мустақил иқтисодиёт одимлари ўтмиши ва бугуни

DOC 76,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1493457383_68157.doc мустақил иқтисодиёт одимлари ўтмиши ва бугуни ўзбекистон халқи шу кунларда мустақилликнинг ўн йил-лигини кенг нишонлашга катта тайёргарлик кўрмоқда. утган давр мобайнида босиб ўтилган тарихий йўлга баҳо берганда 80-йилларнинг иккинчи ярми билан боғлик бўлган воқеа ва ҳодисалар, яъни мустақиллик арафасидаги реал вазиятни ўрганмасдан туриб, бугунги кунда эришилган ютуклар ва ислоҳотлар натижасига баҳо бериш кийин. 1980 йилларнинг иккинчи ярмит келганда таги пуч ғоя асосига курияган кизил империя асослари дарз кета бошлади. иқтисодиёти ҳар то монлама марказга қарам, бир ёқлама ривожлантирилган ва асосан иттифокка арзон хомашё етиштириб берувчи чекка юрт - ўзбекистондаги аҳвол, айниқса, оғир эди. том маъ-нода мустамлака бўлган ўлкада мустақиллик руҳи салгина кўриниш берган ҳолларда иттифоқ раҳбарлари бизга «сизлар мустақил давлат сифатида мутлако яшай олмайсизлар», де-йишлари кўпчиликни ажаблантирмас эди. бундай фикрларни давлат раҳбарлари у ёқда турсин, москванинг оддий уйла-рида, энг даҳшатлиси эса ўзимизда, ўзбекистонда, айрим ҳаммиллатларимиз даврасида ҳам эшитиш мумкин эди. ўзбекистон мустақил давлат сифатида яшай олмаслиги тўғрисидаги фикрлар асоссиз …

«ватан-парварлар» ҳатто идора ва ташкилотлар бинолари олдидан гул ёки манзарали дарахтларни суғуриб ташлаб, ўрнига пахта экишгача етиб боришди. барча экин майдонларининг бор-йўғи 8-10 фоизига буғдой экилар эди, буни фақат машъум пахта якка ҳокимлиги ҳодисаси билан изоҳлаш мумкин. картошка экиладиган майдон эса, бор-йўғи 0,8 фоизни ташкил этишига деҳқончиликтараккий этган давлатлар вакиллари ҳеч качон ишонишмаса керак. узбек халқининг пешона тери эвазига етиштирилган пахта арзон-гаровга марказга ташиб кетилар, ўзбекистонга зарур маҳсулотлар юкори нархда бошқа республикалардан олиб келинар эди. ҳаммаёкни пахта экинзорлари босиб кетга-ни туфайли, асрлар давомида жаннатий мсва ва сабзавотлари билан ўзини тўла таъминлаш билан бир каторда, уларнинг сифати бўйича дунёни ҳайратга солган юрт, энди ўзи шу маҳсулотларга зор эди. мамлакат ҳаёти учуй энг зарур маҳсулотлар - дон, гўшт, сут, картошка кабиларнинг кагга қисми четдан олиб келина бошланди. 1988 йили ўзбекистонда 1 миллион 555 минг тонна ёки жон бошига 80 килограммга якин дон етиштирилди. шу йили 324,6 минг тонна картошка, 2929,3 минг тонна …

келтирилган музлатилган гўшт-ни номига истеъмол қилишга мажбур этилди. энг ёмони шундаки, совет даврида атайлаб ўйлаб то-пилган баҳо механизми кизил империянинг фақат марказий ҳудудлари манфаатларига хизмат килар эди. хомашёнинг баҳоси паст, тайёр маҳсулотнинг баҳоси юкори белгилани-ши совет баҳо тизимининг асосий мазмунини ташкил этар эди. ўша пайтдаги нарх-наво айримларнинг хотирасидан чиқиб кетгани учун бир мисолга мурожаат килайлик. пахта хомашёсини xx асриинг 80-йиллари охирида давлат 1,5-1,6 рублга сотиб олар эди. 1 кило пахтадан эса қайта ишлаш жа-раёнида 20-30 рубллик ва ундан ҳам ортиқ маҳсулот ишлаб чикариш мумкин эди. ўзбекистонда етиштирилган пахтанинг 90 фоиздан ортиғи бошқа юртларда қайта ишланар ва унинг фойдаси ўша жойларда колар эди. ўз пахтамиздан тайёрлан-ган кийим-кечакни кейин ўзимиз бир неча ўн баробар қиммат баҳода сотиб олишга мажбур эдик. ўзбекисгон иқтисодиётининг барча тармоклари худди шу тарзда ташкил этилган эди. мамлакат иқтисодиёти марказий ҳудудлар иқтисодиётига батамом қарам бўлиб, нафақат машина ва ускуналар, балки ҳаёт учун энг зарур оддий истеъмол маҳсулотлари ҳам ўша …

пировард натижада ташиб кетилган ҳар 10 сўм ўрнига иттифоқ бюджетидан нари борса 1 сўм қайтариб бериб, «ўлганнинг устига тепган»дек бизни тағин бокимандаликда ҳам айблашарди. 1989 йил 1 январь ҳолатига кўра, ўзбекистонда умумий экин майдонлари 4160 минг гектарни ташкил этиб, унинг 95 фоиздан ортиғи жамоа ва совет хўжаликлари ихтиёрида эди. «ер — деҳқонларники» шиори остида марказий осиёда ўз ҳокимиятини ўрнатишга муваффак бўлган шўролар ҳеч қанча ўтмай машъум коллективлаштириш сиёсатини ўйлаб топишди ва натижада барча экин майдонлари умумлаш-тирилди. бевосита деҳқоннинг қўлида дўппидек томорқа майдони кола бошлади. шахарларда 4 сотихли ховлида 2-3, ҳатто 4 оила- 20-30 киши яшаши хеч кимни ажаблантирмай кўйди. қишлоқ жойларида ҳар оилага қачонлардир турли минтақаларда 8 дан 15 сотихгача томорқа ери ажратил-ган эди. лекин 1960-1980 йиллар давомида ўзбекистонда томорқа ажратиш жараёни деярли тўхтаб колди. томорка қишлокда гўё майда буржуа психологиясини туғдирувчи восита бўлиб, коммунистиқ жамият барпо этиш стратегия-сида ўрни йўк мавҳум бир тушунча эди. томорқага ер олиш амалга ошмайдиган …

расида устомонлик билан уюшти-рилган тўс-тўполонлар авж олган, аҳолининг турмуш дара-жаси марказий ҳудудларга нисбатан 3—4 баравар паст бўлгани туфайли моддий ахволи ўта оғирлашган давр эди. боз устига ўз ичимиздан чиккан айрим «доҳийчалар» қолдан тойган, тажанг, дўпписи тор келиб турган ахолини гиж-гижлаб, на-мойишларга чорлай бошлаган эди. юзага келган ўта калтис ва мураккаб сиёсий, иқтисодий ва ижтимоий вазият тезлик билан зарур чора-тадбирлар кўришни такозо этарди. ҳаммаси москвагаташиб кетилгани боис, ўзбекистон хукумати ихтиёрида ҳеч қандай молиявий имкон йўк эди. горбачёв, лигачёв, ельцин кабилар ўртасида ҳокимият учун кураш боткоғига ботган москвадан нажот кутиш мумкин эмас эди. лекин масалани пайсалга солиш вазиятни чигаллаштириши ва собик иттифокнинг катор рес-публикаларида бошланган ур-йикит ва бошбошдоклик бизга ҳам етиб келишига туртки бериши мумкин эди. ўзбекистонда месхети турклар билан тўс-тўполонлар ав-жига чиккан пайтда москвада лавозим кутиб ўтирган рафик нишонов хизмат масъулияти такозо этеа-да, ўзбекистонга келмаган эди. вазият мураккаблашиб кетгач, ноиложликдан ўз ўрнига министрлар советининг раиси г. крдировни, ички кўшинлар кўмондони генерал-полковник …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "мустақил иқтисодиёт одимлари ўтмиши ва бугуни"

1493457383_68157.doc мустақил иқтисодиёт одимлари ўтмиши ва бугуни ўзбекистон халқи шу кунларда мустақилликнинг ўн йил-лигини кенг нишонлашга катта тайёргарлик кўрмоқда. утган давр мобайнида босиб ўтилган тарихий йўлга баҳо берганда 80-йилларнинг иккинчи ярми билан боғлик бўлган воқеа ва ҳодисалар, яъни мустақиллик арафасидаги реал вазиятни ўрганмасдан туриб, бугунги кунда эришилган ютуклар ва ислоҳотлар натижасига баҳо бериш кийин. 1980 йилларнинг иккинчи ярмит келганда таги пуч ғоя асосига курияган кизил империя асослари дарз кета бошлади. иқтисодиёти ҳар то монлама марказга қарам, бир ёқлама ривожлантирилган ва асосан иттифокка арзон хомашё етиштириб берувчи чекка юрт - ўзбекистондаги аҳвол, айниқса, оғир эди. том маъ-нода мустамлака бўлган ўлкада мустақиллик руҳи салгина кўриниш берган...

Формат DOC, 76,5 КБ. Чтобы скачать "мустақил иқтисодиёт одимлари ўтмиши ва бугуни", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: мустақил иқтисодиёт одимлари ўт… DOC Бесплатная загрузка Telegram