5b309eaba5382

PDF 62 pages 623.5 KB Free download

62 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 623.5 KB

File type PDF

Pages 62

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 62

alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti o‘zbek filologiyasi fakul’teti o‘zbek tilshunosligi kafedrasi tilshunoslik nazariyasi fanidan ma`ruzalar matni tuzuvchi: prof. karimov s.a. samarqand - 2012 2 tilshunoslik nazariyasi” kursi tilning paydo bo'lishi va rivojlanishi, til va tafakkur, til va nutq, til va jamiyat o'rtasidagi munosabatlar, tilning jamiyatdagi o'rni, ichki tuzilishi, tilning tasnifi, uni tahlil qilish usullari va shu kabi masalalarga doir qarashlarni o'rganadi. tuzuvchi: prof. karimov s.a. 1-kurs kunduzgi bo'lim, 1-semestr ma'ruza – 22 amaliy mashg'ulot – 18 seminar – 18 konsultatsiya – 2 oraliq baholash – 15 yakuniy baholash - 13 mustaqil ish – 20 jami – 88+20=108 3 1-ma`ruza: tilshunoslik fanining o‘rganish sohasi va mavzulari r e j a : 1.tilshunoslik fanining predmeti va vazifalari. 2.«tilshunoslik nazariyasi» kursining mundarijasi. 3.tilshunoslik fanining tarmoqlari. 4.tilshunoslik fanining aspektlari. 5.tilshunoslikning boshqa fanlar bilan aloqasi. mavzu bo‘yicha tayanch iboralar: til, tilning ta`rifi, tilni o‘rganish tarmoqlari, ekstralingvistika (sotsioling vistika, metalingvistika), intralingvistika, komparativistika (qiyosiy- tarixiy, chog'ishtirma, …

2 / 62

ilan tilning lug'at boyligi, fonetikasini sinchiklab tekshiradi, ilmiy grammatikasini yaratib beradi. umumiy tilshunoslik esa umuman tilning kelib chiqishi, ijtimoiy mohiyatini, jamiyatdagi o‘rni va vazifasini, taraqqiyot yo‘lini, til bilan tafakkurning bir-biriga uzviy bog'liqligini, tilning o‘zaro munosabatini o‘rganadi hamda tilshunoslikni tekshirish usullarini yaratadi. umumiy tilshunoslik ayrim tilshunoslikni, bir guruh tilshunoslikni va qardosh tilshunoslikni o‘rganish, tekshirish natijasida aniqlangan til hodisasini, til dalillarini umumlashtirib, ilmiy xulosalar chiqaradi va shu asosda til qonuniyatlarini aniqlab beradi. ko‘rinadiki, tilshunoslik inson tilini o‘rganadigan mustaqil fandir. tilshunoslik dastlab, amaliy ahamiyatgagina ega bo‘lgan fan sifatida yuzaga kelgan bo‘lsa, hozir sof nazariy xarakterdagi fanga aylandi. bashariyat xx asr bilan xayrlashib, uchinchi ming yillikka qadam qo‘ydi. insoniyat bugungi kunga kelib, ijtimoiy hayotning barcha sohalarida ulkan yutuqlarga erishdi. odamzod o‘zining aql- zakovati va mehnati bilan juda ko‘p yangiliklar yaratdi. ma`naviy boyliklar orasida tilshunoslik ilmida to‘plangan bilimlar muhim o‘rin tutadi. har bir davrning buyuk tilshunoslari bo‘ladi. ular o‘z yurti va xalqining tili haqidagi fikrlarini …

3 / 62

grosse). bu ta`riflarning birortasi tilning to‘liq ta`rifi emas, chunki ular tilning ijtimoiy mohiyatini ochib berolmaydi. olimlar tilning kishilik jamiyatida tutgan o‘rni naqadar muhim ekanini ko‘rsatib, til kishilarning eng muhim aloqa vositasidir, deb ta`riflaydilar. 4 til asrlar davomida jamiyatga xizmat qiladi, ularning ehtiyojlarini to‘la-to‘kis bajaradi, garchand, til o‘zgaruvchan hodisa bo‘lsa-da, u faqat o‘zining ichki ob`ektiv qonunlari asosida rivojlanadi. til o‘ziga xos semiologik tizim bo‘lib, jamiyatda asosiy va eng muhim fikr almashish quroli, jamiyat tafakkurining rivojlanishini ta`minlovchi, avloddan-avlodga madaniy-tarixiy an`analarni etkazuvchi vosita xizmatini o‘taydi. 2. «tilshunoslik nazariyasi» kursining mundarijasi. «tilshunoslikka kirish» kursi tilning boshqa hodisalar ichida tutgan o‘rni, tuzilishi va tilning taraqqiy etish qonuniyatlari haqidagi, umuman til haqidagi fanning asosiy tushunchalarini o‘rganadi. bu kursning yana bir muhim vazifasi shundan iboratki, tilshunoslik fanida qo‘llaniladigan terminlar, tushunchalar tizimi bilan tanishtiradi. shuning uchun bu kurs umumiy tilshunoslikning dastlabki bosqichi bo‘lib, umuman murakkab til hodisalarini to‘g'ri tushunishga, ma`lum bir til hamda qardosh til guruhlarini bir-biriga solishtirib, …

4 / 62

qasi o‘rganiladi. 2. intralingvistika. bunda tilning ichki tizimi, uning birliklari va kategoriyalari, tilning fonologik, leksikologik va grammatik qurilishi o‘rganiladi. 3. komparativistika. bunda tillar qiyosiy tarzda o‘rganiladi. bu soha uchga bo‘linadi: a. qiyosiy tilshunoslik. bu soha o‘z navbatida qiyosiy-tarixiy va chog'ishtirma tilshunoslikka bo‘linadi. qiyosiy-tarixiy tilshunoslik bir-biriga qarindosh bo‘lgan tillarni o‘rganadi. turli tizimdagi tillarni qiyosiy o‘rganish chog'ishtirma tilshunoslik ob`ektidir. b. areal (maydon) tilshunoslik. tilning tarqalish doirasi, tillar xaritasi, mamlakatlarni til tomondan tasvirlash areal tilshunoslik predmeti sanaladi. v. tipologik tilshunoslik. tipologiya tillarning qurilishidagi umumiy, universal holatlarni tekshiradi. bunda barcha tillar, ularning qarindosh yoki qarindosh emasligidan qat`iy nazar o‘rganilaveradi. tilshunoslik fanining sanab o‘tilgan tarmoqlari negizida turli nazariyalar paydo bo‘lgan. 4. tilshunoslik fanining aspektlari. tilshunoslik fani ham ko‘p aspektli fanlar qatoriga kiradi. uning aniq til faktlariga ko‘ra bir necha turi mavjud: struktural tilshunoslik. xususiy tilshunoslik. umumiy tilshunoslik. amaliy tilshunoslik. nazariy tilshunoslik. tilshunoslikda til komponentlarining ichki munosabatlarini, o‘zaro bog'liqligini, tilning struktura tomonini yoritish maqsad qilib qo‘yilgan …

5 / 62

nazariy xulosalar chiqariladi. umumiy tilshunoslik – inson tilini ilmiy o‘rganadi- gan fan bo‘lib, uning asosiy maqsadi tilshunoslik fanining predmeti va vazifalari, tilning mohiyati, tilning tuzilishi, til va nutq, til va tafakkur, tildagi belgilar tizimi, til va jamiyat, til taraqqiyoti, tilshunoslik maktablari va yo‘nalishlari, tillarni ilmiy tadqiq etish usullari haqida ma`lumot berishdan iborat. shu jarayonda tilning tipologik belgilari aniqlanadi. umumiy tilshunoslik fani tilning tabiati va mohiyati, tilning jamiyat va tafakkur bilan munosabati, tilning strukturasi va sistemalilik xarakteri, tilning kelib chiqishi va taraqqiyot qonunlari, tillar tipologiyasi va tasnifi, tilni o‘rganish metodlari kabi muammolarni o‘rganadi. tilshunoslikning lingvistik masalalarini amaliy yo‘l bilan o‘rganuvchi sohalari amaliy tilshunoslik sanaladi. uning eksperimental fonetika, lingvistik tahlil, leksikografiya kabi yo‘nalishlari mavjud. nazariy tilshunoslik – tilshunoslikka doir asosiy qarashlar, g'oyalar, nazariyalar haqidagi tizimdir. unda til haqidagi asosiy tushuncha va tamoyillar, qarashlar umumlashtiriladi. tilning asosiy muammolari va dolzarb masalalari haqidagi yangi nazariyalar olg'a suriladi. «tilshunoslik nazariyasi» kursida tillarni o‘rganish sohasida quyidagi …

Want to read more?

Download all 62 pages for free via Telegram.

Download full file

About "5b309eaba5382"

alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti o‘zbek filologiyasi fakul’teti o‘zbek tilshunosligi kafedrasi tilshunoslik nazariyasi fanidan ma`ruzalar matni tuzuvchi: prof. karimov s.a. samarqand - 2012 2 tilshunoslik nazariyasi” kursi tilning paydo bo'lishi va rivojlanishi, til va tafakkur, til va nutq, til va jamiyat o'rtasidagi munosabatlar, tilning jamiyatdagi o'rni, ichki tuzilishi, tilning tasnifi, uni tahlil qilish usullari va shu kabi masalalarga doir qarashlarni o'rganadi. tuzuvchi: prof. karimov s.a. 1-kurs kunduzgi bo'lim, 1-semestr ma'ruza – 22 amaliy mashg'ulot – 18 seminar – 18 konsultatsiya – 2 oraliq baholash – 15 yakuniy baholash - 13 mustaqil ish – 20 jami – 88+20=108 3 1-ma`ruza: tilshunoslik fanining o‘rganish sohasi va mavzulari r e j a : 1.tilshunoslik faninin...

This file contains 62 pages in PDF format (623.5 KB). To download "5b309eaba5382", click the Telegram button on the left.

Tags: 5b309eaba5382 PDF 62 pages Free download Telegram