fozil odamlar shahri

PDF 320 стр. 1,3 МБ Бесплатная загрузка

320 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,3 МБ

Тип файла PDF

Страницы 320

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 320

isbn 978-9943-27-613-0 © abdulla qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 1993 yil. © abu nasr forobiy, «fozil odamlar shahri». «yangi asr avlodi», 2016 yil. uo'k: 001.6 kbk: 87.3 f – 84 forobiy, abu nasr fozil odamlar shahri. abu nasr forobiy / tarjimonlar abdusodiq irisov, mahkam mahmudov, urfon otajon. mas' ul muharrirlar m.xayrullaev, m.jakbarov. – toshkent: yangi asr avlodi, 2016. – 320 b. isbn 978-9943-27-613-0 sharq uyg'onish davrining buyuk mutafakkiri abu nasr forobiy asarlarida oqilona davlat tuzimi, insoniyat jamiyati haqidagi nodir va dono fikrlarga duch kelamiz. ix–x asrlarda yashab, ijod etgan «arastu falsafasi», «fo- zil odamlar shahri», «ilmlarning kelib chiqishi to'g'risida» asarlaridan namunalar kiritilgan. kitob faylasuflarga, tarixchilarga, adiblarga va shu soha bilan qiziquvchi o'quv- chilarga mo'ljallangan. uo'k: 001.6 kbk: 87.3 tarjimonlar: abdusodiq irisov, mahkam mahmudov, urfon otajon mas'ul muharrirlar: muzaffar xayrullaev, muhammadjon jakbarov taqrizchilar: falsafa fanlari nomzodlari anvar sharipov, jaloliddin yusupov to'plam o'zbekiston respublikasi abu rayhon beruniy nomidagi sharqshunoslik instituti ilmiy kengashida …

2 / 320

degan joyda tug'ildi. u forobda o'qidi, shoshda bo'ldi, buxoro va samarqandda ta'lim oldi. arab xalifaligi- ning markazi – bag'dodda o'qishini davom ettirdi, umrining so'nggi yillarida halabda, keyinroq damashqda yashadi va shu erda to'qqiz yuz elliginchi yilda vafot etdi. forobiy o'rta asr davri tabiiy-ilmiy va ijti- moiy bilimlarining qariyb barcha sohalarini o'z ichiga olgan 160 dan ortiq risola yaratdi. lekin uning ilmiy izlanishlari avvalo ilmning na- 4 zariy jihatlariga va falsafiy masalalariga taalluqli edi. forobiy o'zining ko'p qirrali ijodi bilan inson bilimlari rivojiga ulkan hissa qo'shdi, jahon madaniyati tarixida o'chmas iz qoldirdi. uning asarlari hozirga qadar jahonning ko'p- gina mamlakatlarida o'rganilmoqda va tarjima etilmoqda. forobiy haqida turli tillarda ko'plab asarlar yaratilgan, uning risolalari ko'p tillar- da e'lon qilingan. forobiyning boy merosi keng o'rganilmoqda. mamlakatimizda uning ayrim asarlari rus, o'zbek, qozoq tillariga tarjima qilinib, nashr etilgan. uning ijodi haqida moskva, o'zbekiston, qozog'iston olimlarining monografiyalari, riso- lalari, maqolalari nashr etilgan. ozarbayjon, tojikiston, turkmaniston …

3 / 320

fakkiri, qomusiy olim, fayla- suf va gumanisti bo'lgan abu nasr forobiy ilg'or 5 falsafiy maktabning shakllanishiga ulkan hissa qo'shdi va uning muhim masalalari hamda asosiy yo'nalishlarini belgilab berdi. forobiyning o'rta asr ilg'or fikri taraqqiyo tidagi o'rni va rolini ta'riflaganda, avvalo, uning qadimgi yunon olimlari asarlarini tarjima qilganligini va ularga yozgan sharhlarining aha- miyatini ko'rsatib o'tish lozim. forobiy ellin do- nishmandligining chuqur bilimdoni edi. u platon, aristotel, epikur, zepon, aleksandr afrodiziy, evklid, ptolomey, porfiriy asarlariga sharhlar yozgan, turli-tuman qadimgi falsafiy maktablar – epikurchilar, stoiklar, pifagorchilar, kiniklar maktablarini yaxshi bilgan (forobiyning «fal- safani o'rganishdan oldin nimani bilish lozim» degan risolasiga qarang). u qadimgi yunoniston, avvalo, aristotel naturofilosofik g'oyalarining izchil davomchisi va targ'ibotchisi bo'lib, aristo- telning barcha mashhur asarlariga sharhlar yozdi. forobiyning bu faoliyati faqat ma'rifat- chilik maqsadlarini ko'zlab qolmasdan, balki hukmron musulmon teologiyasining aqidalaridan farqli bo'lgan tabiiy-ilmiy va sof falsafiy bilimlarning shakllanishiga ham xizmat qiladi. sharqda bu davrda aristotel jamiyatining ilg'or kishilari …

4 / 320

diqlaydi. forobiy bu erda organizm bilan muhitning o'zaro aloqasiga, insonning ruhiy va jismoniy hola- tining tashqi omillari, atrof-muhit ta'siriga bog'liqligiga alohida e'tibor berdi. «astrologiyaning to'g'ri va noto'g'ri qoidalari haqida» nomli risolasida olim astrologlarning ruhiy va ijtimoiy hodisalar hamda jarayonlarni osmoniy jismlar haqidagi ilmiy taxminlarga asoslangan faoliyatlarini yolg'on tasavvurlar va uy- dirmalardan farqlash zarurligini ta'kidlaydi. mutakallimlarning tabiatda mutlaq bo'shliq- ning mavjudligi haqidagi asosiy tezislaridan biriga qarshi chiqib, forobiy «bo'shliq haqidagi risola»sida suv to'ldirilgan idish bilan o'tka- zilgan oddiy tajribasida mutlaq bo'shliqning bo'lishi mumkin emasligini va tabiatda ko'z bilan ko'riladigan fazoni tashkil etuvchi ko'zga ko'rinmaydigan zarrachalar mavjud degan fikr- ni aytdi. evklid, ptolomey kitoblariga yozgan sharhlarida, o'zining geometriyaga oid kitobida forobiy qadimgi dunyo va o'rta asr matematik g'oya larining yirik bilimdoni sifatida maydonga chiqdi va matematikaning bir qancha murakkab masalalari, kategoriyalari va mavhum tushuncha- larini materialistik hal etish yo'lini qidirdi. forobiy ko'p jildli «musiqa haqida katta kitob» bilan o'rta asrning yirik musiqashunosi …

5 / 320

u mantiqning turli mu- ammolariga oid bir qancha risolalar yozgan bo'lib, ularda qadimgi yunonistonning eng yaxshi an'- analarini davom ettirdi. u mantiqning to'g'ri fikrlashning shakllari va qoidalari haqidagi ilm, to'g'ri bilimga erishiladigan omil deb bildi. o'rta asr fanining taraqqiyotida forobiyning ilmlar tasnifi muhim rol o'ynadi. «ilmlarning kelib chiqishi haqida», «ilmlarning tasnifi haqida» risolalarida o'sha davrda ma'lum bo'lgan 30 ga yaqin ilm sohasining tartibi, ta'rifi va tafsilotini berdi. ilmlarning tuzilishi va tizimini baholashda forobiy ilmda borliqning birdan-bir holati aks etishdan iborat degan me- zonni ilgari surdi. forobiy fikricha, har bir fan substantsiyaning muayyan tomonini, moddiy jismlarning muayyan guruhi yoki xususiyatini o'rganadi. olim tabiat va inson organizmiga xos bo'lgan tabiiy jarayonlarni o'rganuvchi ilmlarni birinchi o'ringa qo'ydi. umuman, forobiy ilmlarning quyidagi struk- turasini keltiradi: 1. til haqidagi ilm. u etti bo'limdan iborat bo'lib, grammatika, poetika, to'g'ri yozuv va boshqa- larni o'z ichiga oladi. 8 2. mantiq. sakkiz bo'limdan, jumladan, tushun- cha, muhokama, xulosa …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 320 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fozil odamlar shahri"

isbn 978-9943-27-613-0 © abdulla qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 1993 yil. © abu nasr forobiy, «fozil odamlar shahri». «yangi asr avlodi», 2016 yil. uo'k: 001.6 kbk: 87.3 f – 84 forobiy, abu nasr fozil odamlar shahri. abu nasr forobiy / tarjimonlar abdusodiq irisov, mahkam mahmudov, urfon otajon. mas' ul muharrirlar m.xayrullaev, m.jakbarov. – toshkent: yangi asr avlodi, 2016. – 320 b. isbn 978-9943-27-613-0 sharq uyg'onish davrining buyuk mutafakkiri abu nasr forobiy asarlarida oqilona davlat tuzimi, insoniyat jamiyati haqidagi nodir va dono fikrlarga duch kelamiz. ix–x asrlarda yashab, ijod etgan «arastu falsafasi», «fo- zil odamlar shahri», «ilmlarning kelib chiqishi to'g'risida» asarlaridan namunalar kiritilgan. kitob faylasuflarga, tarixchilarga, adiblarga va shu soha bilan ...

Этот файл содержит 320 стр. в формате PDF (1,3 МБ). Чтобы скачать "fozil odamlar shahri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fozil odamlar shahri PDF 320 стр. Бесплатная загрузка Telegram