qadimgi kavkazorti davlatlari

DOCX 22 pages 69.8 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 69.8 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

mavzu: qadimgi kavkazorti davlatlari reja 1.xett davlati va jamiyati. mitanni 2. qadimgi osuriya 3. er. avv. i ming yillikda frigiya, lidiya, urartu tayanch tushunchalar frigiya, bolqon qabilasi, qora dengiz bo`yi friglari, assimilyatsiya, ilion. troya, kichik osiyo, tavr, gordiy “gordiy tuguni”, midas, kimmeriy, ma`buda attisa, sard, gig, mermnad qabilasi, ashurbanipal, skif, osuriya urug`i, urartu, van ko`li, menua, rusa i, osuriya, teyshebani, musasir, argishtixinim, eribuni er. avv. x asr oxiri. er. avv. ii ming yillikda halokatga uchragan xett davlati to’g`risida tarixiy ma'lumotlar xx asr boshlarigacha deyarli yo`q darajada edi. bu vaqtgacha kichik osiyo va shimoliy suriyada sirli iyeroglif yozuvlar va tasvirlar topilgan edi. 1887 yil tadqiqotchilar tell-amarna arxividagi diplomatik yozishmalarda xett podshosining misr fir'avniga tengligi ( uning birodari ) eslatib o’tiladi bu kashfiyot old osiyoda qadimda yana bir buyuk davlat mavjud bo’lganini ko’rsatdi. 1906 yil nemis olimi y. g. vinkler bugozgoyada (turkiya) xettlar poytaxti xattusi xarobalarida arxeologik qazishmalarga kirishdi. qazishmalar natijasida yaqin …

2 / 22

alillarni topdilar. er. avv. xx-xviii asrlarda kichik osiyoda ashshurlik savdogarlar bir necha savdo koloniyalarini barpo qiladilar. bu savdo koloniyalari orqali xalqaro savdo olib boriladi, eng avvalo metallar va yuqori sifatli gazlamalar savdasi amalgam oshiriladi. bu davrda sharqiy kichik osiyoda xett qabilalari boshqa mahalliy tub joy aholini assimilyatsiya qiladilar. kichik osiyodagi nesa (kanish), burusxan, kussar va xattusi kabi shaharlarni o`z ichiga olgan siyosiy birlashmalar vujudga kela boshlaydi. kichik osiyoning bu siyosiy birlashmalarining ilk birlashuvi eramizdan avvalgi xviii asrning birinchi yarmida yuz beradi. viloyatlarning birining hokimi anitta nesa shahrini markaz qilib, qora dengizdan kichik osiyodagi tuz ko`ligacha hududlarni egallab bepoyon davlatni barpo qiladi. qadimgi xett davlatida urug`-jamoa qoldiqlari hali kuchli bo’lgan. xett podsholari o’z hokimiyatlarini xalq kengashlariga tayanib amalga oshirganlar. qurol ko`tarishga qobiliyatli bo’lgan barcha erkaklar podsho chiqaradigan «pankus» deb ataladigan yig`ilishga muntazam ishtirok etganlar. zodagonlar davlat boshqaruvda faol qatnashib, o`zlarini kuchli tayanchi bo`lgan zodagonlar kengashi (tuliya) orqali xalq yig`iniga boshchilik qilganlar. …

3 / 22

tabarna) ( er. avv. 1675-1650 yillar atrofida boshqargan) tugallaydi. u istilochilik yurishlarini davom ettirib tavr-tog` tizmasining shimoliy qismini egallaydi va shimoliy qora dengizga chiqadi. xett davlati chegaralarini “dengizdan-dengizgacha” kengaytiradi. uning ichki va tashqi siyosati kuchli ta`sirlangan va tan bergan, keyingi vorislari labarna va uning rafiqasi tavannanna nomlarini o`zlariga unvon sifatida qabul qiladilar. labarna mavjud xett an’analariga zid ravishda o’g`li xattusilini o’z vorisi deb e’lon qiladi. xattusili i (er. avv. 1650-1625 yillar atrofida) poytaxtni xettlarning sobiq bosh markazi xattusiga ko`chiradi. (shu voqeadan keyin davlat rasmiy ravishda “xatti” zamonaviy fanda “xett” deb atala boshlandi.) uning vorisi mursili i (er. avv. 1625-1590 yillar atrofida) davrida xett podsholigida markazlashuv kuchayadi. u mesopotamiyadan finikiyaga boradigan yo`ldagi asosiy savdo markazi bo`lgan shimoliy suriyadagi xalpa shahrini bosib oladi. mursili i eramizdan avvalgi 1595 –yilda uzoq bobilga yurish qilib xammurapi sulolasini tugatdi. ammo mamlakat ichida keskin vaziyat vujudga keladi. saroy fitnachilari podsho hokimiyatini kuchayishini istamay taxt vorisligiga ko’pgina …

4 / 22

ning biror-bir a’zosi bo`lgan zodagonni qatl qila olmas edi. agarda tuliyaning ruxsati bilan uning biror a’zosiga podsho tomonidan o’lim jazosi berilgan taqdirda ham podsho aybdorning oilasini ta’qib ostiga olish va mol-mulkini musodara qilish huquqidan mahrum edi.. tadqiqotchilar bu davrni (er. avv. xviiii- er. avv. xvi asrlar) qadimgi xett podsholigi davri deb hisobladilar. telepin va uning o’g`li hukmronligidan so’ng, xett davlatining tushkunlik davri boshlanadi. bu davr o’rta xett podsholigi davri (er.avv. xv asr ) deb nom oldi. bu davrda xett podsholigining ahvoli yana og`irlashadi. bir asr davomida xett davlati va jamiyati go`yoki tushkunlikni boshidan kechiradi. er. avv. xiv asr boshlarida old osiyoda misr, kassitlar bobili va mitanni davlatlari zaiflashib, xalqaro munosabatlarda xett davlatining kuchayishi uchun qulay shart-sharoit tug`iladi. er. avv. 1450-yillar atrofida kelib chiqishi xurrit bo`lgan omadli amaldor taxtni egallab yangi xett sulolasiga asos soladi. yangi sulola podsholari qadimgi xett buyuk davlatchiligi g’oyalarini qaytarishga da`vo qilib, harbiy-byurokratik monarxiyani tashkil qildilar. podsho …

5 / 22

o’z kuyovini mitanni taxtiga o’tkazadi. u suriyada markazi karxamish va xalpa bo`lgan xettlarga qaram davlatlarga asos solib, bu davlatlarni hukmdori qilib o’z o’g’illarini tayinladi. bobil va axey (miken yunonistoni) davlatlari suppilium bilan do’stlik aloqalarini o’rnatishga majbur bo’ldilar. uning vorisi mursili ii ( er. avv. 1335-1305 yillar atrofida) otasining davlatini to’la hajmda saqlab qoldi, lekin qaram hududlardagi isyonlar, qo’g’olonlar va boshqa qudratli davlatlarni mamlakat hududiga tazyiqiga qarshi to’xtovsiz urushlar olib borishga majbur bo’ldi. mursili ii kichik osiyodagi janubiy frigiya va lidiya, milavan (milet) hokimlarini bo`ysundiradi. u an’anaviy raqib arsava podsholigiga (kichik osiyo) qarshi g’olibona yurish qilib egey dengizi qirg’og’igacha chiqadi. ammo mursili ii podsholigining so’nggi yillarida misr xix sulola davrida yanada kuchayadi va sharqiy o’rtayer dengizi qirg`ogi uchun xett davlati bilan yana raqobat boshlaydi. eramizdan avvalgi 1286 yilda kadesh shahri yonida har ikki tomon uchun hal qiluvchi janglardan biri bo’lib o’tadi. jangda misr qo’shinlari yengiladi. shunga qaramasdan misr fir’avni, iste’dodli sarkarda …

6 / 22

ik osiyo g’arbidagi ilion shahri bosib olinadi. so’nggi xett podshosi suppilium ii kipr orolini yana qayta bosib oladi. er. avv. xii asr oxirida egey dengizi qirg`oqlari va orollarining etnik jihatdan ola-kurok «dengiz xalqlari» xett davlatini tor-mor qiladilar. (er. avv. 1190-yillar). shunday qilib, yangi xett davlati tarix sahnasidan abadiy tushib ketdi. markazlari karxamesh va melida bo’lgan so’nggi xett podsholiklari qoldiqlari er. avv. viii asr oxirlarida osuriya tomonidan tugatiladi. yangi xett davrining xo’jalik va ijtimoiy munosabatlarini tavsiflovchi asosiy manba xett qonunlaridir. xo’jalikning asosi dehqonchilik, chorvachilikning qo’ychilik sohasi bo’lgan. dehqonchilikda sun’iy sug’orish sezilarli bo`lmagan. sun’iy sug’orish inshootlari cheklangan holatda barpo qilingan. hunarmandchilikning taraqqiyoti to’g’risida qonunlar va boshqa hujjatlarda temirchi, kulol, duradgor va tikuvchi kasblari tilga olinadi. mehnat qurollari va harbiy aslahalar ishlab chiqarish uchun asosiy xom ashyo dastlab mis, keyinchalik qalay edi. temirdan faqat diniy marosimlar uchun haykalcha va boshqa buyumlar yasashda oz miqdorda foydalanilgan. xett davlatida podsho oilasi va podsho bosh koxin …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi kavkazorti davlatlari"

mavzu: qadimgi kavkazorti davlatlari reja 1.xett davlati va jamiyati. mitanni 2. qadimgi osuriya 3. er. avv. i ming yillikda frigiya, lidiya, urartu tayanch tushunchalar frigiya, bolqon qabilasi, qora dengiz bo`yi friglari, assimilyatsiya, ilion. troya, kichik osiyo, tavr, gordiy “gordiy tuguni”, midas, kimmeriy, ma`buda attisa, sard, gig, mermnad qabilasi, ashurbanipal, skif, osuriya urug`i, urartu, van ko`li, menua, rusa i, osuriya, teyshebani, musasir, argishtixinim, eribuni er. avv. x asr oxiri. er. avv. ii ming yillikda halokatga uchragan xett davlati to’g`risida tarixiy ma'lumotlar xx asr boshlarigacha deyarli yo`q darajada edi. bu vaqtgacha kichik osiyo va shimoliy suriyada sirli iyeroglif yozuvlar va tasvirlar topilgan edi. 1887 yil tadqiqotchilar tell-amarna arxividagi diplomatik ...

This file contains 22 pages in DOCX format (69.8 KB). To download "qadimgi kavkazorti davlatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi kavkazorti davlatlari DOCX 22 pages Free download Telegram