маданий гегемония

DOC 45,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1503047323_68966.doc маданий гегемония бугунги кунга келиб бирор мамлакатни босиб олиш, бирор худудни забт этиш, бирор халқни бўйсуидириш воси-талари тубдан ўзгарди. илгари бу мақсадларга эришиш учун қанчадан-канча қурол-аслаха, кимматбаҳо техника, минглаб аскарлар ва анча-мунча вақт керак бўлар эди. энг муҳими, ким кимни забт этмокчи экани, қайси мамлакат қайси халқни босиб олаётгани кундек равшан эди. ҳозирги кунда эса бирор мамлакат ёки халқни бўйсундириш учун баъзи холларда оммавий ахборот воситаларининг ўзи кифоя килмокда. куч ишлатиш, мажбурлаш, зўравонлик, ахборот орқали таъсир қилиш, одамларни бирор ғояга ишонтириш, онгни бошқариш технологияларига ўрин бўшатяпти. куч орқали мақсадга эришиш инсоният томонидан бирдек қораланади, чунки бунда инсонга жисмоний оғрик, шикает, моддий зарар етказилади. ишонтириш воситасида ҳаракат қилаётганларни эса бирор нарсада айблаш қийин, зеро улар тарғиб килаётган ғоялари ортида кандай манфаатлар яши-ринганини билиш нихоятда мураккаб. ваҳоланки, сўз, фикр, ахборот оркали инсон тафаккурини забт этиш хам халқни, мамлакатни, худудни босиб олишнинг бир оз маданийлашган кўриниши хисобланади. бирок бунда истилочининг ким экани …

антонио грамши эди. «қамоқ дафтарлари» асарида (бу асарнинг номиданоқ унинг қаерда ёзилганини билиб олиш мумкин) баён қилинган бу назариянинг муҳим қисми — маданий гегемония ҳақидаги таъли-мотдир. масаланинг муҳим жиҳати шундаки, бу таълимот инқилоб назариясининг ажралмас қисми ҳисобланади. унда инкилоблар ҳокимиятни ағдариш ва янги ижтимоий-сиёсий тартибот ўрнатиш воситаси сифатида талкин қилинади. грамшининг фикрича, маданий гегемонияга эришиш учун инқилоб қилиниши даркор, бунда ижтимоий оиг инқилобий бузғунчилик объекти сифатида танланади. грамшига кўра, гегемония жамиятнинг «маданий ўзаги»га таянади. бу ўзак инсоннинг ҳаёт, яхшилик ва ёмонлик ҳақидаги тасаввурларини, билим ва тажрибани, анъана ва рамзларни ўз ичига қамраб олади. маданий ўзак қанчалик баркарор бўлса, мавжуд тартибни сақлаб колишни ихтиёр этган жамоанинг иродаси хам шу қадар қатъий бўлади. ва аксинча, маданий ўзакнинг кучсизланиши ёки қўпорилиши жамоа иродасининг емирилишига олиб келади ва иикилоб учун замин яратади. дарвоқе, жамиятдаги бирдамлик гегемония учун хавфли ҳисобланади. демак, маданий гегемония учун кураш биз билган - синфлар кураши, кучлар тўқнашуви шаклида кечмайди, бу …

билан, биринчи навбатда, улар танишар эди), бу-гунги кунда оммавий ахборот воситаларинингтарақкий этиши туфайли бундай инқилобни бошқа қитъаларда яшайдиган одамлар онгида амалга ошириш ҳеч ran бўлмай қолди. телевизор ҳар бир хонадоннинг тўрини эгаллаган, глобал ахборот макони шаклланган бугунги кунда, афсуски, маданий гегемония учун курашдан, бошқача айтганда, инсон онги ва қалби учун курашдан паноҳ топиш осон иш эмас. бирок, ишончимиз комилки, бундай кураш усул ва воситаларини чуқур ўрганиш улардан ҳимояланиш чораларини ишлаб чиқишда кўл келади. хўш,маданий гегемония ўрнатишга, аниқроғи, маданий ўзакни кучсизлантиришга шаилангаиларга грамши нима маслаҳат беради? тарихий хотирани сусайтириш, жамиятдаги бирдамликка путур етказиш, анъанавий ижтимоий инсти-тутларни емириш, халқни маънавий илдизларидан маҳрум этиш, соглом ақлни «ўчириш» каби усулларни таклиф қилган грамшининг рўйхатини унинг замонавий «шогирдлари» янги йўналишлар - ахлоқсизликни тарғиб қилиш, инсоннинг энг тубан майллари, ҳайвоний хирслари, нафсини қўзғаш ҳисобига «бойитмоқдалар». таъкидлаш жоизки, жамиятнинг маданий ўзаги таназзулга учраганида инсонлар қатъиятсиз бўлиб қолади ва мустақил қарор қабул қилишга қийналади. у'з пайтида гитлернинг сафдоши …

идан ижтимоий-маданий қадриятлар «ўчирилиб», компьютерга дискета солингани каби уларнинг онгига ўзга маданиятнинг бетона қадриятлари тикиштирилади. ҳолбуки, бу ажнабий турмуш тарзи ва бетона қадриятлар мустаҳкам маънавии асосга, ижтимоий пойдеворга таянмайди. кўриниб турибдики, маданий гегемония негизида ин-сонни мустақил фикрдан махрум килиш, уни ўзлигини унутган кимсага, манкуртга айлантириш мақсади ётибди. янгикўринишдаги бундай мустамлакачиликнинг тахдиди ва аянчли окибатлари хам шунда.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "маданий гегемония"

1503047323_68966.doc маданий гегемония бугунги кунга келиб бирор мамлакатни босиб олиш, бирор худудни забт этиш, бирор халқни бўйсуидириш воси-талари тубдан ўзгарди. илгари бу мақсадларга эришиш учун қанчадан-канча қурол-аслаха, кимматбаҳо техника, минглаб аскарлар ва анча-мунча вақт керак бўлар эди. энг муҳими, ким кимни забт этмокчи экани, қайси мамлакат қайси халқни босиб олаётгани кундек равшан эди. ҳозирги кунда эса бирор мамлакат ёки халқни бўйсундириш учун баъзи холларда оммавий ахборот воситаларининг ўзи кифоя килмокда. куч ишлатиш, мажбурлаш, зўравонлик, ахборот орқали таъсир қилиш, одамларни бирор ғояга ишонтириш, онгни бошқариш технологияларига ўрин бўшатяпти. куч орқали мақсадга эришиш инсоният томонидан бирдек қораланади, чунки бунда инсонга жисмоний оғрик, шикает, моддий зар...

Формат DOC, 45,0 КБ. Чтобы скачать "маданий гегемония", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: маданий гегемония DOC Бесплатная загрузка Telegram