t.jalilov nomidagi davlat akademik xalq cholg‘ulari orkestri faoliyati

DOC 1,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1522510452_70531.doc t.jalilov nomidagi davlat akademik xalq cholg‘ulari orkestri faoliyati reja: 1. orkestrning sayyor konsertlari juda erta boshlandi. 2. faoliyatining birinchi yillarida orkestr repertuari asosan xalq kuylaridan iborat edi 3. o‘zbek xalq cholg‘ulari orkestrining muvaffaqiyatli konsert faoliyati t.jalilov nomidagi davlat akademik xalq cholg‘ulari orkestri faoliyati o‘zbek davlat filarmoniyasi qoshidagi xalq cholg‘ulari orkestri. diridyor a.petrosyans 1938-yilda o‘zbek davlat filarmoniyasi qoshida nota orqali ijro etadigan o‘zbek xalq cholg‘ulari orkestri tashkil etiladi. ushbu orkestrga taniqli cholg‘ushunos va mahoratli dirijyor ashot petrosyans rahbar etib tayinlanadi. u nikolay mironov g‘oyasini ilmiy asoslangon holda davom ettiradi. faoliyatining birinchi kunidan boshlab a.petrosyans asosiy e’tiborni soz masalasiga qaratadi, natijada barcha cholg‘ular modernizatsiyalashtiriladi. so‘ngra orkestr tarkibini shakllantirish hamda ushbu jamoa uchun repertuar yaratish ustida ishlaydi. 30-yillarning oxiri, aniqrog‘i 1939-yilda o‘sha davr uchun namunali bo‘lgan, o‘zbek xalq cholg‘ulari (modernizatsiyalashtirilgan va yangitdan yaratilgan cholg‘ular asosida) orkestrining tarkibi aniqlanadi. uning asosini g‘ijjaklar oilasi (g‘ijjak i-ii, alt, bas va kontrabaslar) tashkil etgan. torli-chertma cholg‘ular …

qa shaharlarda chiqishlar qilgan. ushbu konsertlarning ba’zi birlari haqida tomoshabinlar ko‘chalarda yopishtiriladigan afishalar orqali emas, balki eskicha urf-odat bo‘yicha karnaychilar orqali ogohtirilgan . 1941-yilning bahorida orkestr ikki xafta davomida kattaqo‘rg‘on suv omborining qurilishida bo‘lib, bir necha konsert dasturlarini namoyish etadi. shu bilan birga kanal ochilishiga bag‘ishlangan tadbirda ham ishtirok etadi. o‘sha paytdagi qiyinchiliklar – bu orkestrni kadrlar hamda cholg‘ular tarkibi bo‘yicha shakllantirishdan iborat edi. dastur ham yo‘q edi, u ham orkestr bilan birgalikda yaratildi. faoliyatining birinchi yillarida orkestr repertuari asosan xalq kuylaridan iborat edi. ayniqsa mashhur o‘zbek xalq kuylari “qashqarcha” va “usmoniya” tomoshabinlar tomonidan sevib tinglangan. shuningdek konsertlarda turli xalq kuylari, jumladan, tojikcha “aspanjoyiman”, ukraincha “reve ta stogne dnipr shirokiy”, gruzincha “suliko”lar ijro etilardi. orkestr dasturiga ushbu jamoa uchun 1937-yilda n.mironov tomonidan yozilgan ayrim partituralar ham kiritilgan. ular orkestr uchun moslashtirilgan i.shtrausning “persidskiy marsh” va qayta ishlangan xalq kuylari “ulparivash” hamda “segoh”dan iborat edi. diqqatga sazovor tomoni shundaki, o‘sha davrda …

estri uchun jamoa aynan unison ijrodan ko‘p ovozli ijroga o‘tish davrida qayta ishlangan edi. ushbu partiturada orkestr tovushlari asosan bir-birini takrorlaydi, lekin takrorlanishda fon va asosiy kuy bo‘rttirib ko‘rsatilgan: tempo di marcia birinchi g‘ijjaklar odatga ko‘ra asosiy kuyni ijro etadi, bas va kontrabaslar esa jo‘rnavozlik vazifasini bajaradi. kuyni qayta ishlashdan asosiy maqsad orkestr sozandalarini ansambl bo‘lib, bir vaqtda aniq, tekis va intonatsiya jihatdan toza ijro etishga o‘rgatish edi. bundan tashqari “roq qashqarcha” ritmik jihatdan ham boy ijro imkoniyatlarga ega. shuningdek ushbu asar ritmik tuzilishlarning ko‘pligini hamda jo‘shqin ufor usullarini namoyon etadi: “roq qashqarcha” kuyi dirijyor oldiga orkestr ijrosida bir xil dinamikaga erishish va asar mazmunini yorituvchi raqsona xarakterni ifodalash kabi vazifalarni qo‘yadi. asar muallifining samarali urinishi - bu bir ovozli milliy musiqani ko‘p ovozli ifoda vositalari bilan umumlashtirishdan iboratdir. ushbu asar badiiy estetik jihatdan tarixiy ahamiyatga ega. chunki o‘zbekistonda ko‘p ovozli orkestrlarning shakllanishida u ilk qadam hisoblanadi. s.aliev tomonidan uyg‘ur …

lari original tarzda amalga oshirilgan, kuy rivoji esa gorizontal yo‘nalishga asoslangan. unda unison ijro orkestr tarkibi orqali talqin etilganday tuyuladi. shu sababdan unison va pedal tizimi solosi, kuchli hissani ta’kidlovchi ayrim tovushlar alohida ko‘rsatilgan. nafis dinamik bo‘yoqlar va zarblar cholg‘ulashtirishda kuy yo‘nalishining ravonligini ta’kidlaydi: ayniqsa orkestr uchun asosiy mavzuni uyg‘ur xalq musiqasiga xos bo‘lgan murakkab ritmik shakllarda unison tarzda ijro etish qiyinchilik tug‘dirardi. ushbu qiyinchiliklarni engish uchun har bir cholg‘u guruhi o‘z partiyalarini alohida o‘rganib, so‘ngra birgalikda ijro etishi lozim. notasiz ijro etgan sozandalar uchun nota orqali ijro etishga o‘tishi nihoyatda murakkab edi. kuyning mashhurligiga qaramay sozandalar uchun dirijyor izidan borishi juda qiyin edi. “gulyor” partiturasida kuy yo‘nalishining turli cholg‘ular guruhi o‘rtasida taqsimlanishi, vaqt-vaqti bilan pauza qilib, asosiy mavzudan chetga chiqib, ikkinchi darajali vazifani bajarishi va yana orkestr ish maromiga kirishi kuzatiladi. ijro uchun yagona dinamikani talab etuvchi tutti, usul sezgisi, sur’at va zarblarni bir xil xis etish qiyinchilik tug‘dirardi. …

ganmagan edi. asosiy mavzuning takrorlanishi, jo‘r bo‘luvchi ovozlar hamda pedal tovushlari ham ijro uchun qiyin bo‘lib tuyulardi. shunday qilib, “gulyor” partiturasi o‘sha davrdagi orkestr ijrochiligi muammolarini o‘zida mujassam etib, ushbu muammolarni hal etishdagi ilk qadam hisoblanadi. mutal burxonov qayta ishlagan buxorcha qo‘shiq “mavrigi” ijro jihatdan juda qiziqarli tarzda amalga oshirilgan. u quyidagi tarkib uchun mo‘ljallangan: 3 ta nay (nay pikkolo, nay i-ii), 2 ta qo‘shnay (i-ii), surnay, 2 ta chang (i-ii), prima, qashqar va afg‘on ruboblari, dutorlar, dutor baslar, dutor kontrabaslar, zarbli cholg‘ular (katta nog‘ora va doira), g‘ijjaklar beshligi (g‘ijjak i-ii, alt, bas va kontrabaslar). “mavrigi” asarini qayta ishlashda kompozitor chiroyli ifoda vositalari majmuini yaratish uchun cholg‘ularni birlashtirish va taqqoslash usulini mohirona tarzda namoyon etgan: tempo di valse asar asosini mavzu ohangidan kelib chiqqan holda jo‘r bo‘luvchi ovozlar bilan o‘rab olingan raqs xarakteridagi ohista kuy tashkil etadi. m.burxonovning asarlarni qayta ishlashdagi xarakterli xususiyati o‘sha davrda qayta ishlangan asarlar uslubiga xos …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "t.jalilov nomidagi davlat akademik xalq cholg‘ulari orkestri faoliyati"

1522510452_70531.doc t.jalilov nomidagi davlat akademik xalq cholg‘ulari orkestri faoliyati reja: 1. orkestrning sayyor konsertlari juda erta boshlandi. 2. faoliyatining birinchi yillarida orkestr repertuari asosan xalq kuylaridan iborat edi 3. o‘zbek xalq cholg‘ulari orkestrining muvaffaqiyatli konsert faoliyati t.jalilov nomidagi davlat akademik xalq cholg‘ulari orkestri faoliyati o‘zbek davlat filarmoniyasi qoshidagi xalq cholg‘ulari orkestri. diridyor a.petrosyans 1938-yilda o‘zbek davlat filarmoniyasi qoshida nota orqali ijro etadigan o‘zbek xalq cholg‘ulari orkestri tashkil etiladi. ushbu orkestrga taniqli cholg‘ushunos va mahoratli dirijyor ashot petrosyans rahbar etib tayinlanadi. u nikolay mironov g‘oyasini ilmiy asoslangon holda davom ettiradi. faoliyatining birinchi kunidan bosh...

Формат DOC, 1,0 МБ. Чтобы скачать "t.jalilov nomidagi davlat akademik xalq cholg‘ulari orkestri faoliyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: t.jalilov nomidagi davlat akade… DOC Бесплатная загрузка Telegram