yevklid geometriyaning kashf etilishi va uning boshqa ko’rinishlari

PPTX 15 pages 675.1 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 675.1 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi a.avloniy nomidagi xalq ta'limi tizimi rahbar va mutaxassis xodimlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti “matematika fanini o’qitish huquqini berish” bo’yicha pedagogik qayta tayyorlov kursi 164-guruh tinglovchisi kurbaniyazov ikrom rustamovichning “yevklid geometriyaning kashf etilishi va uning boshqa ko’rinishlari” mavzusidagi bitiruv ishi  mundarija kirish. i bob. yevklid biografiya: qiziqarli faktlar. 1.1 boshqa olimlar asarlari bilan yevklid aloka “elementlar”. 1.2 ilim-fanniyanada rivojlantirish. ii bob. o`zbek allomalari amaliy tadbiqlari. 2.1 ma`mun akademiyasi 2.2 arifmetika va algebra darslarini o`tishda al-xorazmiy ijodidan foydalanish 2.3 geometriya darsini o`tishda beruniy, at-tusiy ijodidan foydalanish. pozitsion va no pozitsion sanoq sistemalari. xulosa va tavsiyalar. foydalanilgan adabiyotlar ro`yhati.  tarbiya biz uchun yo hayot – yo mamot, yo najot – yo halokat, yo saodat – yo falokat masalasidir. a. avloniy. mavzuning dolzarbligi. matematika fanining rivojiga buyuk bobolarimiz al-xorazmiy, al-beruniylarning hissalari juda beqiyosdir. misol tariqasida shuni takidlashimiz mumkinki, pozitsion sanoq sistemasini qurilishiga birinchilardan …

2 / 15

azmiy asarlari.tadqiqot obektitarixiy asarlarni tadqiq etish uchun obekt sifatida umumta'lim maktablari tanlandi. tadqiqot metodlari ijtimoiy so'rovnoma, tanlanma tahlil, adabiyotlar tahlili, tushunchalarni umumlashtirish, hulosa va tafsiyalar berishdan iborat. bitiruv ishining tuzilishi bi kirish, ikki bob, olti qism, xulosa va tafsiyalar, va foydalanilgan adabiyotlar ro'yxatidan iborat.  i bob.evklid biografiyasi: qiziqarli faktlar yunon matematigi evklid:evklidning tarjimai holi miloddan avvalgi 325da boshlangan (bu taxminiy sana, tug'ilishning aniq yili noma'lum) iskandariyada. ba'zi tadqiqotchilar kelajakdagi matematikaning chiziqda tug'ilganini va damashqda katta yoshdagilarning ko'pini o'tkazganini taxmin qilishadi. ehtimol, euclid boy oiladan kelgan, chunki u platonning afina maktabida o'qigan (o'sha paytda bunday ta'lim faqat boy fuqarolar uchun mavjud edi).evklid haqidagi saqlangan ma'lumotlar juda kichik va shubhali bo'lib, qadimgi iskandariyadan kelgan olimlarning butun jamoalariga "evklid" taxallusini berish versiyasi mavjud edi. iskandariyalik euclid miloddan avvalgi 400 asrda yashagan sokratning shogirdi megardan yunon faylasufi euclid bilan aralashdi. o'rta asrlarda megardan evklid hatto "boshlanish"muallifi deb hisoblangan. evklidning shaxsiyati va hayot yo'li …

3 / 15

hlangan aksiomalar sistemasiga asoslangan geometrik nazariya.evklidning aksiomalar sistemasi nuqta, to'g'ri chiziq, tekislik, harakat kabi asosiy geometrik tushunchalarga va quyidagi munosabatlarga asoslanadi: "nuqta tekislikda to'g'ri chiziqda yotadi", "nuqta boshqa ikki nuqta orasida yotadi". «boshlang'ichlar" da evklid quyidagi aksiomatikani kiritdi: *har qanday nuqtadan har qanday nuqtaga to'g'ri chiziq chizishingiz mumkin. *chegaralangan to'g'ri chiziqni doimiy ravishda to'g'ri chiziqda davom ettirish mumkin. *har bir echimning har bir markazidan aylana bilan tasvirlash mumkin. *barcha to'g'ri burchaklar teng. *agar ikki to'g'ri chiziq kesishgan to'g'ri chiziq ikki to'g'ri chiziqdan kichik ichki bir tomonlama burchaklar hosil qilsa, u holda, cheksiz davom etsa, bu ikki to'g'ri chiziq burchaklari ikki to'g'ri chiziqdan kam bo'lgan tomonda uchrashadi. evklid (elementar) geometriyasi aksiomatikasi. lobachevskiyning geometriyasini tasavvur qilish uchun uni odatiy evklid bilan taqqoslash yaxshidir.euclid geometriyaning birinchi namunasini yaratdi. u "nuqta", "to'g'ri" kabi asosiy tushunchalarni sanab o'tdi... keyin-dalilsiz qabul qilingan asosiy aksiyomlar, shuning uchun ular aniq edi. misol uchun: "har qanday markazdan doira har …

4 / 15

n foydaplanish mumkin. ana shunday mavzulardan biri "sanoq sistemalari" bilan bog'liqdir. buning sababi shuki, dastlab xindistonda tarqalgan o'nlik sanoq sistemasi va u yordamida amallarni bajarish qoidalari aynan al-xorazmiy tomonidan o'rta osiyolik olimlar orasida birinchi bo'lib talqin qilinishi bu sistemaning o'rta osiyoda keng yoyilishga sabab bo'lgan.o'nlik pozitsion sistemasi uzoq yillar mobaynida xindistondan chetga chiqa olmagan va aynan bobomiz al-xorazmiyning ilmiy ishlari orqali avval yaqin va uzoq sharqda, keyinchalik evropada joriy etilgan.pozitsion saneoq sistemasida barcha sonlar ma'lum bir raqamlar yordamida ifodalanadi. bu raqamlarning har birining anglatishi mumkin bo'lgan qiymati uning turgan o'rniga bog'liq bo'ladi 2.2 arifmetika va algebra darslarini o'tishda al-xorazmiy ijodidan foydalanish  nopozitsion sanoq sistemasida esa unday emas. ularda biror sonni anglatish uchun maxsus belgilar tizimdan foydalaniladi va bu belgilarning ifodalashi mumkin bo'lgan qiymatlari ularning turgan o'rinlariga bog'liq bo'lmaydi. masalan, rim raqamlari orasida birni—i , beshni—v, o'nni—x, ellikni—l, yuzni—s, beshyuzni—d, mingni—m tarzida yoziladi. masalan, 1758 soni rim raqamlari yordamida mdcclviii …

5 / 15

yordamida al-xorazmiyning ijodi batafsil yortib berilgan. asarlarning titul varag'i bo'lmagan va "dixit algorizmi" (xorazmiy aytadiki) so'zlari bilan boshlangan  al-beruniyning matematika va astronomiyaga bag'ishlangan eng muhim asarlaridan biri "mas'ud qonuni" hisoblanadi. bu asar o'rta asrlar astronomiyasi fanining rivojlanishiga juda katta hissa qo'shgan. bu asarni birinchi bor 1954-56 yillarda arab tilidagi nusxasi haydarobodda e'lon qilingan. bu asarni rus tiliga p. g. bulgakova va b. a. rozenfeldlar, o'zbek tiliga esa a. rasulovlar tarjima qilganlar. mazkur asar 11 kitobdan iborat bo'lib, kitobning boshlanishida dunyo xaritasi keltirilgan. uning uchinchi kitobi trigonometriyaga bag'ishlangan. unda vatar bilan aylana orasidagi munosabatlar, trigonometrik funksiyalarning qiymatlarini hisoblash usullari bayon etilgan. 2.3geometriya darslarini o‘tishda beruniy, at-tusiy ijodlaridan foydalanish  at-tusiy o'z asarida binomial koeffitsientlarni topish qoidalarini beradi va "paskal uchburchagi" deb ataluvchi jadvalni gacha tuzadi. olim formuladan ildizlarni taqribiy hisoblashda foydalangan (bu erda a-butun son, (8-9-sinflar), jumladan 244140626 dan oltinchi darajali ildizni hisoblagan:parallel chiziqlar nazariyasini yaratishda ham nasriddin at-tusiyning roli …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yevklid geometriyaning kashf etilishi va uning boshqa ko’rinishlari"

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi a.avloniy nomidagi xalq ta'limi tizimi rahbar va mutaxassis xodimlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti “matematika fanini o’qitish huquqini berish” bo’yicha pedagogik qayta tayyorlov kursi 164-guruh tinglovchisi kurbaniyazov ikrom rustamovichning “yevklid geometriyaning kashf etilishi va uning boshqa ko’rinishlari” mavzusidagi bitiruv ishi  mundarija kirish. i bob. yevklid biografiya: qiziqarli faktlar. 1.1 boshqa olimlar asarlari bilan yevklid aloka “elementlar”. 1.2 ilim-fanniyanada rivojlantirish. ii bob. o`zbek allomalari amaliy tadbiqlari. 2.1 ma`mun akademiyasi 2.2 arifmetika va algebra darslarini o`tishda al-xorazmiy ijodidan foydalanish 2.3 geometriya darsini o`tishda beruniy, at-tusiy ijod...

This file contains 15 pages in PPTX format (675.1 KB). To download "yevklid geometriyaning kashf etilishi va uning boshqa ko’rinishlari", click the Telegram button on the left.

Tags: yevklid geometriyaning kashf et… PPTX 15 pages Free download Telegram