5.elektrolitlarning elektr o’tkazuvchanligini aniqlash

PDF 6 pages 316.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 316.5 KB

File type PDF

Pages 6

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

laboratoriya ishi № 7 elektrolitlarning elektr o’tkazuvchanligini aniqlash. kerakli asbob va jihozlar: o‘zgarmas tok manbai, elektron tarozi va sekundomer, reostat, elektrolitik vanna, mis kuporasining eritmasi, ikkita mis elektrodlar, o‘zgarmas tok ampermetri, ulash simlari. ishning maqsadi: elektroliz qonunlarini o‘rganish. misning elektrokimyoviy ekvivalentini aniqlash orqali faradey soni va elektronning zaryadini aniqlash. qisqacha nazariya: kislotalar, tuzlar va ishqorlarning eritmalaridan elektr toki o‘tishini qarab chiqaylik. amalda toza distillangan suv dielektrik hisoblanadi. buni quyidagi tajribada ko‘rsatish mumkin: cho‘g’lanma lampa bilan ketma-ket qilib ulangan ichiga metall plastinkalar tushirilgan va distillangan suv solingan vannani kalit orqali tok manbaiga ulansa, lampa yonmaydi (1-rasm). 1-rasm agar tomizg’ich yordamida suvli vannaga bir nechta tomchi kislota solinsa lampa yorug’ bo‘lib yonadi. bundan ko‘rinadiki, kislotaning suvdagi eritmalari tokni yaxshi o‘tkazar ekan. bu hodisaning sababini qaraymiz. suv molekulasi tabiiy dipol hisoblanadi. olaylik, suvda xlorid kislota hc1 molekulasi joylashgan bo‘lsin. bu molekula n + va s1 - ionlaridan tashkil topgan. ular kulon kuchlari ta’sirida …

2 / 6

atsiya darajasi deyiladi. eritmalarda harakatlanuvchi zaryad tashuvchilar faqat ionlar hisoblanadi. dissotsiatsiya vaqtida vodorod va hamma metallarning ionlari musbat zaryadlangan bo‘ladi. zaryad tashuvchilar faqat harakatlanuvchi ionlardan iborat bo‘lgan suyuq o‘tkazgich elektrolit deb ataladi. elektrolitlar ikkinchi jins o‘tkazgichlarga mansub bo‘lib, ionli o‘tkazuvchanlikka ega bo‘ladilar. ularga tok hosil qiluvchi zaryadli erkin zarralar – ionlar elektolitlar dissotsiatsiya hodisasi tufayli paydo bo‘ladi. elektrolitdagi qarama-qarshi ishorali ionlar tartibsiz issiqlik harakatida bo‘ladi. agar elektrolitda tashqi elektr maydoni hosil qilinsa, maydonning kuchi (e - ionning zaryadi) ta’sirida undagi ionlar tartibli harakatga keladi va elektrolitda elektr toki paydo bo‘ladi. shuning uchun elektrolitlarning elektr o‘tkazuvchanligini ionli o‘tkazuvchanlik deyiladi. elektrolitdan o‘zgarmas elektr toki o‘tganda, elektrolit tarkibidagi moddalarning elektrodlarda ajralib chiqish hodisasi elektroliz deb ataladi. vannaga sulfat kislotaning suvdagi eritmasi solingan bo‘lsin. sulfat kislotaning molekulasining dissotsiatsiyasi quyidagi tenglama ko‘rinishida ro‘y beradi: vannaga ikkita elektrod kiritamiz. tok manbaining musbat qutbiga ulangan elektrodni anod, manfiy qutbiga ulangan elektrodni esa katod deb ataladi. agar kalit …

3 / 6

ionlar zaryadsizlanadi, so4 - - ionlar esa eritmada qoladi. on - ionlarning razryadlanishi vaqtida suv va anodda ajraladigan neytral gazsimon kislorod molekulalari hosil bo‘ladi. elektron zaryadini e harfi bilan belgilab, bu jarayonlarni quyidagicha yozish mumkin: a) eritmada ionlarning hosil bo‘lishi b) katoddagi jarayonlarda - gazsimon vodorod ajraladi; v) - gazsimon kislorod ajraladi; eritmalardagi musbat ionlarni kationlar (elektroliz vaqtida katodga tomon harakatlanadi), manfiy ionlarni esa anionlar deb ataladi. 2-rasm elektroliz vaqtida elektrodda ajraladigan modda miqdori. faradey qonunlari. elektroliz hodisasiga oid qonunlarni ingliz fizigi m.faradey tajribada kashf qilgan. faradey qonunlarining ifodalarini quyidagicha nazariy mulohazalar yuritib, keltirib chiqarish mumkin. faraz qilaylik, elektrolitik dissotsiatsiya tufayli hosil bo‘lgan ionning zaryadi q = ze (z-ionning valentligi) bo‘lsin. elektrodga (katodga) etib kelgan n - ta ionning (masalan cu ioni) katoddan olgan zaryadi q = nze (1) ga teng bo‘ladi. ikkinchi tomondan, elektrodda ajralgan modda (cu ionlari) massasi m = nm0 (2) ga (m0 – bitta cu ionning …

4 / 6

uchi va tokning o‘tib turish vaqtining ko‘paytmasiga to‘g’ri proporsionaldir. q=1s bo‘lganda, son jihatdan k=m bo‘ladi. bundan k-ning fizik mohiyati kelib chiqadi: moddaning elektrokimyoviy ekvivalenti shu elektrolitda erigan eritma orqali 1s zaryad o‘tish vaqtida elektrodda ajralib chiqqan modda massasini aniqlaydi. amalda uning o‘lchov birligi uchun 1kg/kl qabul qilingan. (7) dan elektrokimyoviy ekvivalentni hisoblash mumkin bo‘lgan ifodaga ega bo‘lamiz: k = m/it (8) bir valentli ion zaryadini (elektron zaryadi) aniqlash formulasi quyidagicha bo‘ladi: q zmn m e a  (9) faradeyning ikkinchi qonuni: moddalarning elektrokimyoviy ekvivalenti ularning kimyoviy ekvivalentiga to‘g’ri proporsionaldir, ya’ni kc. k/c=1/f (10) (10) ifodadagi f-barcha moddalar uchun bir xil bo‘lgan doimiy son hisoblanib, faradey soni deb ataladi va uning son qiymati: f=c/k=96484,56 s/mol (11) elektroliz uchun faradey qonunlarini birlashtirsak: it z m f it f c m 1  (12) yoki q z m f q f c m 1  (13) eritma orqali q=f zaryad o‘tganda elektrodda ajraladigan …

5 / 6

jirdagi tok kuchini taxminan 1,5 a qiymatga rostlang va shu zahoti vaqtni belgilab oling. 6. tok kuchini o‘zgartirmasdan zanjirdan 20–25 minut davomida tok o‘tib tursin va t vaqtni belgilab oling. kalitni uzing. 7. katodni eritmadan chiqarib, uni quriting va uning m2 massasini tarozida tortib o‘lchang. katodda ajralib chiqqan mis massasini δm = m2 – m1 ifodadan aniqlang. 8. (8) ifodadan foydalanib, misning k elektrokimyoviy ekvivalentini hisoblab toping. 9. tajribani takrorlang va xatoliklarni hisoblang. 10. (9) ifodadan foydalanib, bir valentli ion zaryadini aniqlang. 11. jadval tuzing va olingan natijalarni jadvalga kiriting. savollar: 1. elektr o‘tkazuvchanlik xususiyatiga ko‘ra suyuqliklar qanday guruhlarga ajratiladi? 2. elektrolit nima? elektrolitik dissotsiatsiya va rekombinatsiya jarayonlari haqida gapirib bering. 3. qanday jarayonni elektroliz deb ataladi? 4. elektrolizning texnikada qo‘llanilishiga misollar keltiring. 5. faradey qonunlarini aytib bering. elektrokimyoviy ekvivalent deb qanday kattalikka aytiladi?

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "5.elektrolitlarning elektr o’tkazuvchanligini aniqlash"

laboratoriya ishi № 7 elektrolitlarning elektr o’tkazuvchanligini aniqlash. kerakli asbob va jihozlar: o‘zgarmas tok manbai, elektron tarozi va sekundomer, reostat, elektrolitik vanna, mis kuporasining eritmasi, ikkita mis elektrodlar, o‘zgarmas tok ampermetri, ulash simlari. ishning maqsadi: elektroliz qonunlarini o‘rganish. misning elektrokimyoviy ekvivalentini aniqlash orqali faradey soni va elektronning zaryadini aniqlash. qisqacha nazariya: kislotalar, tuzlar va ishqorlarning eritmalaridan elektr toki o‘tishini qarab chiqaylik. amalda toza distillangan suv dielektrik hisoblanadi. buni quyidagi tajribada ko‘rsatish mumkin: cho‘g’lanma lampa bilan ketma-ket qilib ulangan ichiga metall plastinkalar tushirilgan va distillangan suv solingan vannani kalit orqali tok manbaiga ulansa, lampa y...

This file contains 6 pages in PDF format (316.5 KB). To download "5.elektrolitlarning elektr o’tkazuvchanligini aniqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: 5.elektrolitlarning elektr o’tk… PDF 6 pages Free download Telegram