koordinatalar sistemasi. analitik geometriyaning sodda masalalari

DOC 20 стр. 9,5 МБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 9,5 МБ

Тип файла DOC

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

koordinatalar sistemasi. analitik geometriyaning sodda masalalari. reja: 1. o`q va o`q kesmalari. to`g`ri chiziqdagi dekart koordinatalari 2. tekislikdagi va fazodagi to`g`ri burchakli dekart koordinatalari 3. qutb koordinatalar sistemasi 4. kesmaning ixtiyoriy o`qdagi proektsiyasi. kesmaning koordinata o`qdagi proektsiyasi. kesmaning uzunligi va qutb burchagi. ikki nuqta orasidagi masofa 5. kesmalarni berilgan nisbatda bo`lish 1. o`q va o`q kesmalari. to`g`ri chiziqdagi dekart koordinatalari. faraz qilaylik birorta to`g`ri chiziq berilgan bo`lsin. uning ikkita o`zaro qarama-qarshi yo`nalishi mavjud. bu yo`nalishlardan birini tanlab olib, uni musbat deb, unda qarama-qarshi yo`nalishni esa manfiy yo`nalish deb ataymiz. musbat yo`nalishi aniqlangan to`g`ri chiziqni o`q deb ataymiz. to`g`ri chiziqning ikkita nuqtasi orasidagi bo`lagi kesma deb ataladi. kesmaning yo`nalishini ta`riflash uchun uni chegaralovchi nuqtalardan birini kesmaning boshi deb, ikkinchisini kesmaning oxiri deb olinadi. boshlang`ich nuqtasi va oxirgi nuqtasi ko`rsatilgan kesma yo`nalgan kesma deyiladi va u shaklida belgilanadi. biror o`qda yotgan kesmaning yo`nalishi o`qning musbat yo`nalishi bilan mos tushsa, u vaqtda kesmaning …

2 / 20

ziqdagi biror yo`nalishni musbat yo`nalish deb qabul qilamiz. so`ngra uzunlik birligini tanlab olib, o`qdagi ixtiyoriy nuqtani sanoq boshlanadigan nuqta deb qabul (koordinata boshi deb) qilamiz. hosil bo`lgan o`qni ox o`qi deb ataymiz. bu holda ox o`qdagi har qanday m nuqtaning o`rni kesmaning algebraik miqdori bilan aniqlanadi. nuqtaning koordinatasini x harfi bilan belgilasak, u holda: bo`ladi. agar koordinata sistemasida ixtiyoriy ikkita nuqtalar berilgan bo`lsa, u holda yoki formula kesmaning uzunligini ifodalaydi. 1-masala. koordinatalari tenglamani qanoatlantiradigan nuqtalar topilsin. yechish: berilgan tenglama, quyidagi ikkita va tenglamalarda ekvivalent. bu tenglamalarni yechib va ni topamiz. shunday qilib, izlangan nuqtalar va . 2-masala. koordinatalari ushbu tenglamani qanoatlantiradigan nuqtalarning o`rni topilsin. yechish: kvadrat tenglama va ildizlarga ega. demak, tengsizlikni qanoatlantiradigan nuqtalarning koordinatalari berilgan tengsizlikni qanoatlantiradi. 3-masala. va berilgan. nuqtanig koordinatalari topilsin. yechish: nuqtaning koordinatasi bo`lsin. u holda (2) formulaga binoan: bu tenglama , tenglamalarga ekvivalent. bulardan , demak, nuqtaning koordinatalari yoki 4-masala. uchta nuqta berilgan: va . …

3 / 20

g kesishgan nuqtasi koordinatalar boshi deyiladi. ularning har birida musbat yo`nalishlar strelkalar bilan ko`rsatiladi. har bir o`q uchun uzunlik birligini tanlab olamiz. tekislikning ixtiyoriy nuqtasi bo`lsin. bu nuqtaning berilgan sistemadagi koordinatalari deb sonlarga (1-chizma) aytiladi. nuqta abstsissa va ordinataga egaligini qisqacha ko`rsatish maqsadida yozuvdan foydalaniladi. 2.fazodagi nuqtalarning koordinatalari. fazoda to`q`ri burchakli dekart koordinatalari sistemasi uzunlikni o`lchovchi birlikning va biror tartibda belgilangan (ya`ni ulardan qaysi biri birinchi, ikkinchi va uchinchi ekanligi ko`rsatilgan), bir nuqtada kesishuvchi o`zaro perpendikulyar uchta o`qning berilishi bilan aniqlanadi. o`qlarning kesishish nuqtasi koordinatalar boshi, o`qlarning o`zi esa koordinata o`qlari deb ataladi, bunda ulardan birinchisi abstsissa o`qi, ikkinchisi ordinata o`qi, uchinchisi aplikata o`qi deb ataladi. koordinatalar boshini harfi bilan, abstsissa o`qini , ordinata o`qini , aplikata o`qini harfi bilan belgilaymiz. fazoning ixtiyoriy nuqtasi bo`lsin (2-chizma). shu nuqtaning berilgan sistemasidagi koordinatalari deb sonlarga aytiladi. nuqta abstsissaga, ordinataga va aplikataga egaligini qisqacha ko`rsatish uchun yozuvdan foydalaniladi. 1-masala. , va nuqtalarning ordinata …

4 / 20

ligiga teng bo`ladi, ya`ni: va kesmalarning yo`nalishlari bir-biriga qarama-qarshi bo`lganligi uchun demak, bo`ladi. xuddi shunday yo`l bilan o`qiga nisbatan va nuqtalarga simmetrik bo`lgan va nuqtalarning koordinatalari va bo`lishiga ishonch hosil qilish qiyin emas. 3-masala. koordinatalari ushbu 1) 2) 3) shartlarni qanoatlantiruvchi nuqtaning qaysi choraklarda joylashishini aniqlang. yechish: 1) nuqtaning koordinatalari tengsizlikni qanoatlantirsin. bu tengsizlik quyidagicha va tengsizliklarga ekvivalent. bu tengsizliklardan: a) xolatda nuqta i chorakda va b) xolatda iii chorakda yotadi degan xulosa kelib chiqadi. 2) nuqtaning koordinatalari tengsizlikni qanoatlantirsin. bu tengsizlik bo`lganda, ya`ni nuqta iv chorakda joylashganda bajarilmaydi. demak, tengsizlik bajarilganda nuqta i,ii,iii choraklarda joylashishi mumkin. 3) nuqtaning koordinatalari tenglikni qanoatlantirsin. bu tenglik faqat uch xolda: embed equation.3 bajariladi. bu xolatlardan, tenglik bajarilganda, nuqta ii yoki iv choraklarda yotadi degan xulosa kelib chiqadi. mustaqil yechish uchun masalalar 1-masala: nuqtalarning abstsissa o`qidagi proektsiyalarining koordinatalarini toping. 2-masala: nuqtaning: tekisligiga; tekisligiga; tekisligiga; abstsissa o`qiga; ordinata o`qiga; aplikata o`qiga proektsiyasini toping. 3-masala: nuqta …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "koordinatalar sistemasi. analitik geometriyaning sodda masalalari"

koordinatalar sistemasi. analitik geometriyaning sodda masalalari. reja: 1. o`q va o`q kesmalari. to`g`ri chiziqdagi dekart koordinatalari 2. tekislikdagi va fazodagi to`g`ri burchakli dekart koordinatalari 3. qutb koordinatalar sistemasi 4. kesmaning ixtiyoriy o`qdagi proektsiyasi. kesmaning koordinata o`qdagi proektsiyasi. kesmaning uzunligi va qutb burchagi. ikki nuqta orasidagi masofa 5. kesmalarni berilgan nisbatda bo`lish 1. o`q va o`q kesmalari. to`g`ri chiziqdagi dekart koordinatalari. faraz qilaylik birorta to`g`ri chiziq berilgan bo`lsin. uning ikkita o`zaro qarama-qarshi yo`nalishi mavjud. bu yo`nalishlardan birini tanlab olib, uni musbat deb, unda qarama-qarshi yo`nalishni esa manfiy yo`nalish deb ataymiz. musbat yo`nalishi aniqlangan to`g`ri chiziqni o`q deb ataymiz. to`g`ri c...

Этот файл содержит 20 стр. в формате DOC (9,5 МБ). Чтобы скачать "koordinatalar sistemasi. analitik geometriyaning sodda masalalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: koordinatalar sistemasi. analit… DOC 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram