10-sinf sinonimlar

PDF 5 pages 103.7 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 103.7 KB

File type PDF

Pages 5

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

ayrim sinonimlar izohi kechirim, uzr, afv – kechirish iltimosi, o‘tinish iltimosi. kechirim, uzr so‘zlari «biror gunoh-aybni kechirish iltimosi» ma’nosida ham, shuningdek, umuman, «kechirish» ma’nosida ham qo‘llanadi. afv so‘zi, asosan, «gunoh-aybni kechirish iltimosi» ma’nosida qo‘llanadi, shu ma’noda ham juda kam qo‘llanadi. ovoz, tovush, un, sado, sas, nido, sazo – eshitish sezgisini uyg‘otuvchi, eshitish a’zolari orqali qabul qilinuvchi, eshitiluvchi narsa. ovoz, asosan, odam va jonli narsalar tovushini ifodalash uchun qo‘llanadi. tovush odam va boshqa jonli narsalar ovozini, shuningdek, jonsiz predmetlarning urilishi, ishqalanishi va boshqa holatidan paydo bo‘lgan ovozni ifodalash uchun ham qo‘llanadi. un faqat odam ovozini bildiradi va ovoz so‘ziga nisbatan juda kam qo‘llanaveradi. sado jonli va jonsiz narsalarning tovushini bildiradi, lekin tovush so‘ziga nisbatan kam qo‘llanadi. sas shevaga oid so‘z bo‘lib, badiiy adabiyotda, ayniqsa, poeziyada kishi ovozi ma’nosida qo‘llanadi. nido kitobiy. sazo juda kam qo‘llanadi. ovqat, taom, oziq, tomoq, xo‘rak, yemish, ne’mat – odam, hayvon, umuman, jonivorlar iste’mol qiladigan suyuq yoki …

2 / 5

q jonli so‘zlashuvda qo‘llanadi va ma’noni tayyor so‘ziga nisbatan biroz kuchli bo‘yoq bilan ifodalaydi. hozir bu ma’noda juda kam qo‘llanadi. avaylamoq, ayamoq, ehtiyotlamoq, ehtiyot qilmoq, ardoqlamoq, e’zoz lamoq, e’zoz etmoq, papalamoq (po‘palamoq) – ehtiyot holda tutmoq,ehtiyot bilan munosabatda bo‘lmoq. avaylamoq, asosan, «tashqi ta’sirdan, tashqi ta’sir natijasida biror narsa bo‘lishdan ehtiyot qilish» ma’nosida qo‘llanadi. bu so‘zda ehtiyotlash darajasi ayamoq, ehtiyot qilmoq so‘zlaridagiga nisbatan kuchliroq. ayamoq «tashqi ta’sir natijasida biror narsa bo‘lishdan, shuningdek, yo‘qolish, sarflanish kabilardan ehtiyotlanish» ma’nosida ham qo‘llanadi. ehtiyotlamoq, ehtiyot qilmoq so‘zlarining ma’no xususiyati ularning o‘zagi (ehtiyotdan) anglashilib turadi. bular «tashqi ta’sir yoki biror sabab bilan biror narsa bo‘lishdan ehtiyot holda tutmoq» ma’nosida qo‘llanadi. ardoqlamoq oddiy so‘zlashuvda kamroq uchraydi. bu so‘zda g‘amxo‘rlik, hurmat munosabati ham aks etadi. e’zozlamoq, e’zoz etmoq kitobiy uslubga xos, unda g‘amxo‘rlik munosabati yana ham kuchliroq bo‘ladi. papalamoq so‘zlashuv nutqiga xos, suyish munosabati aks etadi. azob, aziyat, jabr, jafo, ozor, zahmat, alam, iztirob, uqubat, sitam – ruhiy …

3 / 5

ztirob, asosan, «ruhiy azob» ma’nosida qo‘llanadi va unda belgi darajasi azob so‘zidagiga nisbatan kuchliroq. oddiy so‘zlashuvda deyarli qo‘llanmaydi. uqubat, sitam so‘zlari yakka holda juda kam ishlatiladi. uqubat so‘zi, ko‘pincha, azob so‘zi bilan, sitam so‘zi jabr so‘zi bilan juft so‘z holida qo‘llanadi. ayyor, mug‘ombir, hiylagar, quv, ustomon, makkor, dog‘uli, mo‘ltoni, qilvir(i), shayton, tulki, tullak, qirriq, xirpa, maston – aldab, chalg‘itib, har qanday ishni o‘z foydasiga hal qiladigan makr-hiylaga usta. ayyor, quv, mug‘ombir so‘zlari odamga va ayrim boshqa jonivorlarga nisbatan ham qo‘llana oladi. qolganlari esa bu ma’noda faqat odamga nisbatan qo‘llanadi: ustomon, hiylagar so‘zlarining ma’nosi uning o‘zagidan anglashilib turadi. mug‘ombir so‘zida belgi darajasi ayyor so‘zidagiga nisbatan biroz kuchsiz. quv so‘zida belgi darajasi kuchliroq. dog‘uli, mo‘ltoni, qilvir(i), makkor so‘zlarida ham belgi darajasi kuchli. lekin bu so‘zlar nisbatan kam qo‘llanadi. shayton, tulki, tullak, qirriq, xirpa so‘zlari «ish ko‘rgan ayyor» ma’nosida qo‘llanadi. maston so‘zi folklor asarlarida va ayrim shevalarda uchraydi. asil, sara, sarxil, xil, mumtoz, …

4 / 5

etmoq ko‘proq kitobiy uslubga xos. bitirmoq, o‘rinlatmoq, do‘ndirmoq, bajo qilmoq, asosan, «ish-vazifani yakuniga yetkazish» ma’nosida ishlatiladi. o‘rinlatmoq kam qo‘llanadi. do‘ndirmoq ko‘proq oddiy so‘zlashuvga xos va unda belgi darajasi kuchli. bajo qilmoq nisbatan eskirgan, kam qo‘llanadi. o‘tamoq «burch-vazifani ado etish» ma’nosida qo‘llanadi. balo, usta, ustamon, bilag‘on, bilarmon, chechan, epchil, chaqqon, uddaburon – o‘rinlatib bajaradigan, mahorat va chaqqonlikka ega. balo ko‘proq oddiy so‘zlashuvga xos. u «aqliy, jismoniy ish-harakat bajarishda yuqori mahoratga egalik»ni ifodalash uchun qo‘llana oladi. usta aql, malaka talab etadigan harakatlarga nisbatan qo‘llanadi. ustamon quvlik, ayyorlik bo‘yoqqa ega. bilag‘on, bilarmon so‘zlarining xususiyati ularning o‘zagidan anglashib turadi. bilarmon salbiy bo‘yoqqa ega. chechan, chaqqon, epchil «tez va oson bajarish mahoratiga egalik»ni bildiradi. uddaburon, asosan, «ish-vazifani ijro etish mahoratiga egalik»ni ifodalash uchun qo‘llanadi. boshliq, rahbar, yo‘lboshchi, ishboshi, boshchi, katta, kattakon, ulug‘, rahnamo, sardor, peshvo, sarvar, sarkarda, xo‘jayin, kallampo – guruh, jamoa, xo‘jalik va shu kabilarning ish-harakatida bosh bo‘luvchi, mas’ul shaxs. boshliq «katta jamoa, xo‘jalikka …

5 / 5

os, biroz salbiy bo‘yoqqa ega. kallampo oddiy so‘zlashuvga xos, kam qo‘llanadi, salbiy bo‘yog‘i kuchli. vaqt, payt, zamon, fursat, mahal, chog‘, kez, kezak, mavrid, palla, muddat, dam, on, lahza – yuz beradigan voqea-hodisa va narsalarning asrlar, yillar, soatlar, daqiqalar va h.k. bilan o‘lchanadigan davomiyligi. vaqt so‘zi qolganlaridan keng tushunchaga ega. payt, zamon, mahal, chog‘, kez, kezak, palla, muddat, dam, on, lahza so‘zlari ma’lum chegaralangan vaqtni bildiradi. shuning uchun bu so‘zlar ifodalanayotgan vaqt chegarasini aniqlab ko‘rsatuvchi so‘zlar bilan birga qo‘llanadi: yoz payti, bir zamon, har mahal, shu on, shu chog‘, o‘sha kezda, har lah za, kuz pallasi kabi. muddat o‘lchangan, belgilangan vaqtni bildiradi. zamon biror voqea-hodisa bilan xarakterli bo‘lgan vaqt oralig‘ini ham bildiradi. lahza, on vaqtning juda qisqa darajasini bildiradi va ko‘proq kitobiy uslubga xos. fursat, ko‘pincha, ma’lum ish uchun lozim bo‘lgan, shu ishga belgilangan vaqt ma’nosini bildiradi. boplamoq, qoyil qilmoq, qoyillatmoq, o‘xshatmoq, o‘rinlatmoq, kelishtirmoq, qotirmoq, do‘ndirmoq, qiymoq, eshmoq, mondalamoq, yasamoq – …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "10-sinf sinonimlar"

ayrim sinonimlar izohi kechirim, uzr, afv – kechirish iltimosi, o‘tinish iltimosi. kechirim, uzr so‘zlari «biror gunoh-aybni kechirish iltimosi» ma’nosida ham, shuningdek, umuman, «kechirish» ma’nosida ham qo‘llanadi. afv so‘zi, asosan, «gunoh-aybni kechirish iltimosi» ma’nosida qo‘llanadi, shu ma’noda ham juda kam qo‘llanadi. ovoz, tovush, un, sado, sas, nido, sazo – eshitish sezgisini uyg‘otuvchi, eshitish a’zolari orqali qabul qilinuvchi, eshitiluvchi narsa. ovoz, asosan, odam va jonli narsalar tovushini ifodalash uchun qo‘llanadi. tovush odam va boshqa jonli narsalar ovozini, shuningdek, jonsiz predmetlarning urilishi, ishqalanishi va boshqa holatidan paydo bo‘lgan ovozni ifodalash uchun ham qo‘llanadi. un faqat odam ovozini bildiradi va ovoz so‘ziga nisbatan juda kam qo‘llanaveradi. s...

This file contains 5 pages in PDF format (103.7 KB). To download "10-sinf sinonimlar", click the Telegram button on the left.

Tags: 10-sinf sinonimlar PDF 5 pages Free download Telegram