islom shariati manbalari

DOC 96.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403874094_48279.doc islom shariati manbalari rеja: 1. sha'riy hukumlar olinadigan manbalar 2. qur'oni karim - islom dinining bosh manbasi 3. sunnat, uning ta'rifi 4. ijmo' va uning ta'rifi. 5. qiyos ta'rifi. olimlarning isbotlaricha, inson qilmishlarining hukmi asosan to’rrta sha'riy manbadan chiqariladi. ular qur'on, sunnat, ijmo' (ittifoq) hamda qiyosdir. ushbu to’rt manbaning hujjat ekanligiga hamda darajalari ham shu tartibga ko’ra ekanligiga hama olimlar fikr bildirishgan. bular usulul ahkom, ya'ni hukmlarning asli, asosi dеb ham aytiladi. masalan, mujtahiddan biror ishning sha'riy hukmini so’ralsa, u avval qur'oni karimdan javob axtaradi, topsa, unga binoan hukm qiladi. agar topmasa, undan so’ng sunnati nabaviyyaga murojaat qiladi, javobi topilmasa, dеmak, sunnatga suyanib hukm chiqaradi. agar undan ham topilmasa, so’ralgan ish hukmiga payg’ambar alayhissalom vafotidan so’ng mujtahidlar aynan o’sha so’ralgan ish yuzasidan yakdil fikrga kеlgan bo’lsalar, o’sha javob bilan hukm chiqaradi. (rasullohning hayotliklarida ijmo' bo’lmaydi, chunki u zot har bir savolga o’zlari javob bеradilar). agar bunday ijmo' bo’lmagan bo’lsa, …

lni, yaman musulmonlariga ta'lim bеrmoq uchun yuborayotgan vaqtlaridagi ko’rsatmalaridir. yuqorida sanalgan to’rtta manbaadan tashqari bir qancha manbaalar ham mavjud. ammo bu manbalarni ba'zi olimlar manba bo’ladi dеsalar ba'zilari bo’lolmaydi dеydilar. bularning eng mashxurlari – al istixson, al-maslahatul mursalax, al-istixsob, al-urf, mazhabus-sahobiy va sha’ru man qoblana. “ilm – ul fiqh” huquqshunoslik to’g’risidagi fan bo’lib islom huquqini turli sohalarini o’rganadi. fiqh fani o’ziga xos fan bo’lib, u birinchi navbatda din masalalarini o’z ichiga oladi. lug’atda «al-fiqh» so’zi «aql ila anglamoq, tushunmoq» ma’nolarini beradi. istilohda esa u «islom huquqi»ni anglatadi. fiqh fani – g’arbda islamic law, muslim law (ingliz tilida), le droit musulman (frantsuz tilida), islamische gesetz (nemis tilida) kabi nomlar bilan yuritiladi. dunyoviy huquq normalaridan farqli o’laroq fiqh o’z ichiga ko’proq ibodat masalalarini ham qamrab oladi. buni tavrot kitobining ibodat masalalarini jamlab olgan talmudga qiyoslash mumkin. shuningdek, fiqh fuqaroviy jamiyatdagi kishilar o’rtasidagi ba’zi mulkiy, fuqarolik va boshqa masalalarni ham bahs etadi. bu …

davlati hududlari tez sur’atlar bilan kengaya bordi. uning tarkibiga andalus (ispaniya), shimoliy afrika, misr, suriya, iroq, eron, xuroson, movarounnahr, hindiston va boshqa o’lkalar kiritildi. fiqhning mintaqaviy maktablarida islom amaliyoti masalalari tezlik bilan ishlab chiqa boshlandi. ularning an’analari o’zlari faoliyat olib borayotgan muhit va mahalliy madaniyat ta’siri ostida bir-biridan farq qilar edi. bir-biridan uzoq bo’lgan yerlarda mustaqil fiqh markazlari paydo bo’ldi. ular orasida katta arab qo’shinlari turgan iroq (kufa, basra), misr, shom, hijozning (madina, makka) ahamiyati yuqori bo’ldi. mazkur mahalliy markazlarning urf-odatlari, ehtiyoj va shart-sharoitlari turlicha edi. yangi ko’tarilgan masalalarga kirishilganda (ijtihod), har bir faqih turli yechim (fatvo) qabul qilardi. bularning barisi ma’lum o’lkalarda turli mazhablarning paydo bo’lishiga zamin yaratdi. ilk rivojlanish davrida fiqhga doir bo’lgan masalalar miqyosi, ularni muayyan boblar va fasllarga bo’lib o’rganish an’analari shakllanib ulgurdi. shu davrning o’zidayoq fiqh islom fanlari orasida o’z o’rnini oldi. muhaddislar (traditsionalizm) harakatining boshlanishi fiqh ilmining rivojlanishida yangi davrni ochib berdi. faqat payg’ambardan …

diyat va ixtiloflariga barham berdi. mintaqaviy maktablardan personalashgan mazhablarga o’tish boshlandi. ix-x asrlardagi sunniy mazhablarning soni kamayib, xii-xiii asrlarda ulamolarning o’zaro kelishuvi (ijmo‘) asosida ular to’rtta deb e’lon qilindi. shu bilan bir qatorda ijtihod darvozalari yopilganligi haqidagi noreal fikr ham tarqatildi. bunga oid ko’p asarlar yozilgan bo’lib, fiqh bo’yicha eng avvalo paydo bo’lgan kitoblar orasida imom molik ibn annosning “al mutavvo”, zayd ibn hasanning “majmu’ al – fiqh”, ahmad ibn hanbalning “al musnod” asarlarini aytish mumkin. fiqh sohasida eng mashhur asar vatandoshimiz burxoniddin ali ibn abu bakr ibn abdujalil al - farg’oniy al – marg’inoniy ar – rishtoniyning “al – hidoya fi – l –furu” (fiqh sohalari haqida hidoya) kitobi. viii asrning oxiri-ix asrning boshlarida movarounnahrda hanafiyya mazhabi tarqala boshladi. buxoro va samarqand shaharlarida shu mazhab ta’limoti asosida movarounnahr fiqh maktabi tarkib topdi. movarounnahrlik faqihlar teran bilimlari, qimmatli asarlari bilan islom dunyosida katta shuhrat qozondilar. faqihlarning davlat hukmron doiralari, xalq …

y masalalari (furu’ al-fiqh) bilan, samarqandliklar esa o’z ilmiy faoliyatlarini ilohiyot (usul ad-din) mavzui bilan shug’ullanishga qaratdilar. xi-xiii asrlarga kelib, fiqh rivoji yuksak pog’onaga ko’tarildi. qoraxoniylar (999-1212) davri faqihlari umumislom darajasida shoh asarlar yaratib, hanafiya mazhabi klassiklari mavqeiga erishdilar. haqiqatan ham movarounnahr hanafiy mazhabining «qal’asi» edi, desak adashmaymiz. sadrlar, ar-rig’damuniy, az-zaranjariy, al-mahbubiy, as-saffor, al-pazdaviy, samarqand sayyidlari, al-xayzoxaziy, al-aqiliy, al-marg’inoniy oilalari ilm va ijtimoiy hayotda kuchli mavqega ega bo’ldilar. xi-xii asrlarda faoliyat olib borgan movarounnahr faqihlaridan abu zayd ad-dabusiy (v. 1037 y. dan avval), al-halvo’iy (v. 1056 y.), as-saraxsiy (v. 1088-1089 y.), al-pazdaviy (v. 1089 y.), as-sadr ash-shahid (v. 1141 y.), abu hafs an-nasafiy (v. 1142 y.), alo’ ad-din as-samarqandiy (v. 1144-45 y.), burhon ad-din al-kabir al-buxoriy (v. 1174-75 y.), al-attobiy (vaf. 1190 y. ), al-kosoniy (v. 1191 y.), qozixon (v. 1196 y.) va burhon ad-din al-marg’inoniy (v. 1197 y.) kabi ma’lum va mashhur faqihlarning nomlarini keltirish mumkin. 2. qur’oni karim …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "islom shariati manbalari"

1403874094_48279.doc islom shariati manbalari rеja: 1. sha'riy hukumlar olinadigan manbalar 2. qur'oni karim - islom dinining bosh manbasi 3. sunnat, uning ta'rifi 4. ijmo' va uning ta'rifi. 5. qiyos ta'rifi. olimlarning isbotlaricha, inson qilmishlarining hukmi asosan to’rrta sha'riy manbadan chiqariladi. ular qur'on, sunnat, ijmo' (ittifoq) hamda qiyosdir. ushbu to’rt manbaning hujjat ekanligiga hamda darajalari ham shu tartibga ko’ra ekanligiga hama olimlar fikr bildirishgan. bular usulul ahkom, ya'ni hukmlarning asli, asosi dеb ham aytiladi. masalan, mujtahiddan biror ishning sha'riy hukmini so’ralsa, u avval qur'oni karimdan javob axtaradi, topsa, unga binoan hukm qiladi. agar topmasa, undan so’ng sunnati nabaviyyaga murojaat qiladi, javobi topilmasa, dеmak, sunnatga suyanib hukm chiq...

DOC format, 96.5 KB. To download "islom shariati manbalari", click the Telegram button on the left.

Tags: islom shariati manbalari DOC Free download Telegram