шарқ педагогик таълимотида таълимий -ахлоқий қарашлар (юсуф хос хожиб, кайковус ва ахмад югнакийларнинг таълимий ахлокий карашлари)

DOC 99,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663863965.doc шарқ педагогик таълимотида таълимий -ахлоқий қарашлар (юсуф хос хожиб, кайковус ва ахмад югнакийларнинг таълимий ахлокий карашлари) режа: 1.шарқ педагогик таълимотида таълимий-ахлокий асарларнинг пайдо бўлиши. 2.юсуф хос хожибнинг «қутадғу билиг» асари - туркий тилда яратилган таълим- тарбияга оид дастлабки асар сифатида. 3.унсурул маолий кайковуснинг «кобуснома» асари — панднома туркумидаги дастлабки асар сифатида 4.. ахмад югнакийнинг «хиббат ул-хакойик» асарида таълим- тарбияга оид масалаларнинг ифодаланиши. 1.шарқ педагогик таълимотида таълимий-аҳлоқий асарларнинг пайдо бўлиши. маълумки, шарқ уиғониш даврида маънавии-маърифии соҳада асосий масала инсон муаммоси бўлган.шунинг учун ҳам таълим-тарбия масалаларига катта эътибор берилган. дидактик асарларда шарққа хос бўлган инсоннинг ахлоқий, руҳий камолоти, олий даражадаги юксалиш муаммоси етакчи гоя бўлган. инсонийлик, инсонни улуғлаш ғояси таълим-тарбияга оид яратилган асарларнинг асосий ўзаги саналган. бу ғояни, яъни инсонпарварлик ғоясини амалга оширишнинг асосий воситалари сифатида юксак ахлоқий одатлар, инсоний муносабатлар ва ҳислатларни таркиб топтиришга олиб келувчи таълим-тарбияни амалга ошириш муҳим масала қилиб қўйилган. зеро, инсонийлик ғоясида юксак ахлоқий ҳислатлар ифодалангани …

-ахлоқий шакллантириш муаммосини ҳал этиш сохасида яратилган соф педагогик асарлар сифатида муҳим ахамиятга эга. мазкур таълимий-ахлоқий асарларда инсоннинг маънавий камолга етишида юксак ахлоқга эга бўлиши илм-фанни эгаллаши асосидагина амалга ошиши мумкин, деган ғоя илгари сурилди. чунки биз назарда тутаёттан даврдан бошлаб савод ўргатиш «қуръон» ва «ҳадис» ларни ўрганиш ва улардаги кўрсатмаларни ўзлаштириб олиш билан бирга олиб борилган. шунга кўра, «қуръон» ва ҳадислардаги панд-насихатлар хам олимлар, хам адиблар ижодига таъсир этган. ҳадисларнинг таъсирига сабаб умуминсоний фазилатларга алохида урғу берилган. уларда илгари сурилган мусулмонликнинг мухим хислатлари: халоллиқ саховат, химмат, мехру-оқибат, эхсон, шарм-хаё, илм излаш, муомала қоидалари, ахлоқ мезонлари ва бошқалар ўз ифодасини топган ва шарқ адабиётига, жумладан, таълимий-ахлоқий асарларга таъсир этган. таълимий-ахлоқий асарлар бевосита ҳадисларда илгари сурилган ғоялар асосида яратилди. ҳадислар таъсири юсуф хос ҳожибнинг «қутадғу билир» асаридан бошланиб, каиковуснинг «қобуснома», ахмад югнакийнинг «ҳиббат ул-хақойиқ», саъдийнинг «гулистон», алишер навоийнинг «махбуб ул-қулуб» ва бошқа асарлари негизида кўринади. ҳам ғоя, хам мазмун, хам шакл …

й фарғона ва бутун шарқни туркистонда хукмронлигини ўрнатгандан сўнг мовароуннахрнинг ичкрисига ҳам кириб бориб, қошғардан тортиб каспийгача бўлган кенг майдонда ўз давлатини таркиб топтирган эди. унинг маркази қошғар (урдукент) бўлиб, шимолда боласоғун (қўзурду), ғарбда самарканд, марказда ўзганд шахарлари хам йирик марказий шахарлардан хисобланади.ҳар бир давлатда бўлганидек, қорахонийлар давлатининг хам идора қилиш усули, юргизадиган сиёсати, қонунлари тарбия тамойиллари ифодаланган қомус - низомнома зарур эди.худди ана шундай зарурият туфайли «кутадғу билиг» (1069-1070) асари яратилди. бу асарда қорахонийлар давлатини мустахкамлаш учун идора усулларини яратиш, барча табақа ва тоифадаги кишиларнинг хулқ-атвори, жамиятдаги тутган ўрни, давлатни иқтисодий, ижтимоий, маданий жихатдан мустахкамлаш, давлатнинг мустахкамлигининг биринчи таянчи - инсонни маънавий камолга етказиш масалалари қамраб олинади. юсуф хос хожиб бу мураккаб вазифани хал этишда фақат донишманд, қомусий мутафаккир сифатидагина эмас, балки тарбияшунос олим сифатида ҳам ўзини намоён этди. шунга кўра, у яратган «қутадғу билиг» асари таълим-тарбия тарихи, унинг назарий масалалари, комил инсонни- шакллантиришда айниқса, мухим ахамият касб этади. …

авгачхон (китобда тавгоч -улуғ бугра қорахон (хоқон), або али хасан бинни сулаймон арслон қорахон (хокрн) номлари билан зикр этилган) хузурига келиб, унга такдим этади. китоб хонга манзур бўлиб, унинг муаллифига хос хожиблик лавозимини беради. «қутадғу билиг» асари катта шухрат қозонади. шунинг учун хам «қутадғу билир>ни чинликлар (хитой) «адаб ул-мулук» («хукмдорлар одоби»), мочинликлар (шаркий туркистон) «анис ул-мамолик» («мамлакатнинг тартиб-усули»), эронликлар «шохномаи туркий», шарқ элида «зийнат ул-умаро» («амирлар зийнати»), туронликлар «қутадғу билиг», баъзилар эса «пандномаи мулук» («хукмдорлар насихатномаси» ) деб атагани китоб мукдддимасида келтирилади. мазкур асарнинг шуҳрат топиши бежиз эмас эди. чунки юсуф хос хожиб ўз даврининг етук мутафаккири, чукур билимли, донишманд инсон эди. буни асарнинг мундарижаси ва мазмунидан хам билсак бўлади. у ўз асарида тиббиёт, фалакиёт, тарих, табииёт, география, риёзиёт, хандаса, фалсафа, адабиёт, таълим-тарбия, дипломатия, фиқҳ сохасига оид фикрларни баён этиб, файласуф ва қомусий олим сифатида ўзини намоён этди. чунончи, у барча ижтимоий табакалар ўртасидаги муомала-муносабатларни ёритиш билан бирга, дипломатияга оид …

га ном берилиши, кексаликдан афсусланиш каби фасллардан иборатдир. ўн иккинчи фаслдан бошлаб асосий воқеа баёни эътироф этилади. лекин асарда тўрт қахрамон — кунтуғди - адолат рамзи, вазир — ойтўлди – давлат ва бахт рамзи, вазирнинг ўғли ўғдулмиш – акл рамзи, сифатида, ўзгурмиш - вазирнинг қариндоши - қаноат тимсоли ўртасидаги мунозара асосида хаётий масалалар бир-бирига боғланган холда баён этилиб, китобни ёзишдан ўз олдига кўйган мақсадга бўису ндирилади. юқорида таъкидланган тўрт қаҳрамоннинг суҳбатлари, мунозаралари асосида юсуф хос хожиб ўз мақсад ва ғояларини баён этади. масалан, ойтўлдининг элиг билан учрашувида унинг элиг синовидан ўтиши жараёнидаги савол-жавоблар натижасида давлатнинг сифати ва фазилатлари, унинг бевафолиги ва бебақолиги, адолатнинг хислатлари, шунингдек эл-юрт бошқарувчиларининг хислатлари баён этилади. ойтўлдининг ўғли ўғдулмиш билан элигнинг суҳбатида эса сарой амалдорлари: беклар, вазирлар, лашкарбошилар, ҳожиблар, элчилар, саркотиб, хазинадор, дастурхончилар, шаробдорлар, бегларнинг ўз хизматкорларига муносабати қандай бўлиши кераклиги баён этилади.ўғдирмиш билан ўзгурмиш мунозаралари, элиг билан ўзгурмиш мунозарасида эса инсоний хислатлар, хизмат ва турмуш …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "шарқ педагогик таълимотида таълимий -ахлоқий қарашлар (юсуф хос хожиб, кайковус ва ахмад югнакийларнинг таълимий ахлокий карашлари)"

1663863965.doc шарқ педагогик таълимотида таълимий -ахлоқий қарашлар (юсуф хос хожиб, кайковус ва ахмад югнакийларнинг таълимий ахлокий карашлари) режа: 1.шарқ педагогик таълимотида таълимий-ахлокий асарларнинг пайдо бўлиши. 2.юсуф хос хожибнинг «қутадғу билиг» асари - туркий тилда яратилган таълим- тарбияга оид дастлабки асар сифатида. 3.унсурул маолий кайковуснинг «кобуснома» асари — панднома туркумидаги дастлабки асар сифатида 4.. ахмад югнакийнинг «хиббат ул-хакойик» асарида таълим- тарбияга оид масалаларнинг ифодаланиши. 1.шарқ педагогик таълимотида таълимий-аҳлоқий асарларнинг пайдо бўлиши. маълумки, шарқ уиғониш даврида маънавии-маърифии соҳада асосий масала инсон муаммоси бўлган.шунинг учун ҳам таълим-тарбия масалаларига катта эътибор берилган. дидактик асарларда шарққа хос бўлган ...

Формат DOC, 99,0 КБ. Чтобы скачать "шарқ педагогик таълимотида таълимий -ахлоқий қарашлар (юсуф хос хожиб, кайковус ва ахмад югнакийларнинг таълимий ахлокий карашлари)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: шарқ педагогик таълимотида таъл… DOC Бесплатная загрузка Telegram

шарқ педагогик таълимотида таълимий -ахлоқий қарашлар (юсуф хос хожиб, кайковус ва ахмад югнакийларнинг таълимий ахлокий карашлари)

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "шарқ педагогик таълимотида таълимий -ахлоқий қарашлар (юсуф хос хожиб, кайковус ва ахмад югнакийларнинг таълимий ахлокий карашлари)"

Похожие файлы