geometriyaning koordinatali aksiomatik aurilishi

DOCX 16 pages 375.9 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 375.9 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta ta’lim vazirligi urganch davlat universiteti fizika-matematika fakulteti matematika ta’lim yo’nalishi 212-matematika guruh talabasi nurmetbayeva saidaning analitik geometriya fanidan kurs ishi mazu: geometriyaning koordinatali aksiomatik aurilishi bajardi: nurmetbayeva s. qabul qildi: esomurodova r. urganch- 2022 mundarija i.kirish ii.asosiy qism 1. aksiomatik metod haqida tushuncha 2. nazariyani aksiomatik qurish to’g’risida 3. peano aksiomatikasi 4. lobachevskiy va evklid geometriyasi. ehklid geometriyasida aksiomalar. 5. tartib aksiomalari va ulardan kelib chikadigan natijalar. iii. xulosa iv. foydalanilgan adabiyotlar kirish har bir fanni bayon etishda tushunchalarga nisbatan turlicha mulohaza yuritiladi. chunki bu tushunchalarning ayrimlari o’z-o’zidan tushuniladigan tushunchalar bo’lsa, ayrim tushunchalar esa ma’lum tushunchalarga asoslangan holda mantiqiy mulohazalar yuritish asosida ta’riflanadi. boshqacha aytganda, tushunchalar ta’riflanmaydigan va ta’riflanadigan tushunchalarga bo’linadi. tariflamnaydigan tushunchalar insonning ko’p asrlik amaliy-ijodiy faoliyatining natijasi bo’lib, ular boshlang’ich tushunchalar deb yuritiladi. bularsiz, har qanday nazariyani, aksiomatik qurish uchun boshlang’ich tushunchalar asosida nazariyaning aksiomalari tuziladi. aksiomalar isbotlanmaydigan mulohazalar bo’lib, biri ikkinchisining natijasi …

2 / 16

abat va aksiomalar ixtiyoriy bo`lmasdan, ular ba’zi bir haqiqiy ob’yektlar va ularning xossalarini yaqqol ko`rsatishi lozim. masalan, ixtiyoriy uchta a, b va m nuqtalar uchun, m nuqtadan a va b nuqtalargacha masofalarning yig`indisi bu nuqtalar orasidagi masofadan kichik degan aksioma aytilsa, u holda haqiqatan hayotga aloqasi bo`lmagan nazariya yuzaga kelar edi, haqiqatda esa . shunday qilib, aksiomatik nazariya reallikning matematik modelini berishi kerak. 1. aksiomatik metod haqida tushuncha aksiomatik metod – aksiomalarga asoslanib ilmiy nazariya qurish usuli. asos qilib olingan aksiomalar tizimi (aksioma-tika) muayyan nazariy tizimda isbotsiz haqiqiy deb kabul qilinadi. boshqa nazariy bilimlar, xulosalar toʻla ravishda aksiomatikadan deduktiv yoʻl bilan chiqariladi. yangi tushunchalar nazariyaga formal ta’riflash yoʻli bilan kiritiladi. aksiomalar tizimi ziddiyatsizlik, toʻlalik va bogʻliqsizlik shartlarini qanoatlantirishi lozim. bitta ilmiy nazariyani turli aksiomalar tizimiga asoslanib ham qurish mumkin. mac, haqiqiy sonlar nazariyasining turli qurish usullari mavjud.matematikada aksiomaqadimgi yunon geometrlari asarlarida shakllana bosh-lagan. evklidning "negizlar" (mil. av. 300-yillar) asarida bayon …

3 / 16

mantiqiy mulohazalar yuritish asosida ta’riflanadi. boshqacha aytganda, tushunchalar ta’riflanmaydigan va ta’riflanadigan tushunchalarga bo’linadi. tariflamnaydigan tushunchalar insonning ko’p asrlik amaliy-ijodiy faoliyatining natijasi bo’lib, ular boshlang’ich tushunchalar deb yuritiladi. bularsiz, har qanday nazariyani, aksiomatik qurish uchun boshlang’ich tushunchalar asosida nazariyaning aksiomalari tuziladi. aksiomalar isbotlanmaydigan mulohazalar bo’lib, biri ikkinchisining natijasi sifatida kelib chiqmasligi va biri ikkinchisini inkor etmasligi zarur. shuningdek, berilgan nazariyani aksiomatik qurishda uning teoremalarini isbotlash uchun aksiomalar yetarli bo’lishi zarur. amaliyot shuni ko’rsatadiki, bitta nazariya bir necha yo’llar bilan aksiomatik qurilishi mumkin. bu yo’llar bir-biridan tanlab olingan boshlangich tushuncha va munosabatlari, ularga oid aksiomalar sistemasi bilan farqlanadi. asosiy tushunchalar, munosabatlar va aksiomalar kiritilgandan keyin nazariyaning rivojlanishi faqat mantiqiy fikrlash asosida boradi. aksiomatik nazariyani qurishda tushuncha, munosabat va aksiomalar ixtiyoriy bo`lmasdan, ular ba’zi bir haqiqiy ob’yektlar va ularning xossalarini yaqqol ko`rsatishi lozim. masalan, ixtiyoriy uchta a, b va m nuqtalar uchun, m nuqtadan a va b nuqtalargacha masofalarning yig`indisi bu nuqtalar orasidagi …

4 / 16

qacha aytganda berilgan aksiomalar sistemasida bir paytda rost va yolg`on tasdiq kelib chiqmasligi kerak. ikkinchidan, aksiomalar sistemasi bir-biriga bog`liq bo`lmasligi, ya’ni bir aksioma aksiomalar sistemasining boshqa aksiomalaridan kelib chiqmasligi kerak. uchinchidan, aksiomalar sistemasi qat’iy bo`lishi kerak. 3. peano aksiomatikasi. natural sonlarni qo`shish tushunchasi natural sonlar to`plami aksiomatikasini qurish uchun yagona asos emas. shuning bilan birga bu tushuncha sodda emas. ma’lumki, n natural soniga m natural sonini qo`shishni qadamma-qadam, ya’ni qadamga yana bitta birlikni qo`shish yordamida hosil qilamiz. masalan, 5+3=(((5+1)+1)+1). shuning uchun, qo`shish operatsiyasini eng sodda ya’ni 1 sonini qo`shish operatsiyasiga keltirish mumkin. n +1 soni bevosita n sonidan keyin kelganligi uchun keyingi songa o`tish to`g`risida gapirish mumkin. shunga ko`ra, natural sonlar to`plamida asosiy tushuncha sifatida «b soni a sonidan bevosita keyin keladi» tushunchasini tanlash mumkin. natural sonlar nazariyasini aksiomatik qurishda peano ta’riflanmaydian tushuncha sifatida “natural son” va ta’riflanmaydian munosabat sifatida “… dan keyin keladi” degan munosabatni asos qilb olgan. peano …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geometriyaning koordinatali aksiomatik aurilishi"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta ta’lim vazirligi urganch davlat universiteti fizika-matematika fakulteti matematika ta’lim yo’nalishi 212-matematika guruh talabasi nurmetbayeva saidaning analitik geometriya fanidan kurs ishi mazu: geometriyaning koordinatali aksiomatik aurilishi bajardi: nurmetbayeva s. qabul qildi: esomurodova r. urganch- 2022 mundarija i.kirish ii.asosiy qism 1. aksiomatik metod haqida tushuncha 2. nazariyani aksiomatik qurish to’g’risida 3. peano aksiomatikasi 4. lobachevskiy va evklid geometriyasi. ehklid geometriyasida aksiomalar. 5. tartib aksiomalari va ulardan kelib chikadigan natijalar. iii. xulosa iv. foydalanilgan adabiyotlar kirish har bir fanni bayon etishda tushunchalarga nisbatan turlicha mulohaza yuritiladi. chunki bu tushunchalarning ayrimlari o’z-o...

This file contains 16 pages in DOCX format (375.9 KB). To download "geometriyaning koordinatali aksiomatik aurilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: geometriyaning koordinatali aks… DOCX 16 pages Free download Telegram