маданий ўсимликларнинг келиб чиқиш марказлари

DOC 66,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1523029420_70765.doc маданий ўсимликларнинг келиб чиқиш марказлари режа: 1. ареаллар ҳақида тушунча 2. ареалларнинг узилиб қолиши 3. ареалларнинг узилиб қолишига таъсир этувчи олимлар 4. маданий ўсимликларнинг келиб чиқиш маказлари. ареаллар ҳақида тушунча - мавжуд организимларнинг турлари ер шарининг маълум бир нуқтасини ѐки майдонини эгаллайди. шу турнинг экологик шароитга чидамлилигига, биологик валентликнинг юқорилигига қараб айрим турлар катта майдонни, айримлари кичик майдонни эгаллайди, яъни имкониятларига қараб, яшаш учун кураш асосида хар-бир тур ўз майдонини кенгайтиришга ҳаракат қилади. демак, хар қандай турнинг, туркумнинг, оиланинг ер юзида эгаллаган майдони унинг ареали дейилади. ҳозирги замон фанига 500 минг ўсимликлар тури, 1,5 миллион ҳайвонлар турлари маълум бўлиб, улар ер шарининг турли географик нуқталарида литосфера, гидросфера ва атмосферада яшайди. турларнинг тарқалган майдони, яъни ареалининг катта-кичиклиги тутаҳ ѐки туташ бўлмаганлиги ва майдонининг шаклига қараб бир қанча группаларга бўлинади: космополит ареаллар - космополит турлар ер шарининг жуда катта қисмини (ярмини ва ундан кўпини) эгаллаган ва тарқалган турлар ҳисобланади. улар ҳозирги …

ошқа ороллардан кескин ажралиб қолганлигидадир. бу ерда хосил бўлган янги турлар узоқ давр мобайнида бошқа жойларга тарқалиши қийин бўлган. фақатгина айрим турларнинг бошқа жойларга тарқалишига антропоген таъсир ѐки қушлар миграцияси орқалигина тарқалган. масалан, қутуб крачлари 30 минг км. йўл босади. эндем турлар ҳайвонларда ҳам кучли бўлади. айрим тоғ шароитларида, баландлик минтақаларида мавжуд бўлгани учун жуда кичик масофада иқлим ўзгариб кетади. шунинг учун у ердаги ўсимлик ва ҳайвонлар турлари ҳар-хил бўлади, буни викаризм дейилади. эндем турлар ўз навбатида 2 группага бўлинади: 1. палеондем. 2. неоэндем. палеондем - организмлари авваллари ѐки қадимда жуда катта ҳудудни эгаллаб, гуллаб-яшнаган организмлар ҳисобланади. кейинчалик, иқлим шароитлари ўзгариши туфайли қирилиб кетиб, ер шарини жуда оз қисмида сақланиб қолган организмлардир. масалан, тисса, каштан, саговниклар, гинколар, магноиялар, ѐнғоқ. ва х. бундай эндем организмлар кейинги пайтда инсон таъсирида маданийлашиб кенгайтирилмоқда. неоэндем – эволюцион процессда янги пайдо бўлган организмлар бўлиб. булар ҳали янги-янги нуқталарга энди тарқалаѐтган эндемлардир. буларнинг имкониятлари катта, келажакда …

учраши мумкин. турларни анна шундай бир бирдан узилиб бир неча жойларда учраши ареалларнинг узилиб қолиши деб аталади. ареалларнинг узилиб қолишига бир неча омиллар таъсир кўрсатиши мумкин, дастлаб яхлит бўлган ареаллар турли шароитларга кўра вақт ўтиши билан икки ѐки ундан кўп қисмларга ѐки ҳудудларга бўлиниб кетиши мумкин ва бу ҳудудлар вақт ўтиши билан мустақил ареалларга ажралади. ареаларнинг узилиб қолишига: · иқлим шароитнинг ўзгариши. масалан, шимолий қутбдаги ўсимликлар, экваториал ўсимликлардан фарқи. · турли геологик жараѐнлар натижасида қуруқликнинг айрим қисмлари денгиз тубига чўкиб кетиши натижасида яхлит ареаллар узилиб қолиши мумкин бу хақда немис олими вагенер (1912) ва ақш лик олим тайлорлар ўзларининг литосфера тўғрисида назариясини олга сурадилар. бунга кўра қуруқлик дастлаб яхлит бўлиб сув остида бўлган . паллазой эрасининг юра даврига келиб , номалум сабабларга кўра шу яхлит литосфера сув остидан кўтарила бошлаган . натижада, атрофини сувлик ўраган қуруқлик вужудга келган , ер шарининг ўзи ўқи атрофида айланиш ва марказдан қочма куч тасирида …

иринчи мамлакатдан иккинчисига ўсимлик ва ҳайвон турларини тарқалишига таъсир кўрсатилган. инсоннинг онгли фаолияти натижасида хозирда дуне мамлакатларида қўриқхоналар, ҳайвонот боғлари, тажриба станциялари, миллий боғлар, яъни махсус табиий ҳудудлар ташкил этилган. масалан, елустон, корбет, канна, массаимари, серингети. · ўсимлик ва ҳайвонларнинг табиатда ўзлари турли воситалар ѐрдамида тарқалиши. масалан, автохтор, анимахор, гидрохор тарқалиши. · организмларнинг насл қолдириши ва яшовчанлик хусусияти. организмларнинг қанчалик яшовчанлиги паст бўлса, бундай организмлар табиатда ниҳоятда кўп насл қолдириади. масалан, шўра ўсимлиги,пашшалар, чивинлар, тараканлар. организмларнинг яшовчанлиги қанчалик юқори бўлса, бундай организмлар табиатда ниҳоятда кам насл қолдиради. масалан, фил. ареалларнинг майдони қандай бўлишидан қатъи назар шу тур ўз ареалини имконияти даражасида кенгатиргач, маълум вақтгача у зонада ѐки ҳудудда ўзгартирмай туради. бундай ареаллар барқарор ареаллар деб аталади. хозирги замон биогеография фани турлар ареаллари ҳақидаги тушунчани мукаммал билиш учун уларнинг келиб чиқиш марказларини, яни шу турнинг ер шарида пайдо бўлган экологик жойини аниқлаш муҳим аҳамиятга эга. турлариннг келиб чиқиш марказларини кўплаб олимлар …

дудлари киради. бу марказда асосан бошоқли ўсимликлар буғдой, ловия, ток ва бошқа резавор ўсимликлар ватани. 14%и маданий ўсимликлардан кеслиб чиққан. 4. ўрта ер денгизи маркази. бунга ўрта ер денгизи атрофида жойлашган мамлакатлар киради. барча маданий ўсимликларнинг 11%и шу марказдан тарқалган. масалан, карам, лавлаги, зайтун ва ем-хашак экинлари. 5. абиссиния маркази. африканинг шимоли, арабистон ярим ороли, олд осиѐ киради. маданий ўсимликлардан буғдой, жўхори, банан, тола берувчи нут каби ўсимликлар ҳисобланади. масалан, финик палмаси. 6. марказий америка маркази. америка қитъасининг маркази ва бир қанча вест индия ороллари киради. бу марказ майдони кичик булишига қарамай кўплаб хозирги замон ўсимликлари, масалан, ошқовоқ, помидор, ингичка толали ғўза, какао ва бошқалар. 7. жанубий америка маркази. анд тоғ тизмаси ва унинг олди мамлакатлари киради. бу марказда ерости туганакли ўсимликлар масалан, картошка, наркотик ўсимликлардан тамаки, бўѐқ берувчи хинин дарахтининг маркази ҳисобланади. айрим маданий ўсимликлар бирнеча марказларда келиб чиққан бўлиб улар кенг маданийлашган. масалан, пахта, шоли, қовун ловия. улар …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "маданий ўсимликларнинг келиб чиқиш марказлари"

1523029420_70765.doc маданий ўсимликларнинг келиб чиқиш марказлари режа: 1. ареаллар ҳақида тушунча 2. ареалларнинг узилиб қолиши 3. ареалларнинг узилиб қолишига таъсир этувчи олимлар 4. маданий ўсимликларнинг келиб чиқиш маказлари. ареаллар ҳақида тушунча - мавжуд организимларнинг турлари ер шарининг маълум бир нуқтасини ѐки майдонини эгаллайди. шу турнинг экологик шароитга чидамлилигига, биологик валентликнинг юқорилигига қараб айрим турлар катта майдонни, айримлари кичик майдонни эгаллайди, яъни имкониятларига қараб, яшаш учун кураш асосида хар-бир тур ўз майдонини кенгайтиришга ҳаракат қилади. демак, хар қандай турнинг, туркумнинг, оиланинг ер юзида эгаллаган майдони унинг ареали дейилади. ҳозирги замон фанига 500 минг ўсимликлар тури, 1,5 миллион ҳайвонлар турлари маълум бўлиб, улар е...

Формат DOC, 66,0 КБ. Чтобы скачать "маданий ўсимликларнинг келиб чиқиш марказлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: маданий ўсимликларнинг келиб чи… DOC Бесплатная загрузка Telegram