинг шикастланишини чақиради. маълум бўладики, инсоннинг саломатлиги нимадан нафас олиши, нима истемол қилиши ва ичиши, қандай шароитларда яшаётганлиги ва ишлаётганлигига жуда боғлиқ. экология маълум маънода маданият, аҳлоқийлик, виждонийлик билан …

за маҳсулотлар истемол қилиш, организм (органлар, қон тизими, лимфа тизими)ни шлаклардан тозалаш масалаларини амалга оширади. экологик валеологиянинг энг асосий масалалари соғлом ҳудуд, экстримал шароитлардаги инсон ҳатти харакатларида акс этади. табиатни асрашга этиборнинг мавжуд эмаслиги эртага жуда қайғули: ресурсларни тамом бўлиши, ўрмонларни йўқ бўлиб кетиши, сув ва ҳавонинг ифлосланиши, тупроқнинг эррозияга учраши, хайвонот ва ўсимлик дунёсининг нобут бўлиши ҳамда буларнинг оқибати сифатида – иммунитетнинг йўқлиги ва касалманд кишиларнинг кўпайиши каби натижаларга олиб келади. экоцид – нотўғри сиёсат (табиатни бўйсиндириш)нинг оқибати. орол экоциднинг, бир вақтнинг ўзида геноцид ва валеоцитнинг “микромодели” сифатида намоён бўлди. гап шундаки, кўплаб касалликлар она қорнидаёқ бошланади, ҳудди шундай онада пайдо бўлган ҳамма камчиликлар келгуси авлодга салбий таъсир кўрсатади, яъни эндоэкология экзоэкологик омилларнинг харакатини кучайтиради. ҳозирги вақтда ўзбекистоннинг баъзи худудларида ва қорақалпоғистонда аҳоли саломатлигига ҳавф туғдирувчи атроф муҳитнинг ифлосланиши билан характерланадиган мураккаб экологик вазият юзага келди. мазкур масаланинг аҳолининг саломатлигини бузилишини олдини олиш ҳақида элементар ахборот (билим)ларнинг мавжуд эмаслиги …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "валеология соҳалари (йўналишлари)"

1359719171_41559.doc www.arxiv.uz валеология соҳалари (йўналишлари) маълумки, илм дунёсида кўплаб фанлар бир-бирини ўзаро тўлдиради ва ўзаро яқин. шу билан бирга улар ўзига хос аниқ ҳусусиятлари ва йўналишларига эга. ҳудди шундай валеология фани ҳам ўзининг методологик асосларига, муаммоларига эга. ушбу фан бошқа фанларнинг хусусий масалаларига янгича нуқтаи назаридан ёндошади ва ҳамда валеологиянинг ўз ҳам дифференциаллашув характерига эга. яъни олимларнинг ўзига ҳос қизиқишларини акс эттирувчи турли соҳалари юзага келган. ҳозирги вақтда валеологиянинг қуйидаги асосий йўналишларини ажратиб кўрсатиш мумкин: умумий валеология фанлар ёки билимлар сохаси сифатида валеологиянинг методологик асосларини ўзида акс эттиради. у валеологиянинг инсон ҳақидаги фанлар тизимидаги ўрни, предмети, методла...

Формат DOC, 120,5 КБ. Чтобы скачать "валеология соҳалари (йўналишлари)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: валеология соҳалари (йўналишлар… DOC Бесплатная загрузка Telegram