islom dini

DOCX 7 pages 26.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.5 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Jan 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

islom dini “islom” so’zi – “itoat va bo’ysunish”, “ihlos va boshqa turli ofatlardan salomat bo’lish” hamda “sulh va omonlik” degan ma’nolarni bildiradi. islom – alloh yagona degan e’tiqot bilan unga bo’ysunmoqlik, itoat etmoqlik va butun qalb bilan unga ixlos qilmoqlik hamda alloh buyurgan diniy e’tiqodga imon keltirmoqlik demakdir. allohga itoat qilgan va alloh yuborgan payg’ambarlarga ergashgan kishi musulmon (muslim - sadoqatli), deyiladi. islom dini patg’ambar muhammad ibn abdulloh (s. a. v.) tomonidaqn arabistonda targ’ib etilgan. muhammad (s. a. v.) va uning safdoshlari islomda nafaqat mukammal dinni, ayni paytda, unda arab qabilalarini yagona davlatga birlashtirish qudratini ham ko’rganlar. ular birlashgan davlat barpoetish orqaligina jahon maydoniga chiqish mumkin deb hisoblaganlar. bu maqsad yagona xudoga – allohga asoslangan islomni butun arabistonda hukumron dinga aylantirish orqaligina amalga oshishi mumkin edi. vii asrda esa arabistonda ko’p xudolik diniy e’tiqodlari mavjud edi. 630 yilda arabiston yagona davlatga (halifalik) birlashtirilgach, islom yagona hukmron dinga aylangan. islom dining …

2 / 7

kengaygan sari odamlar orasida sahobalarning targ’ibot ishlarini olib borishlari g’oyatda mushkullashgan. natijada, qur;on so’zlari (oyatlari) turli joylarda turlicha o’qila boshlangan. bu esa islom e’tiqodchilari orasida ixtilof keltirib chiqarmay qolmas edi. oxir-oqibatda, bu ixtilof islom jamiyatini bo’lib yuborishi mumkin edi. xalifa usmon bu omilni ziyraklik bilan fahmlay oldi va tez fursat ichida qur’onnig mufassal, bir butun kitob holidagi nusxasini yaratishga amr etgan. hukmdorning amri 651 yilda bajarilgan. qur’onning bu nusxasi “mus’haf” (“muqovalangan sahifalar”), ko’pincha esa “usmon to’plami” deb ataladi. mazkur to’plam kiyik terisiga bitilgan. kelgusida qur’on matni hususida tafovutlar chiqmasligi uchun qur’onning “usmon to’plami”- dan boshqa barcha nusxalar yo’q qilingan. “usmon to’plami” ning asl nusxasi madinada qoldirilgan, ko’chirilgan 4 ta nusxasi esa makka, kufa, basra va damashqqa yuborilgan. qur’onning “usmon to’plami” muqaddas kitob sifatida rasmiy tan olingan. usmon qur’oni katta jome’ masjidlarida saqlanar edi. usmon to’plamidan nusxa olish man etilgan edi. hatto, bir shakl qo’yish va ichiga biror qog’ozdan yoki bargdan …

3 / 7

da. bu nusxaning o’rta osiyoga qanday qilib kelib qolganligi haqida turli fikrlar mavjud. ayrim manbaalarda, misr podshosi zohir baybars mug’ulardab eng birinchi bo’libislomni qabul qilgan, keyinchalik do’stona aloqa o’rnatgan samarqand hukmdori barakotxonga sovg’a sifatida yuborilgan, deyiladi. boshqa manbaalarda esa amir temur iroqni bosib olgach, qur’on qo’lyozmasini kufadan o’z poytaxti samarqandga olib kelgan, deyiladi. tarixchi olim h. ziyoev esa misr podshohi baybars “usmon to’plami” ning bir nusxasini oltin o’rda xoni berka xonga sovg’a qilgan, amir temur esa to’xtamishxonni mag’lubiyatga uchratgach, o’sha qur’onni samarqandga olib kelgan, deb hisoblaydi. nima bo’lgandayam, mazkur nusxa samarqanddagi xo’ja ahror masjidida bir necha yuz yil saqlangan. o’rta osiyoni istilo qilgan chorizm amaldorlari 1869 yilda uni peterburgga yuborganlar. va nihoyat, 1923 yilda bu kitob toshkentga qaytarilgan. 1989 yil 14 mart kuni ya’ni toshkentda bo’lib o’tgan o’rta osiyo va qozog’iston musulmonlari iv qurultoyida o’zbekiston hukumatining qarori bilan musulmonlar ixtiyoriga qaytarib berildi. hozirgi kunda u o’zbekiston musulmonlari idorasi kutubxonasida saqlanmoqda. …

4 / 7

quqiga egadirlar, deb hisoblangan. xalifalar hokimyati tarafdori (ya’ni xalifalarning muhammad avlodiga mansubligi shart emas, deb hisoblovchilar) bo’lgan umaviylar islomdagi an’anaviy diniy ta’limotga amal qiluvchilarni da’vo qilganlar sunniylikni, ali va uning avlodlari hokimyatining tarafdorlari esa shialikni tashkil qildilar. sunniylik (“sunna” so’zidan olingan bo’lib, asl islom an’analari tarafdorlari degan ma’noni bildiradi.) tarafdorlari o’zlarini ahl as-sunna, ya’ni sunna ahli deb ataydilar va muhammad payg’ambar (s. a. v.) ning shialar tomonidan buzilayotgan an’analariga faqat bizgina amal qilyapmiz, deb hisoblaydilar. islomning muhammad (s. a. v.) davridayoq shakllangan ta’limotining to’g’riligini, cunnani (hadisni) qur’ondan keyingi islom ilohiyoti va shariatining ikkinchi manbai deb tan olgan, islomning an’anaviy diniy marosimlariga, maishiy, ijtimoiy qoidalariga amal qiladigan har bir musulmon sunniy hisoblanadi. bugungi kunda sunniylar butun jahon musulmonlarining asosiy qismini tashkil etishadi. shialik (guruh, partiya, tarafdor, ya’ni alining guruhi, tarafdorlari degan ma’noni anglatadi) – ali va uning avlodini muhammad payg’ambar (s. a. v.) ning birdab-bir qonuniy vorislari deb tan olingan turli …

5 / 7

unniylar uchun imom odamlar tomonidan saylanadigan yoki tayinlanadigan diniy yoki dunyoviy rahbar hisoblansa, shialarda imomlik “ollohning inoyati” bo’lib, u bir imomdan ikkinchisiga o’tadi. shialar ali va uning avlodlaridan iborat 12 imom (eng oily rahnamo) hokimiyatini tan oladi. shu munosabat bilandastlabki halifalardan abu bakr, umar va usmonni hokimiyatni zo’rlik bilan egallab olgan shaxslar deb hisoblaydilar va ularni tan olmaydilar. 874-878 – yillar orasida 7 – 9 yoshida bedarak yo’qolgan 12-imom · muhammad al-mahdiyni ular yashiringan, zamona ohir bo’lganda u qaytib keladi va adolat o’rnatadi, deb hisoblaydilar. bundan tashqari, sunniylikda 7 aqida tan olinsa, shialar quyidagi 5 aqidani tan oladilar: a) allohning yagonaligi; b) adolat; c) ohirat va o’lganlarning tirilishi; d) payg’ambarlik; e) imomat. muhammad payg’ambar (s. a. v.) hayotining so’ngi yillarida tuzgan arab davlati ancha mustahkam davlatga aylanib ulgurgan edi. u yamandan sino yarim oroligacha, qizil dengiz sohillaridan markaziy qum sahrosigacha cho’zilgan hududlarni o’z ichiga olgan. muhammad (s. a. v.) vafot …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dini"

islom dini “islom” so’zi – “itoat va bo’ysunish”, “ihlos va boshqa turli ofatlardan salomat bo’lish” hamda “sulh va omonlik” degan ma’nolarni bildiradi. islom – alloh yagona degan e’tiqot bilan unga bo’ysunmoqlik, itoat etmoqlik va butun qalb bilan unga ixlos qilmoqlik hamda alloh buyurgan diniy e’tiqodga imon keltirmoqlik demakdir. allohga itoat qilgan va alloh yuborgan payg’ambarlarga ergashgan kishi musulmon (muslim - sadoqatli), deyiladi. islom dini patg’ambar muhammad ibn abdulloh (s. a. v.) tomonidaqn arabistonda targ’ib etilgan. muhammad (s. a. v.) va uning safdoshlari islomda nafaqat mukammal dinni, ayni paytda, unda arab qabilalarini yagona davlatga birlashtirish qudratini ham ko’rganlar. ular birlashgan davlat barpoetish orqaligina jahon maydoniga chiqish mumkin deb hisoblaganlar...

This file contains 7 pages in DOCX format (26.5 KB). To download "islom dini", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dini DOCX 7 pages Free download Telegram