turk tilida adabiyotshunoslik termin [@kitob_pdf_yuklabot]

PDF 45 pages 223.1 KB Free download

45 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 223.1 KB

File type PDF

Pages 45

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 45

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’li m vazirligi toshkent davlat sharqshunoslik instituti sharq filologiyasi va falsafa fakulteti turkiy tillar kafedrasi bitiruv malakaviy ishi mavzu: turk tilida adabiyotshunoslik terminlarining semant ik-struktur tahlili tayyorladi: 5220100 –filologiya (sharq tillari) turkiy tillar kafedrasi bitiruvchi kurs talabasi kadirova feruza alisherovna____ ilmiyrahbar:filologiya fanlari doktori,akademik alibek rustamov____ turk tilidagi adabiyotshunoslik atamalarining asosiylari va eng ko`p uchraydiganlari jamlanadi va turk tilida ijod qilgan va qilayotgan adiblar ijodidan keltirilgan misollar bilan ko`rsatib beriladi. toshkent – 2012 2 mundarija kirish………………………………………………………………………..3 i bob. turk tilida she`riy san`atlar va vaznlarga oid adabiyotshunoslik atamalarining semantik-struktur tahlili……………………………… ……. 1.1. she`riy san`atlarga oid atamalarning semantik-struktur tahlili...................11 1.2. turk adabiyotshunosligida she`riy vaznlar va ularning semantik-struktur tahlili…………………………………………………………………………..23 ii bob. turk tilida she`riy va badiiy turlarga oid adabiyotshunoslik atamalarining semantik-struktur tahlili……………………………… ……29 2.1. she`riy turlarga oid atamalarning semantik-struktur tahlili........................29 2.2. badiiy turlarga oid atamalarning semantik-struktur tahlili.........................37 xulosa..........................................................................................................42 foydalanilgan manba va adabiyotlar ro’yxati........ ...45 3 kirish adabiyotga e`tibor …

2 / 45

etishga qaratilgan haroratli so`zi har qachongidan ham muhim ahamiyat kasb etmoqda’’1. (islom karimov) badiiy adabiyotni o`rganuvchi fan adabiyotshunoslik deb ataladi. bu fanning vazifalari va mazmuni haqida tasavvur hosil qilish uchun dastavval «adabiyot» terminining mazmunini aniqlab olmoq lozim. «adabiyot» termini ikki ma noda ishlatiladi. keng ma ’noda umuman kitoblar, broshyuralar, maqolalar, ya`ni ko`pchilikning o`qishi uchun yozilgan va bosib chiqarilgan (bosmaxona kashf etilishidan avval – qo`l yozmalar holida e`lon etilgan) asarlar ko`zda tutiladi2. bu ma`nodagi adabiyot o`zi yana turli sohalarga bo`linadi. masalan, qishloq xo`jaligi adabiyoti - qishloq xo`jaligi masalalariga, bag`ishlangan asarlar, iqtisodiy adabiyot -ekonomika masalalariga oid asarlar, texnika adabiyoti, siyosiy adabiyot va hokazo. «adabiyot» so`zi jahon fanida tor va maxsus ma`noda xviii- xix asrlarda paydo bo`ldi. undan avval badiiy adabiyot ko`pincha boshqa adabiyotlardan farq etilmay, «adabiyot» termini, umuman ko`pchilikning o`qishi uchun yaratilgan asarlar ma`nosida ishlatilar edi. dunyodagi bir qancha xalqlar tilida literature («literatura») termini bilan ifoda etilayotgan bu tushuncha aslida lotincha litega …

3 / 45

qanday ish ko`rish, chet ellarda mamlakat vakili bo`lish uchun nimalarni bilish kerakligi kabi masalalarga oid maxsus boblar ham bor. shu bilan birga, o`rta asrlarda hozirgi ma`noda sof badiiy asar deb atalishi lozim bo`lgan asarlar ham (masalan, firdavsiyning «shohnoma»si, navoiyning «xamsa»si) ko`p uchraydi. ba`zi buyuk badiiy asarlarda esa (masalan, navoiyning «xamsa»sida) badiiy, axloqiy va ilmiy mavzular sirasi yoritiladi, ya`ni adabiyotning vazifalarini badiiy adabiyot, ilmiy adabiyot, axloqiy adabiyot vazifalariga bo`lib, alohida asarlarda yoritilmaydi. «xamsa»da so`z (ya`ni badiiy adabiyot) ning xususiyatlari hamda vazifalari haqidagi va makedoniyalik iskandarning tarjimayi holiga oid ilmiy ma`lumotlarni ham, tabiatning turli hodisalari haqidagi izohlarni va movarounnahrning geografiyasini ham, shu bilan birga, hayot haqidagi to`la badiiy dostonlarni ham uchratamiz. o`rta asrlar adabiyotining ana shu xususiyati sharofati bilan «qobusnoma», «qutadg`u bilig» va «xamsa» kabi asarlar o`z zamonasining qomusi bo`lib qoldilar. usha davr olimlari ham o`rta asrlarning bu keng ma`nodagi adabiyotini butunisicha olib tekshirganlar. masalan, xv va xvi asr olimlari - davlatshoh …

4 / 45

a ba`zi musannafoti borkim, bu mazkur bo`lg`onlarg`a boqa pastroq va sustroq voqe’ bo`libtur». 5 bundan tashqari, sharq olimlari she`riy asarlarni «nazm», «manzuma», «abyot» yoki hozirgi davrda mashhur «she`r» lug`atlari bilan atab, ularni «nasr» (she`rga solinmagan oddiy so`z) dan farq etganlar. ular yana she`riy ijod, badiiy asarlar yaratish usullari haqida butun bir ta`limot maydonga keltirganlar va ko`pincha shu ta`limotning o`zini «adabiyot» deb ataganlar. «adabiyotshunoslik» termini ikki so`zdan iborat bo`lib, uning tarkibidagi - «shunos» qo`shimchasi o`zbek tiliga fors-tojik tillaridan kirgan va «biluvchi», «o`rganuvchi» ma`nolarida ishlatiladi. (aslida bu qo`shimcha «shinoxtan», ya`ni «bilish», «tayin etish» fe`lidan yasalgan bo`lib,—«shinos» yozilishi kerak bo`lsa ham, talaffuzda — «shunos» shakliga kirib ketgan.) adabiyotshunoslik - badiiy adabiyot haqidagi fandir. ruscha «qisqa adabiy ensiklopediya»ning to`rtinchi tomida «literaturovedenie» («adabiyotshunoslik») so`ziga berilgan quyidagi ta`rifni qabul etilgan ta`rif deb hisoblash mumkin. «adabiyotshunoslik - badiiy adabiyotni, uning mohiyatini, kelib chiqishini va ijtimoiy aloqalarini har taraflama o`rganuvchi fandir; so`z orqali badiiy fikrlashning o`ziga xos xususiyatlari …

5 / 45

chasining ma`nosini to`laligi bilan ochib berish uchun, avvalo, adabiyotning bir necha muhim, eng ko`zga tashlanadigan va hamma tomonidan tan olingan xususiyatlarini ko`zdan kechirish lozim. bu xususiyatlar uchta bo`lib, v. g. belinskiy tomonidan «adabiyot» terminini talqin etish 6 munosabati bilan, uning «adabiyot so`zining umumiy ma`nosi» nomli maqolasida ta`riflangan. v. g. belinskiy ta`rificha, «adabiyot» doimo ommaviylikka suyanadi, o`z tasdiqini jamiyat fikridan oladi», u «faqat bilimdonlarning... yoki mumtoz havaskorlarning... kichik doirasi e`tiboridan emas, balki butun xalqdan, eng kamida - xalqning ma`rifatli sinflarining e`tiboridan madad oladi. adabiyot butun jamiyatning mulkidir». bu maqolada belinskiy «ommaviylik» terminini omma ongini in`ikos eta biluvchilik ma`nosida ishlatadi. haqiqatan ham, adabiyot jamiyatning hamma tabaqalariga mo`ljallangan bo`ladi va odamlarning yoshi, jinsi, kasbi, ijtimoiy pog`onada tutgan o`rniga qaramasdan, hamma tomonidan o`qiladi, har bir kishida qiziqish tug`diradi. bugina emas, bir xalqda yaratilgan adabiyot asarlari boshqa xalqlarning ham barcha vakillari tomonidan qiziqib o`qiladi, jahondagi odamlarning hammasida (ularning irqiy, milliy, diniy, iqlimiy farqlaridan qat`i nazar) …

Want to read more?

Download all 45 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turk tilida adabiyotshunoslik termin [@kitob_pdf_yuklabot]"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’li m vazirligi toshkent davlat sharqshunoslik instituti sharq filologiyasi va falsafa fakulteti turkiy tillar kafedrasi bitiruv malakaviy ishi mavzu: turk tilida adabiyotshunoslik terminlarining semant ik-struktur tahlili tayyorladi: 5220100 –filologiya (sharq tillari) turkiy tillar kafedrasi bitiruvchi kurs talabasi kadirova feruza alisherovna____ ilmiyrahbar:filologiya fanlari doktori,akademik alibek rustamov____ turk tilidagi adabiyotshunoslik atamalarining asosiylari va eng ko`p uchraydiganlari jamlanadi va turk tilida ijod qilgan va qilayotgan adiblar ijodidan keltirilgan misollar bilan ko`rsatib beriladi. toshkent – 2012 2 mundarija kirish………………………………………………………………………..3 i bob. turk tilida she`riy san`atlar va vaznlarga oid adabiyotshuno...

This file contains 45 pages in PDF format (223.1 KB). To download "turk tilida adabiyotshunoslik termin [@kitob_pdf_yuklabot]", click the Telegram button on the left.

Tags: turk tilida adabiyotshunoslik t… PDF 45 pages Free download Telegram