tilshunoslik nazariyasi fanining o‘quv dasturi

DOC 127 pages 1.2 MB Free download

127 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type DOC

Pages 127

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 127

urganch innovatsion university nodavlat ta’lim muassasasi “tasdiqlayman” uriu o‘quv ishlari prorektori ____ m.masharipov “__”__________2022-yil tilshunoslikka kirish va umumiy tilshunoslik fanidan o‘quv-uslubiy majmua bilim sohasi: 200 000 – san’at va gumanitar fanlar ta’lim sohasi: 230 000 – tillar ta’lim yo‘nalishi: 60 230 100 – filologiya va tillar o ‘qitish (o`zbek tili) ta’lim shakli: sirtqi urganch-2022 ushbu fanning ishchi dasturi urganch davlat universiteti ilmiy kengashining 2022-yil 4-iyuldagi yig‘ilishida ko‘rib chiqilgan va o‘qitishga tavsiya qilingan “tilshunoslik nazariyasi” fani o‘quv dasturi asosida tayyorlangan. mazkur fanning ishchi o‘quv dasturi(sillabusi) urganch innovatsion university kengashi tomonidan 2022 yil “___” ____________ dagi №___ bayonnomaga asosan tasdiqlangan “tilshunoslik nazariyasi” fanining o‘quv dasturi asosida tuzilgan. mazkur ishchi o‘quv dasturi (sillabusi) “ijtimoiy-gumanitar fanlar va tillar” kafedrasining 2022-yil “__” _______ dagi “__”-sonli yig‘ilishida muhokama qilinib, ma’qullangan. fanning ishchi o‘quv dasturi (sillabusi) “ijtimoiy-gumanitar fanlar va pedagogika” fakulteti kengashining 2022-yil “__” _______ dagi “__”-sonli majlisida muhokama qilinib, tasdiqqa tavsiya etilgan. tuzuvchi: __________ o‘qituvchi (stajyor …

2 / 127

.............................................. 4. fan dasturi........................................................................................................ 5. fanning ishchi-o‘quv dasturi............................................................................ 6. testlar.............................................................................................................. 7. fanni o‘qitishda foydalaniladigan pedagogik texnologiyalar......................... “tilshunoslik nazariyasi” fanidan nazariy materiallar 1-ma’ruza. mavzu: “tilshunoslikka kirish” fanining maqsadi, vazifalari. tilning ijtimoiy tabiati reja: 1.fan doirasida o‘rganiladigan asosiy masalalar. 2.kursning boshqa fanlar bilan o‘zaro munosabati. 3.«tilshunoslikka kirish»ning tilshunoslikka oid nazariy va amaliy masalalarni hal qilishdagi asosiy fan sifatidagi ahamiyati haqida. til – insoniyatning tarixiy taraqqiyoti jarayonida yaratgan barcha madaniy va ilmiy boyliklarini ifodalaydigan va avloddan avlodga meros qoladigan asosiy vositadir. tilning tabiati, mohiyati kishilik jamiyatida bajaradigan vazifasi, tuzilishi va bu strukturani tashkil qilgan elementlarning o‘zaro munosabati, uning ichki mexanizmi kabi masalalarni ilmiy o‘rganishini, tilni har taraflama tadqiq qilishni talab qiladi. tilshunoslik tilning paydo bo`lishi va rivojlanishi, til va tafakkur, til va jamiyat o`rtasidagi munosabatlar, tilning jamiyatdagi o`rni, ichki tuzilishi – tilning tasnifi, uni tahlil qilish usullari va shu kabi masalalarni o`rganadigan fandir. tilni tilshunoslikdan tashqari falsafa, mantiq kabi boshqa fanlar ham o`rganadi. …

3 / 127

l sotsiologlar tomonidan ham o`rganiladi. ma’lumki, jamiyat tarixiy taraqqiyoti jarayonida sodir bo`lgan voqea va hodisalar tilda aks etmay qolmaydi. shunga ko`ra, tarixchilar til tarixiga, tilshunoslar esa o`z navbatida tarix faniga murojaat qilmay ilojlari yo`q. demak, tilshunoslar tilga oid masalalarni hal qilishda etnografiya, psixologiya, antropologiya, matematika, jug`rofiya, fizika va boshqa fanlarga oid materiallar va xulosalardan foydalanadilar. shunday qilib, til faqat tilshunoslik emas, balki boshqa fanlar uchun ham o`rganish sohasi sifatida namoyon bo`ladi. bu sohadan har bir fan o`z mavzusini ajaratib oladi. o`rganish sohasini ajaratib olish nuqtai nazaridan tilshunoslikni ikki turga: mikrolingvistika (kichik tilshunoslik) va makrolingvistika (katta tilshunoslik)ga ajratiladi. mikrolingvistika tilning faqat ichki, ya’ni fonetik, leksik va grammatik tuzilishini, makrolingvistika esa tilni boshqa fanlar bilan qo`shilib o`rganadi. makrolingvistika tilning paydo bo`lishi va uning taraqqiyot qonunlari, tilning ijtimoiy mohiyatini: uning tafakkur bilan munosabatini, til va boshqa signal sistemalari orasidagi o’xshashlik va farqlarni, tilning tarqalishi (idealekt (shaxsiy sheva, sheva, yangi til masalalari) kabi muammolarni …

4 / 127

ish quroli, jamiyat tafakkurining rivojlanishini ta’minlovchi, avloddan avlodga madaniy-tarixiy an’analarni yetkazuvchi bevosita xizmatlarni o‘taydi. aloqa boshqa vositalar orqali ham o`rnatilishi mumkin. masalan: morze alfaviti, imo-ishoralar, afrikada uzoq masofaga axborot berish uchun qo`llaniladigan nog`ora tovushlari, kanar orollarida ishlatiladigan «hushtak tili» shular jumlasidandir. lekin bu vositalar tilga nisbatan yordamchi, ikkinchi darajalidir. til va boshqa aloqa vositalari orasida o`xshashlik va farqlar mavjud. bu vositalarni bir-biri bilan birlashtiradigan xususiyatlar quyidagilar: -fikr va hissiyotlarni ifodalaydi; -ijtimoiy, chunki jamiyat tomonidan yaratilib, unga xizmat qiladi; -moddiy (tovush to`lqinlari, grafik chizmalar va boshqalar); -obyektiv borliqni aks ettiradi. ular orasidagi farq esa quyidagilar: -til fikr va hissiyotlarni ifoda qiluvchi vosita. - inson uni barcha faoliyatida qo`llaydi. boshqa aloqa vositalari ishlatilish ko`lami cheklangan, masalan, ko`cha harakati belgilari ,asosan, haydovchilarga xizmat qiladi, boshqa yerda ishlatilmaydi. - tildan quruq axborotning o`zinigina bir shaxsdan ikkinchi shaxsga yetkazmasdan, balki gapiruvchining bu axborotga munosabatini, uning xohish-istagi va bahosi, ruhiy holatini aks ettiradi. - tildan boshqa …

5 / 127

. demak, til va jamiyat doimo bir-birini taqozo etadi. boshqa signal sistemalari tilga nisbatan ikkilamchi, unga qo`shimcha vosita sifatida namoyon bo`ladi, tilni to`ldiradi. shunday qilib, til o`ziga xos semiologik sistema (ya’ni ishoralar sistemasi) bo`lib, jamiyatda asosiy va eng muhim fikr almashish quroli, jamiyat tafakkurining rivojlanishini ta’minlovchi, avloddan avlodga madaniy-tarixiy an’analarni yetkazuvchi vosita xizmatini o`taydi. til nazariyasini o‘rganish bilan shug’ullanadigan fan – tilshunoslik yoki lingvistika quyidagi mustaqil qismlardan tashkil topgan. 1.“ tilshunoslikka kirish” 2.“ tilshunoslik tarixi” 3.“ umumiy tilshunoslik ” “ tilshunoslikka kirish ” tilshunoslikning ajralmas qismi bo‘lib til haqidagi dastlabgi ma’lumotlarni tilshunoslik fanining asosiy qismlarini, tilshunoslikda qo‘llaniladigan almiy atamalarni va xususiy tilshunoslikda o‘rganiladigan masalalarni o‘zlashtirish uchun nazariy asos yaratishga imkon beradi. “tilshunoslik tarixi”da esa fanda mavjud bo‘lgan ilmiy dunyoqarashlarning, turli ilmiy maktablarining shakllanishi va rivojlanish,i umuman, fan taraqqiyotining harakati o‘rganiladi. “tilshunoslikka kirish” va “tilshunoslik tarixi” “umumiy tilshunoslik” fani bilan chambarchas bog’liq bo‘lgan va uni tashkil etadigan fanlardir. “umumiy tilshunoslik” fani …

Want to read more?

Download all 127 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tilshunoslik nazariyasi fanining o‘quv dasturi"

urganch innovatsion university nodavlat ta’lim muassasasi “tasdiqlayman” uriu o‘quv ishlari prorektori ____ m.masharipov “__”__________2022-yil tilshunoslikka kirish va umumiy tilshunoslik fanidan o‘quv-uslubiy majmua bilim sohasi: 200 000 – san’at va gumanitar fanlar ta’lim sohasi: 230 000 – tillar ta’lim yo‘nalishi: 60 230 100 – filologiya va tillar o ‘qitish (o`zbek tili) ta’lim shakli: sirtqi urganch-2022 ushbu fanning ishchi dasturi urganch davlat universiteti ilmiy kengashining 2022-yil 4-iyuldagi yig‘ilishida ko‘rib chiqilgan va o‘qitishga tavsiya qilingan “tilshunoslik nazariyasi” fani o‘quv dasturi asosida tayyorlangan. mazkur fanning ishchi o‘quv dasturi(sillabusi) urganch innovatsion university kengashi tomonidan 2022 yil “___” ____________ dagi №___ bayonnomaga asosan tasdiqlan...

This file contains 127 pages in DOC format (1.2 MB). To download "tilshunoslik nazariyasi fanining o‘quv dasturi", click the Telegram button on the left.

Tags: tilshunoslik nazariyasi faninin… DOC 127 pages Free download Telegram