ibtidoiy jamoa tarixi fani va uni o’rganish mеtоdologiyasi

DOC 70.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1491153138_67924.doc ibtidoiy jamoa tarixi fani va uni oârganish mðµtð¾dologiyasi reja: 1. ibtidoiy jamoa tarixi fani, uning predmeti va vazifalari 2. ibtidoiy jamoa tarixi davrlashtirishi va xronologiyasi maâlumki, ilgarigi xx asrning 90-yillarigacha boâlgan koâplab adabiyotlarda insoniyat tarixi bir-birini birin-ketin almashib oâtgan ijtimoiyiqtisodiy formatsiyalarga boâlinib koârsatilardi. ulardan birinchisi ibtidoiy jamoa tuzumi formatsiyasi boâlgan. ibtidoiy jamoa tarixini oârganish predmetini aynan shu insonning er yuzida paydo boâlishidan boshlab to sinfiy jamiyat va davlatlar paydo boâlishigacha bulgan davrni uz ichiga olgan bosqich tashkil etadi. ibtidoiy jamoa tarixi insonning paydo boâlishi, uning xoâjalik va ijtimoiy faoliyatining kurtaklarini vujudga kelishi va dastlabki rivoj topishi, insonning moddiy va maânaviy madaniyatining vujudga kelishini oârganadi. ibtidoiy jamoa tarixining asosiy va muhim vazifasi boâlib, ibtidoiy jamoa tuzumining xususiyatlarini, uning shakllanish qonuniyatlarini, gullab-yashnagan davri va parchalanishini, sinfiy jamiyatga oâtishdagi shart-sharoitlarini oârganish xizmat qiladi. ibtidoiy jamoa tuzumi uchun ishlab chiqaruvchi kuchlarning juda past rivojlanish darajasi xos boâlgan. deyarli butun davr mobaynida ishlab chiqarish …

aydo boâlishini, ijtimoiy tengsizlik va davlat hokimiyatini vujudga kelishini tushunishga yordam beradi. ibtidoiy jamoa tarixini bilish xalqlar va elatlar paydo boâlish jarayonlarini oârganishga, taraqqiyoti jihatidan orqada qolib ketgan qabilalarni oârganishda, ibtidoiy jamoa ukladlarini namoyon etuvchi qabilalar hayotini, turmush tarzini oârganishda yordam beradi. er yuzida shunday qabila va xalqlar borki, ularda hanuz ham ibtidoiy jamoa qoldiqlari yoki ibtidoiy jamoaning parchalanish bosqichida turgan koârinishlari mavjud. ularni oârganish, etnografik jihatdan tahlil etish ularni turmush tarzlari va ijtimoiy tuzumlarini tushunish ham koâpincha ibtidoiy jamoa tarixini bilish bilan bogâliqdir. "ibtidoiy jamoa tarixi" tushunchasi tarixchilar oârtasida bahslarga sabab boâlmoqda. bir guruh tarixchilar agarda dastlabki insoniyat hqiqatan ham ibtidoiy boâlgan boâlsa', davrning oxiriga kelib u bu holatdan chiqishi kerak. boshqa bir gurux tarixchilar esa, ibtidoiy tarix oâzining barcha bosqichlarida dastlabki, boshlangâich, undan keyin kelgan tarixiy davrlarga nisbatan ibtidoiydir demoqda. gâarbiy fanda esa "tarixdan oldin" tushunchasi keng yoyilgan. bu tushuncha mazkur boâlimni yagona tarixiy fanning boshqa boâlimlaridan ajratib, …

frikada birinchi tsivilizatsiyalar miloddan avvalgi 4-3 ming yilliklarda vujudga kelgan boâlsa, oykumenaning (grekcha: oykumen- er yuzining inson tomonidan oâzlashtirilgan qismi) boshqa hududlarida kechroq, masalan, evropada - miloddan avvalgi 1 ming yillikda, amerikada - milodiy 1 ming yillikda paydo boâladi. ibtidoiy jamoa tarixini davrlashtirish hali oxirigacha oâz echimini topmagan ilmiy muammo boâlib turmoqda. bu umumiy (tarixiy) davrlashtirishga ham, maxsus - arxeologik, antropologik va boshqa davrlashtirishlarga ham taalluqlidir. ibtidoiy jamoa tarixining umumiy davrlashtirishi dastlab 1870 yilda buyuk amerikalik etnograf lyuis genri morgan tomonidan tuzilgan. xvsh asrda mavjud boâlgan tarixiy jarayonni yovvoyilik, varvarlik va tsivilizatsiya zamonalariga boâlinishidan foydalangan holda hamda asosan ishlab chiqaruvchi (hayot uchun muhim boâlgan vositalarning ishlab chiqilishi) kuchlarning taraqqiyot darajasida asoslangan holda, u yovvoyilik va varvarlik zamonalarini pastki, oârta va yuqori bosqichlarga ajratdi. evvoyilikning pastki bosqichi odamning paydo boâlishidan va nutqning paydo boâlishidan boshlanadi, oârta bosqich baliqchilikning paydo boâlishi va olovdan foydalanishdan boshlanadi, yuqori bosqich oâq-yoyning kashf etilishidan boshlanadi. varvarlikning …

bki bosqichini ibtidoiy toâda davri deb belgilaydi. yangi davrlashtirish 1940 yillarda tolstov s.p. tomonidan ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanishi darajasiga asoslangan holda ishlab chiqilgan. unda ibtidoiy tarixning uchta asosiy bosqichi: 1) ibtidoiy odamlar toâdasi (ibtidoiy jamiyatning shakllanishi, qurollardan foydalanishdan boshlanadi), 2) ibtidoiy jamoa (ibtidoiy jamiyatning gullab-yashnashi, qurollarni ishlab chiqarish uchun qurollardan foydalanishdan boshlanadi) va 3)harbiy demokratiya (ibtidoiy jamiyatning sinfiy jamiyatga aylanishi, metallni oâzlashtirishdan boshlanadi) ajratib koârsatilgan. biroq, mazkur ishlab chiqaruvchi kuchlar rivojlanishi darajasiga asoslangan davrlashtirish ham ayrim nazariy qiyinchiliklarga duch keldi. negaki, mesoamerika tsivilizatsiyalarining tuzuvchilari ham metallardan ishlab chiqarishda foydalanish mumkinligini bilmaganlar, qadimgi germanlar yoki tropik afrikaning ayrim qabilalari esa urugâchilik tuzumining parchalanishi davrida turgan boâlsalar hamki, temirni eritishni oâzlashtirganlar. shuning uchun davrlashtirishda monistik ( yagona) tamoyildan voz kechmoq kerak edi. 1950-yillarda butun tarixiy jarayonni formatsiyalarga boâlish asoslarini ibtidoiy tarixni davrlashtirish mezonlari sifatida olish toâgâri boâladi degan taklif kiritildi. bunda davrlashtirish ishlab chiqarish usullari va ishlab chiqarish munosabatlari formalari oârtasida boâlgan …

rini nazarga olganlar biroq mazkur davrlashtirishlar ham tanqid qilinib kelindi. faqatgina 1970-yillar oârtasida ibtidoiy davr iqtisodiyotini chuqur oârganish natijasida ibtidoiy jamoa rivojlanishining asosiy bosqichlarida taqsimlash va mulkchilik munosabatlaridagi asosiy farqlarni aniqlash mumkin boâldi (semyonov yu.i.). ilk ibtidoiy jamoa tabiatdan inâomlarni olib xoâjaligini yurituvchi boâlib, va asosan hayot kechirish uchun zarur boâlgan mahsulotlarni oluvchi boâlib, unda teng taqsimlash va umumiy mulkchilik hukmron edi; jamoaning har bir aâzosi topib kelingan mahsulotning bir qismiga, bu mahsulotni topishda qatnashgan-qatnashmaganligidan qatâi nazar, xaqli edi. kechki ibtidoiy jamoa ishlab chiqaruvchi yoki yuqori spetsializatsiyalashgan oluvchi xoâjalikka oâtgan boâlib, ortiqcha maxsulotga ega boâlib qola boshladi. unda teng taqsimlash bilan birga mahsulotning maâlum bir qismi jamoaning alohida aâzolari ehtiyojlarini qondirish uchun ajratila boshladi, mehnat taqsimlanishi rivojlana boshladi, va natijada umumiy mulkchilik bilan shaxsiy mulkchilik rivojlana boshladi. nazariy tahlil asosida ibtidoiy jamoadan oldin boâlgan hayot tarzini jamoadan oldingi deb, ibtidoiy jamoani almashtirgan formasini - ibtidoiy qoâshnichilik yoki protodehqon jamoasi deb …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ibtidoiy jamoa tarixi fani va uni o’rganish mеtоdologiyasi"

1491153138_67924.doc ibtidoiy jamoa tarixi fani va uni oârganish mðµtð¾dologiyasi reja: 1. ibtidoiy jamoa tarixi fani, uning predmeti va vazifalari 2. ibtidoiy jamoa tarixi davrlashtirishi va xronologiyasi maâlumki, ilgarigi xx asrning 90-yillarigacha boâlgan koâplab adabiyotlarda insoniyat tarixi bir-birini birin-ketin almashib oâtgan ijtimoiyiqtisodiy formatsiyalarga boâlinib koârsatilardi. ulardan birinchisi ibtidoiy jamoa tuzumi formatsiyasi boâlgan. ibtidoiy jamoa tarixini oârganish predmetini aynan shu insonning er yuzida paydo boâlishidan boshlab to sinfiy jamiyat va davlatlar paydo boâlishigacha bulgan davrni uz ichiga olgan bosqich tashkil etadi. ibtidoiy jamoa tarixi insonning paydo boâlishi, uning xoâjalik va ijtimoiy faoliyatining kurtaklarini vujudga ...

DOC format, 70.0 KB. To download "ibtidoiy jamoa tarixi fani va uni o’rganish mеtоdologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ibtidoiy jamoa tarixi fani va u… DOC Free download Telegram