ibtidoiy jamoa tarixi fani va uni o’rganish metodologiyasi

DOC 14 pages 82.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 82.5 KB

File type DOC

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

ibtidoiy jamoa tarixi fani va uni o’rganish metodologiyasi reja: 1. ibtidoiy jamoa tarixi fani, uning predmeti va vazifalari 2. ibtidoiy jamoa tarixi davrlashtirishi va xronologiyasi 3. arxeologiya manbalari va ularni hususiyatlari. ma’lumki, ilgarigi xx asrning 90-yillarigacha bo’lgan ko’plab adabiyotlarda insoniyat tarixi bir-birini birin-ketin almashib o’tgan ijtimoiyiqtisodiy formatsiyalarga bo’linib ko’rsatilardi. ulardan birinchisi ibtidoiy jamoa tuzumi formatsiyasi bo’lgan. ibtidoiy jamoa tarixini o’rganish predmetini aynan shu insonning er yuzida paydo bo’lishidan boshlab to sinfiy jamiyat va davlatlar paydo bo’lishigacha bulgan davrni uz ichiga olgan bosqich tashkil etadi. ibtidoiy jamoa tarixi insonning paydo bo’lishi, uning xo’jalik va ijtimoiy faoliyatining kurtaklarini vujudga kelishi va dastlabki rivoj topishi, insonning moddiy va ma’naviy madaniyatining vujudga kelishini o’rganadi. ibtidoiy jamoa tarixining asosiy va muhim vazifasi bo’lib, ibtidoiy jamoa tuzumining xususiyatlarini, uning shakllanish qonuniyatlarini, gullab-yashnagan davri va parchalanishini, sinfiy jamiyatga o’tishdagi shart-sharoitlarini o’rganish xizmat qiladi. ibtidoiy jamoa tuzumi uchun ishlab chiqaruvchi kuchlarning juda past rivojlanish darajasi xos bo’lgan. deyarli …

2 / 14

izlik va davlat hokimiyatini vujudga kelishini tushunishga yordam beradi. ibtidoiy jamoa tarixini bilish xalqlar va elatlar paydo bo’lish jarayonlarini o’rganishga, taraqqiyoti jihatidan orqada qolib ketgan qabilalarni o’rganishda, ibtidoiy jamoa ukladlarini namoyon etuvchi qabilalar hayotini, turmush tarzini o’rganishda yordam beradi. er yuzida shunday qabila va xalqlar borki, ularda hanuz ham ibtidoiy jamoa qoldiqlari yoki ibtidoiy jamoaning parchalanish bosqichida turgan ko’rinishlari mavjud. ularni o’rganish, etnografik jihatdan tahlil etish ularni turmush tarzlari va ijtimoiy tuzumlarini tushunish ham ko’pincha ibtidoiy jamoa tarixini bilish bilan bog’liqdir. "ibtidoiy jamoa tarixi" tushunchasi tarixchilar o’rtasida bahslarga sabab bo’lmoqda. bir guruh tarixchilar agarda dastlabki insoniyat hqiqatan ham ibtidoiy bo’lgan bo’lsa', davrning oxiriga kelib u bu holatdan chiqishi kerak. boshqa bir gurux tarixchilar esa, ibtidoiy tarix o’zining barcha bosqichlarida dastlabki, boshlang’ich, undan keyin kelgan tarixiy davrlarga nisbatan ibtidoiydir demoqda. g’arbiy fanda esa "tarixdan oldin" tushunchasi keng yoyilgan. bu tushuncha mazkur bo’limni yagona tarixiy fanning boshqa bo’limlaridan ajratib, tarixdan oldingi davrni …

3 / 14

lsa, oykumenaning (grekcha: oykumen- er yuzining inson tomonidan o’zlashtirilgan qismi) boshqa hududlarida kechroq, masalan, evropada - miloddan avvalgi 1 ming yillikda, amerikada - milodiy 1 ming yillikda paydo bo’ladi. ibtidoiy jamoa tarixini davrlashtirish hali oxirigacha o’z echimini topmagan ilmiy muammo bo’lib turmoqda. bu umumiy (tarixiy) davrlashtirishga ham, maxsus - arxeologik, antropologik va boshqa davrlashtirishlarga ham taalluqlidir. ibtidoiy jamoa tarixining umumiy davrlashtirishi dastlab 1870 yilda buyuk amerikalik etnograf lyuis genri morgan tomonidan tuzilgan. xvsh asrda mavjud bo’lgan tarixiy jarayonni yovvoyilik, varvarlik va tsivilizatsiya zamonalariga bo’linishidan foydalangan holda hamda asosan ishlab chiqaruvchi (hayot uchun muhim bo’lgan vositalarning ishlab chiqilishi) kuchlarning taraqqiyot darajasida asoslangan holda, u yovvoyilik va varvarlik zamonalarini pastki, o’rta va yuqori bosqichlarga ajratdi. evvoyilikning pastki bosqichi odamning paydo bo’lishidan va nutqning paydo bo’lishidan boshlanadi, o’rta bosqich baliqchilikning paydo bo’lishi va olovdan foydalanishdan boshlanadi, yuqori bosqich o’q-yoyning kashf etilishidan boshlanadi. varvarlikning pastki bosqichiga o’tish kulolchilikning yoyilishi bilan boshlanadi, dehqonchilik va chorvachilikning …

4 / 14

rning rivojlanishi darajasiga asoslangan holda ishlab chiqilgan. unda ibtidoiy tarixning uchta asosiy bosqichi: 1) ibtidoiy odamlar to’dasi (ibtidoiy jamiyatning shakllanishi, qurollardan foydalanishdan boshlanadi), 2) ibtidoiy jamoa (ibtidoiy jamiyatning gullab-yashnashi, qurollarni ishlab chiqarish uchun qurollardan foydalanishdan boshlanadi) va 3)harbiy demokratiya (ibtidoiy jamiyatning sinfiy jamiyatga aylanishi, metallni o’zlashtirishdan boshlanadi) ajratib ko’rsatilgan. biroq, mazkur ishlab chiqaruvchi kuchlar rivojlanishi darajasiga asoslangan davrlashtirish ham ayrim nazariy qiyinchiliklarga duch keldi. negaki, mesoamerika tsivilizatsiyalarining tuzuvchilari ham metallardan ishlab chiqarishda foydalanish mumkinligini bilmaganlar, qadimgi germanlar yoki tropik afrikaning ayrim qabilalari esa urug’chilik tuzumining parchalanishi davrida turgan bo’lsalar hamki, temirni eritishni o’zlashtirganlar. shuning uchun davrlashtirishda monistik ( yagona) tamoyildan voz kechmoq kerak edi. 1950-yillarda butun tarixiy jarayonni formatsiyalarga bo’lish asoslarini ibtidoiy tarixni davrlashtirish mezonlari sifatida olish to’g’ri bo’ladi degan taklif kiritildi. bunda davrlashtirish ishlab chiqarish usullari va ishlab chiqarish munosabatlari formalari o’rtasida bo’lgan xilma-xilliklar hisobga olinishi kerak edi (pershits a.i.). shu bilan birga ishlab chiqarish vositalariga ibtidoiy mulkchilik formalarining …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ibtidoiy jamoa tarixi fani va uni o’rganish metodologiyasi"

ibtidoiy jamoa tarixi fani va uni o’rganish metodologiyasi reja: 1. ibtidoiy jamoa tarixi fani, uning predmeti va vazifalari 2. ibtidoiy jamoa tarixi davrlashtirishi va xronologiyasi 3. arxeologiya manbalari va ularni hususiyatlari. ma’lumki, ilgarigi xx asrning 90-yillarigacha bo’lgan ko’plab adabiyotlarda insoniyat tarixi bir-birini birin-ketin almashib o’tgan ijtimoiyiqtisodiy formatsiyalarga bo’linib ko’rsatilardi. ulardan birinchisi ibtidoiy jamoa tuzumi formatsiyasi bo’lgan. ibtidoiy jamoa tarixini o’rganish predmetini aynan shu insonning er yuzida paydo bo’lishidan boshlab to sinfiy jamiyat va davlatlar paydo bo’lishigacha bulgan davrni uz ichiga olgan bosqich tashkil etadi. ibtidoiy jamoa tarixi insonning paydo bo’lishi, uning xo’jalik va ijtimoiy faoliyatining kurtaklarini vujudga...

This file contains 14 pages in DOC format (82.5 KB). To download "ibtidoiy jamoa tarixi fani va uni o’rganish metodologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ibtidoiy jamoa tarixi fani va u… DOC 14 pages Free download Telegram