qadimgi sharq, antik dunyo, feodal jamiyati va ilk kapitalizmning iqtisodiy ta`limotlari

PPTX 23 pages 967.9 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 967.9 KB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

prezentatsiya powerpoint 2-mavzu: qadimgi sharq, antik dunyo, feodal jamiyati va ilk kapitalizmning iqtisodiy ta`limotlari 1.1. qadimgi sharq davlatlari iqtisodiy taraqqiyotining muammolari, xususiyatlari. 1.2. qadimgi bobil davlatining g’oyalari.xammurapi qonunlari. qadimgi misr. misrning iqtisodiy g’oyalari. . 1.3. qadimgi xindistonning iqtisodiy g’oyalari. manu qonunlari. «artxashastra» traktati. 1.4. qadimgi xitoy iqtisodiy fikrlari. konfutsiychilar ta`limoti. guan’-tszi traktatlari. zardushtizm (avesta)dagi iqtisodiy g’oyalar. 1.1. qadimgi sharq davlatlari iqtisodiy taraqqiyotining muammolari, xususiyatlari. kishilik jamiyatining dastlabki davrlaridan boshlab xo'jalik yuritish to'g'risida iqtisodiy fikrlar to'g'risidagi ma‘lumotlar bizning davrimizga yetib kelmagan. chunki ularni avlodlardan avlodlarga, asrlardan asrlarga olib o'tuvchi vosita – yozuv bo'lmagan. yozuv qachon paydo bo'lgan? yozuv bundan olti ming yil avval, miloddan to'rt ming yil oldin, o'sha davrning madaniyat o'chog'i hisoblangan mesopotamiyada ijod qilindi. qadimgi yunon tarixchilari hozirgi iroqdagi dajla va frot daryolari oralig'idagi joylarni «mesopotamiya» deb atashgan. bu yunoncha so'z bo'lib, «ikki daryo oralig'i» ma‘nosini bildiradi. dajla va furot daryolari hozirgi turkiya chegarasidan boshlanib, sharq tomon oqib fors …

2 / 23

jiy kishilardan olinadigan soliqni ko'paytirish, ularning afinaga kelishini rag'batlantirish; 2) kumush qazib olishni kengaytirish; 3) qullar savdosini tashkil etish. ksenofont qishloq xo'jaligini xalq xo'jaligining eng asosiy tarmog'i, deb hisoblagan. «qishloq xo'jaligi rivojlansa, – deb yozadi u, – boshqa faoliyat turlari ham rivojlanadi. agar dehqonchilik pasaysa, u holda uning bilan birga suv va quruqlikdagi barcha boshqa sanoat faoliyati tarmoqlari halok bo'ladi». platonning (m.av. 427–347) iqtisodiy qarashlari uchun ham xarakterli bo'lgan. bu uning «davlat» va «qonunlar» asarlarida o'z aksini topgan. platon «davlat» asarida ideal ijtimoiy tuzum nazariyasini yaratib, iqtisodiy ta‘limotlar tarixiga katta hissa qo'shdi. ideal ―davlat‖da yashovchi kishilar uch toifaga ajratib ko'rsatiladi: 1. faylasuflar. 2. harbiylar. 3. oddiy toifa – yer egalari, hunarmandlar, savdogarlar. «qonunlar» asarida platon boshqa bir loyihani tavsiya etadi va unda davlat ta‘minotida bo'lgan, ya‘ni yuqori toifali «fuqarolarning» moddiy ta‘minoti to'g'risidagi oldin ilgari surilgan g'oyalar rivojlantirilgan. bu yerda faylasuf tenglik tamoyilida jamiyat tuzilishining ayrim ijtimoiy-iqtisodiy unsurlarning tavsifini boshqalardan oldin …

3 / 23

yicha bu eng avvalo, dehqonchilikdagi kishilarning hamda hunarmandchilik va mayda savdo bilan band bo'lganlarning asosiy va sharafli faoliyatidir. uning maqsadi – insonning eng muhim ehtiyojlarini qondirish hisoblanadi, shuning uchun unga davlat g'amxo'rlik qilishi kerak. xrematistika bu yirik savdo yo'li bilan boylik orttirish mahoratidir. aristotelning qayd qilib o'tishicha, bunday boylik orttirish maqsadiga erishishning cheki bo'lmaydi. bunday maqsad – boylik va pul topishdir (shu boisdan uning chegarasi yo'q). ekonomikadan farqli ravishda, xrematistika zarur hisoblanmaydi va tabiat qonunlariga zid, deb ko'rsatiladi. shundan kelib chiqqan holda, aristotelning xitob qilishicha, «ekonomika maqtovga sazovor, xrematistika esa – tanbehga». qadimgi yunon mutafakkirlarining ekonomika va xrematistikaga bo'lgan bunday munosabati uning natural xo'jalik mavqeyida bo'lganligini yaqqol ko'rsatib turibdi. 1.2. qadimgi bobil davlatining g’oyalari. xammurapi qonunlari. qadimgi misr. misrning iqtisodiy g’oyalari. . ko’hna bobil iqtisodiy qarashlari. qadimgi sharqda ancha rivojlangan davlatlardan biri bobil bo'lgan. unda xususiy mulkchilik va tovar-pul munosabatlari nisbatan tez rivojlana boshladi. jamiyatdagi kishilar borgan sari ko'proq tovar …

4 / 23

ancha diqqatga sazovor. 1. eshnun qonunlari matni asosiy mahsulotlarga qat‘iy baho o'rnatishdan boshlanadi: arpa (sotilishi kerak) 1 sikl (8,4g) kumushga …, 3 ka (1 ka 0,84 l. ga teng) birinchi sortli yog' (sotilishi kerak) 1 sikl kumushga, 2 ka kunjut yog'i (sotilishi kerak) 1 sikl kumushga …‖ va boshqalar ko'rsatilgan. birinchi navbatda, arpaning kumushda ifodalangan narxining ko'rsatilishi tasodifiy emas. qat‘iy narxning o'rnatilishi qonun tuzuvchilarga yollanma va ijara haqi darajasini, jarima miqdori, foiz me‘yorini, tarbiya uchun to'lov va boshqalarni aniqlash imkonini beradi. qonundagi asosiy narsa bobil fuqarolarining mulkini himoya qilish, ijara, sudxo'rlik va ishga yollash masalalari yoki shunday sharoit yaratishdan iboratki, unda “kuchlilar kuchsizlarni surib chiqarmasinlar”. bunda asosiy e‘tibor saroy, ibodatxona mulkini hamda bobillik fuqarolar va davlat xizmatchilarining, birinchi navbatda, harbiylarning mulkini himoya qilishga qaratilgan. 2.xammurapi qonunlarida ularning ulushi (yerlari) sotilishi man etiladi. “sipoh yoki soliq to’lovchiga tegishli bo’lgan dala, uy, bog’, – deyiladi qonunda, – kumushga sotilishi mumkin emas”. bundan …

5 / 23

lari bilan ta‘minlash nazarda tutilmagan. hech qanday vositasi bo'lmagach, ozod etilgan qarzdor yana qaytib sudxo'rga murojaat qilishga majbur bo'lgan. 2. xammurapi qonunlarida yollanma munosabatlarni tartibga solishga katta e‘tibor berilgan. uning juda ko'p turdagi shakllari ko'rib chiqilgan bo'lib, hatto yollanma mehnat uchun to'lov miqdori ham aniq qilib ko'rsatib berilgan. 3.asosiy maqsad ishlab chiqarishni, birinchi navbatda, qishloq xo'jaligini rivojlantirishni qo'llab-quvvatlash, mehnatsiz daromad topishga qarshi kurashish bo'lgan. umuman, xususiy mulkchilik, shu jumladan, yerga bo'lgan xususiy mulkchilik tan olingan. birovning xususiy mulkiga ko'z olaytirgan, unga zarar yetkazganlar iqtisodiy jihatdan jazolangan. shunday qilib, eski bobil podsholigi qonunlarida davlat tartiblashining va aholi iqtisodiy faoliyatini nazorat qilishning turli shakllari ko'zda tutilgan. ular real iqtisodiy jarayonlarga, tovar-pul munosabatlarining rivojlanishiga, fuqarolar mulkini himoya qilishga o'zining ijobiy ta‘sirini ko'rsatdi. shu bilan birga bu qonunlar osiyodagi boshqa mamlakatlarda iqtisodiy fikrlarning rivojlanishida katta rol o'ynadi. arab mamlakatlarida feodal munosabatlarning shakllanishi, ijti-moiy-iqtisodiy hayot sharoitini to'g'ri aks ettiruvchi iqtisodiy qarashlarning kelib chiqishi yangi islom …

6 / 23

r va ko'rsatmalar o'zining to'g'ri va faolligi bilan ajralib turadi. bu muqaddas kitobda savdoga katta ahamiyat beriladi, 1. sudxo'rlik (sudxo'rlik foizi) qoralanadi, xususiy mulkning muqaddasligi, birovning mulkiga xiyonat va hatto, hasad qilish katta gunoh, deb ko'rsatiladi. 2. halol mehnat, xususan dehqon, chorvador, hunarmandlar mehnati ulug'lanadi, peshona teri bilan halollik asosida hayot kechirishga da'vat etiladi, barcha boylikning asosida mehnat yotishi uqtiriladi. 3. «yenglar, ichinglar, hadya qilinglar, ammo isrof qilmanglar» (bu hozirgi davrda eng asosiy muammolardan biri hisoblanadi), masalan, niso surasida (29-oyat) «mollaringizni o'rtalaringizda nohaq (ya‘ni o'g'rilik, qaroqchilik, sudxo'rlik, poraxo'rlik, qimor kabi) yo'llar bilan yemangiz! balki o'zaro rizolik bilan bo'lgan savdo-sotiq orqali mol-dunyo qilingiz», deyiladi. sudxo'rlik, poraxo'rlik kabi illatlar shar'iy jihatdan harom ekanligi qayta-qayta ta‘kidlanadi. alloh taoloning qur‘oni karimda qarz olish va berish, meros, uni taqsimlash (4-sura, 8-oyat), yetim-yesirlarga muruvvat, xayr-ehson qilish haqidagi oyati karimalaridan kelib chiqadigan g'oyalar hamda soliq turlari va miqdori ham katta ahamiyat kasb etadi. yetim-yesirlar haqiga xiyonat qilish …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi sharq, antik dunyo, feodal jamiyati va ilk kapitalizmning iqtisodiy ta`limotlari"

prezentatsiya powerpoint 2-mavzu: qadimgi sharq, antik dunyo, feodal jamiyati va ilk kapitalizmning iqtisodiy ta`limotlari 1.1. qadimgi sharq davlatlari iqtisodiy taraqqiyotining muammolari, xususiyatlari. 1.2. qadimgi bobil davlatining g’oyalari.xammurapi qonunlari. qadimgi misr. misrning iqtisodiy g’oyalari. . 1.3. qadimgi xindistonning iqtisodiy g’oyalari. manu qonunlari. «artxashastra» traktati. 1.4. qadimgi xitoy iqtisodiy fikrlari. konfutsiychilar ta`limoti. guan’-tszi traktatlari. zardushtizm (avesta)dagi iqtisodiy g’oyalar. 1.1. qadimgi sharq davlatlari iqtisodiy taraqqiyotining muammolari, xususiyatlari. kishilik jamiyatining dastlabki davrlaridan boshlab xo'jalik yuritish to'g'risida iqtisodiy fikrlar to'g'risidagi ma‘lumotlar bizning davrimizga yetib kelmagan. chunki ularni avlo...

This file contains 23 pages in PPTX format (967.9 KB). To download "qadimgi sharq, antik dunyo, feodal jamiyati va ilk kapitalizmning iqtisodiy ta`limotlari", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi sharq, antik dunyo, feo… PPTX 23 pages Free download Telegram