taomlar oziqa moddalarining organizm uchun ahamiyati

DOC 81.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1708835681.doc taomlar oziqa moddalarining organizm uchun ahamiyati reja: 1. oqsillar va ularning inson organizmi uchun ahamiyati 2. uglevodlar va yog`larning inson organizmidagi roli va ahamiyati 3. yog`larning inson organizmidagi roli va ahamiyati oqsillar va ularning inson organizmi uchun ahamiyati oziq-ovqat mahsulotlari va ulardan tayyorlangan taomlarning asosiy tarkibiy qismlari oqsillar, uglevodlar, yog`lar, vitaminlar va mineral moddalar hisoblanadi. ularning aksariyati murakkab birikmalar bo`lib, o`z navbatida birlamchi birikmalardan tuzilgan. masalan, oqsillar aminokislotalardan, yog`lar yog` kislotalaridan, murakkab uglevodlar esa oddiy uglevodlardan iborat bo`ladi. odam organizmi uchun har bir birikmaning o`ziga xos o`rni va roli bor. lekin ba’zi bir vaqtlarda, masalan, energiya manbai sifatida uglevodlar va yog`lar bir- birlarining o`rinlarini bosishlari mumkin. lekin oqsillarning o`rnini va organizmdagi rolini boshqa hech qanday modda bosaolmaydi. shu boisdan ham taomlar tarkibiy qismlaridan eng asosiysi oqsil moddalari hisoblanadi. oqsillar asosan hayvonot mahsulotlarida ko`p bo`ladi. o`simlik mahsulotlaridan oqsilga faqat dukkaklilar (no`xat, loviya, mosh, soya va sh.o`.) boy bo`ladi. ulardagi oqsillar …

birlashib, yaxlit tanani (organizmni) hosil qiladi, ularning qisqarib-cho`zilishi va cho`zilib-qisqarishlari natijasida qo`llar, oyoqlar, bo`yin va yaxlit tana muskullari harakatga keladi; beshinchidan, oqsillar tanani tashqi ta’sirdan himoya qilishadi, chunki teri mushaklari ham oqsillardan tashkil topgan. oqsillar suyaklar va qon tarkibida ham bo`ladi, tirnoqlar ham oqsillardan iborat. iste’mol qilingan taomlarning moddalarini hujayralargacha yetkazib berish va nafas olish natijasida hosil bo`lgan karbonat angidrid (so2) gazini chiqarib ketish ham bevosita oqsillar ishtirokida amalga oshiriladi. oqsillarning ahamiyati to`g`risida yuqorida keltirilgan ma’lumotlarni hisobga olib, oqsilsiz hayotning bo`lishi mumkin emas degan xulosaga kelish mumkin. odam organizmida oqsillarning bajarayotgan vazifalari serqirra bo`lganligi sababli maxsus adabiyotlarda ularning vazifalari guruhlarga bo`linib o`rganiladi: · plastik yoki qurilish materiallari rolini o`tash vazifalari; · katalitik vazifalari; · gormonal vazifalari; · tashish vazifalari; · alohida maxsus vazifalari. plastik materiallar sifatida oqsil moddalarining asosiy roli shundan iboratki, ular hujayralar va hujayralararo moddalarning asosiy «qurilish» materiallari sifatida xizmat qiladi. ularni hosil qilishda oqsillardan tashqari albatta uglevodlar …

arning aksariyati oqsillardan tashkil topgan. ularning odam organizmidagi roli juda ham katta: gormonlar organizmdagi barcha jarayonlarning to`g`ri (me’yorida) kechishi uchun javobgar hisoblanadi. har bir jarayonning me’yorida kechishini ta’minlaydigan gormon bor. masalan, insulin gormoni hazm bo`ladigan uglevodlar almashinuvini boshqarish, gipofiz gormoni esa odamning harakatini (xulq-atvorini) me’yorida boshqarish uchun javobgar hisoblanadi. agar bironta gormon yetishmasa yoki ishlab chiqarilmasa, ushbu gormon ta’minlaydigan biokimyoviy jarayon buziladi yoki amalga oshmaydi. masalan, insulin gormonining yetishmasligi yoki ishlab chiqarilmasligi natijasida uglevodlar hazm bo`lmaydi va natijada qand kasalligi kelib chiqadi. ba’zi bir oqsillar organizmda moddalarni tashishda ishtirok etadi. masalan, qon oqsili gemoglobin uglevodlar, yog`lar va oqsillarning va boshqa moddalarning yonishi uchun kislorodni hujayragacha tashib yetkazib beradi va ushbu jarayon natijasida hosil bo`lgan so2 gazini hujayralardan tashib chiqadi. ba’zi oqsillar esa uglevodlarni, yog`larni, mineral moddalarni, ba’zi bir vitaminlarni hamda dori-darmonlarni va shularga o`xshash boshqa moddalarni hujayralarga tashib o`tkazishda ishtirok etadi. oqsillarning bunday vazifasiga ularning tashish funksiyasi deyiladi. maxsus adabiyotlardagi …

i uchun taomlar tarkibida katta yoshdagi odamlar organizmiga quyidagi aminokislotalar yetarli miqdorda tushishlari kerak: valin, izoleytsin, leytsin, lizin, metionin, treonin, triptofan va fenilalanin. agar ularning birontasi bo`lmasa, organizm o`ziga kerakli oqsillarni sintez qilaolmaydi. bunday aminokislotalarni almashinmaydigan aminokislotalar deb atash qabul qilingan, chunki boshqalarini agar azot elementi yetarli bo`lsa, organizm boshqa moddalardan ham sintez qilaveradi. yosh bolalar organizmi uchun yana ikkita aminokislota (arginin va gistidin) almashinmaydigan hisoblanadi. tarkibida barcha almashinmaydigan aminokislotalari mavjud oziq-ovqat mahsulotini yoki taomni biologik qiymatli, tarkibida bir yoki bir necha almashinmaydigan aminokislotasi bo`lmagan mahsulot yoki taomni biologik qiymatsiz taom yoki mahsulot deyiladi. umuman, oziq-ovqat mahsulotlari oqsillarining tarkibidagi aminokislotalari soni 20 tadan oshmaydi. mahsulotning turi va xiliga qarab ular oqsillaridagi aminokislotalar soni har xil bo`ladi (jadval). jadval oqsillarning aminokislota tarkibi, % aminokislotalar jelatin makka kazeini sut r-lakto- globulini sut kazeini bug`doy gliadini glikokol (glitsin) 27,0 0 1,4 1,9 1,0 alanin 9,0 9,8 7,4 3,5 2,5 valin 1,2 1,9 5,8 …

da bo`lishlari lozim. lekin shuni esda saqlash kerakki, dunyoda almashinmaydigan aminokislotalar nisbati maqbul bo`lgan bironta ham tabiiy mahsulot mavjud emas. ba’zi bir oziq-ovqat mahsulotlarida almashinmaydigan aminokilotalarning barchasi bo`lgani bilan ba’zilari miqdorlari bo`yicha belgilangan maqbul nisbatlardan ancha kam yoki ko`p bo`lishi mumkin. misol uchun, bug`doy oqsilida tavsiya qilingan lizin optimal miqdorining faqat 50% miqdorida mavjud bo`lsa, kartoshka va dukkakli mahsulotlarning aksariyatida (no`xat, loviya va sh.o`.) metionin hamda sistin yetishmaydi. faqat hayvonot mahsulotlari oqsillarida almashinmaydigan aminokislotalar miqdorlari tavsiya qilingan optimal nisbatlarga yaqin bo`ladi. uglevodlar va yog`larning inson organizmidagi roli va ahamiyati bir kunlik ratsion tarkibiy qismlarining orasida uglevodlarning ulushi juda ham katta. ularning miqdori oqsil yoki yog` miqdoriga nisbatan deyarli besh martagacha ko`p bo`lishi mumkin. uglevodlarning asosiy manbai o`simlik mahsulotlari, asosan yormalar, non, kartoshka va sof holda iste’mol qilinadigan shakar (saxaroza) hisoblanadi. ba’zi bir o`simlik mahsulotlarida uglevodlar miqdori 60-80 %ni tashkil qiladi. hayvonot mahsulotlarida ham uglevodlar (glikogen) mavjud, lekin juda kam miqdorda. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "taomlar oziqa moddalarining organizm uchun ahamiyati"

1708835681.doc taomlar oziqa moddalarining organizm uchun ahamiyati reja: 1. oqsillar va ularning inson organizmi uchun ahamiyati 2. uglevodlar va yog`larning inson organizmidagi roli va ahamiyati 3. yog`larning inson organizmidagi roli va ahamiyati oqsillar va ularning inson organizmi uchun ahamiyati oziq-ovqat mahsulotlari va ulardan tayyorlangan taomlarning asosiy tarkibiy qismlari oqsillar, uglevodlar, yog`lar, vitaminlar va mineral moddalar hisoblanadi. ularning aksariyati murakkab birikmalar bo`lib, o`z navbatida birlamchi birikmalardan tuzilgan. masalan, oqsillar aminokislotalardan, yog`lar yog` kislotalaridan, murakkab uglevodlar esa oddiy uglevodlardan iborat bo`ladi. odam organizmi uchun har bir birikmaning o`ziga xos o`rni va roli bor. lekin ba’zi bir vaqtlarda, masalan, energiy...

DOC format, 81.5 KB. To download "taomlar oziqa moddalarining organizm uchun ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: taomlar oziqa moddalarining org… DOC Free download Telegram