o‘quvchilarning lug’atini boyitish ustida ishlash

PPTX 1.9 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1714112196.pptx /docprops/thumbnail.jpeg jahon pedagogika fanining rivojlanish tarixi o‘quvchilarning lug’atini boyitish ustida ishlash reja: 1 o`quvchilarni lug`atini boyitishda amalga oshiriladigan ishlar 2 lug'atni boyitishda turli lug'atlar juda foydali qo'llanma 3 boshlang‘ich sinf o‘quvchiarini nutqini o‘stirishga oid mashq turlarini ishlab chiqish o`quvchilarni lug`atini boyitishda amalga oshiriladigan ishlar bolalar mustaqil o'qishga o'rganganlaridan keyin ular lug'atiga kitob, gazeta, jurnal materiallari katta ta'sir qiladi. shuning uchun ham sinfdan tashqari mustaqil o'qish va unga rahbarlik shakllari o'quvchilar lug'atini boyitishning, nutqini o'stirishning eng muhim manbalaridan hisoblanadi. maxsus mashqlar yordamida grammatika va imloni o'rganish darslari ko'pgina so'z va atamalarni o'zlashtirishga yordam beradi, o'quvchilar predmet, belgi, harakat, sanoq, tartib ifodalaydigan so'zlarni bilib oladilar. bu darslarda o'quvchilar lug'ati tartibga solinadi, so'z turkumlarini o'rganish jarayonida guruhlanadi, so'z tarkibi, so'z yasalishi, so'zlarning o'zgarishini o'rganish bilan esa lug'atga aniqlik kiritiladi; ular o'rgangan so'zlaridan o'z nutqlarida foydalana bosh-laydilar, natijada lug'atlari faollashadi. o`quvchilarni lug`atini boyitishda amalga oshiriladigan ishlaryordamida ham boyiydi, tartibga tushadi. bulardan tashqari, kinofilm …

halarni, hissiyotni ifodalaydi. tilda mavjud bo’lgan barcha so’z va iboralarning yig’indisi lug’at tarkibi yoki leksika deyiladi. leksikologiya o’zbek tilining lug’at tarkibini o’rganadigan bo’limdir. leksikologiya lug’at tarkibidagi so’zlarning nutqda ma’no ifodalash xususiyati, qo’llanish faolligi, boyib borishi, ba’zi so’zlarning eskirib, iste’moldan chiqib ketishi, ma’no ko’chish hodisasi kabilarni o’rganadi. shu sababli leksikologiya lug’at ustida ishlash metodikasining lingvistik asosi hisoblanadi. har qanday nutqiy bayon grammatik jihatdan o’zaro bog’langan, mazmunga mos so’z va so’z birikmalarining ma’lum izchillikda joylashtirilishidan tuziladi. kishining lug’ati qanchalik boy va rivojlangan bo’lsa, uning nutqi ham shunchalik boy bo’ladi; o’z fikrini aniq va ifodali bayon etishiga keng imkoniyat yaratiladi. shuning uchun lug’atning boyligi, xilma-xilligi, harakatchanligi metodikada nutqni muvaffaqiyatli o’stirishning muhim sharti hisoblanadi. hozirgi o’zbek adabiy tili ulkan lug’at boyligiga ega. besh jildlik «o’zbek tilining izohli lug’ati» da 80000 dan ortiq so’z va so’z birikmasi berilgan bo’lib, bular umumiy qo’llaniladiganlaridir. bunga o’zbek tilida nashr etilgan turli terminologik lug’atlarda, o’zbek tili sinonimlari, antonimlari, frazeologik …

yangi ma’nolarini o’zlashtirish ona tilining lug’at boyligini bilib olish uchun o’quvchi o’z lug’atiga har kuni 8-10 ta yangi so’zni, shu jumladan, ona tili darslarida 4-6 so’zni qo’shishi, ya’ni shu so’zlar ma’nosini o’zlashtirishi lozim. 2. o’quvchilar lug’atiga aniqlik kiritish. bu ichiga quyidagilarni oladi: 1) o’quvchi puxta o’zlashtirmagan so’zlarning ma’nosini to’liq o’zlashtirish, ya’ni shu so’zlarni matnga kiritish, ma’nosi yaqin so’zlarga qiyoslash, antonim tanlash yo’llari bilan ularning ma’nosiga aniqlik kiritish; 2) so’zning kinoyali ma’nosini, ko’p ma’noli so’zlarni o’zlashtirish; 3) so’zlarning sinonimlarini, sinonim so’zlarning ma’no qirralarini o’zlashtirish; 4) ayrim frazeologik birliklarning ma’nosini o’zlashtirish. 3. lug’atni faollashtirish, ya’ni o’quvchilar ma’nosini tushunadigan, ammo o’z nutq faoliyatida ishlatmaydigan nofaol lug’atidagi so’zlarni faol lug’atiga o’tkazish. buning uchun shu so’zlar ishtirokida so’z birikmasi va gaplar tuziladi, ular o’qiganlarni qayta hikoyalash, suhbat, bayon va inshoda ishlatiladi. 4. adabiy tilda ishlatilmaydigan so’zlarni o’quvchilar faol lug’atidan nofaol lug’atiga o’tkazish. bunday so’zlarga bolalarning nutq muhiti ta’sirida o’zlashib qolgan adabiy til me’yoriga kirmaydigan, ayrim …

assasalarga ekskursiya vaqtida bolalar narsa va hodisalarni kuzatish bilan ko’pgina yangi nom va iboralarni o’rganadilar. bu ekskursiyalar yuzasidan o’tkazilgan suhbat vaqtida ularning bilimi chuqurlashtiriladi, ayrim so’zlar ma’nosiga aniqlik kiritiladi. o’quvchilar lug’atini va nutqini boyitishda eng ishonarli manba badiiy asarlar hisoblanadi. o’qish darslarida o’quvchilar oybek, h. olimjon, m. shayxzoda, g’. g’ulom, h. hakimzoda, zulfiya, uyg’un, a.qahhor, p. mo’min, q. muhammadiy, sh. sa’dulla, z. diyor kabi ko’pgina so’z ustalarining asarlarini o’qiydilar. o’zbek tilini yuksak badiiy obrazlar yordamida o’zlashtiradilar. o’qish darsida bolalar lug’ati ma’lum mavzularga oid so’zlar hisobiga ham boyiydi. ular lug’atiga axloqiy tushunchalarni ifodalovchi yoqimtoy, shirinso’z, mehribon, haqqoniy, botir, mard, jasur, mehnatsevar kabi ko’pgina so’zlar qo’shiladi. matn ustida ishlash jarayonida ko’p ma’noli so’zlar, sinonimlar, ko’chma ma’noda ishlataladigan so’zlarni, ba’zi frazeologik birikmalarni bilib oladilar. bolalar mustaqil o’qishga o’rganganlaridan keyin ular lug’atiga kitob, gazeta, jurnal materiallari katta ta’sir qiladi. shuning uchun ham sinfdan tashqari mustaqil o’qish va unga rahbarlik shakllari o’quvchilar lug’atini boyitishning, nutqini …

turlarini ishlab chiqish forobiyning fikricha, qanday qilib ta’lim berish va ta’lim olish, fikrni qanday ifodalash, bayon etish, qanday so‘rash va qanday javob berish (masalasi)ga kelganda, bu haqdagi ilmlarning eng birinchisi jismlarga, ya’ni substansiya va aksidensiyalarga ism beruvchi til haqidagi ilmdir. ikkinchisi ilm grammatikadir. u jismlarga berilgan ism (nom)larni qanday tartibga solishni hamda substansiya va aksidensiyaning joylashishiga va undan chiqadigan natijalarni ifodalovchi hikmatli so‘zlarni va nutqni qanday tuzishni o‘rgatadi. uchinchi ilm mantiqdir. u ma’lum xulosalar keltirib chiqarish uchun mantiqiy figuralarga binoan qanday qilib darak gaplarni joylashtirishni o‘rgatadi. bu xulosalar yordamida biz bilinmagan narsalarni bilib olamiz hamda nima to‘g‘ri va nima yolg‘on ekanligi haqida hukm chiqaramiz”. o‘quvchilar nutqida mantiq ilmiga asoslanib fikr-mulohaza bildirish maqsadga muvofiq. shu bois ular xotirasidagi so‘z zahirasini o‘z nutqi orqali harakatga keltiradi. nutq va uni o‘stirish tushunchasi. nutq - kishi faoliyatining turi, til vositalari (so‘z, so‘z birikmasi, gap) asosida tafakkurni ishga solishdir. nutq o‘zaro aloqa va xabar funksiyasini, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o‘quvchilarning lug’atini boyitish ustida ishlash"

1714112196.pptx /docprops/thumbnail.jpeg jahon pedagogika fanining rivojlanish tarixi o‘quvchilarning lug’atini boyitish ustida ishlash reja: 1 o`quvchilarni lug`atini boyitishda amalga oshiriladigan ishlar 2 lug'atni boyitishda turli lug'atlar juda foydali qo'llanma 3 boshlang‘ich sinf o‘quvchiarini nutqini o‘stirishga oid mashq turlarini ishlab chiqish o`quvchilarni lug`atini boyitishda amalga oshiriladigan ishlar bolalar mustaqil o'qishga o'rganganlaridan keyin ular lug'atiga kitob, gazeta, jurnal materiallari katta ta'sir qiladi. shuning uchun ham sinfdan tashqari mustaqil o'qish va unga rahbarlik shakllari o'quvchilar lug'atini boyitishning, nutqini o'stirishning eng muhim manbalaridan hisoblanadi. maxsus mashqlar yordamida grammatika va imloni o'rganish darslari ko'pgina so'z va atam...

PPTX format, 1.9 MB. To download "o‘quvchilarning lug’atini boyitish ustida ishlash", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘quvchilarning lug’atini boyit… PPTX Free download Telegram