gigiyena.tibbiy ekologiya

PPTX 30 pages 1008.9 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1008.9 KB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

osiyo xalqaro universiteti tibbiyot fakulteti davolash ishi yoʻnalishi 1.22-guruh talabasi ashurova moxinurning «gigiyena.tibbiy ekologiya»fanidan tayyorlagan mustaqil ishi osiyo xalqaro universiteti tibbiyot fakulteti davolash ishi yoʻnalishi 1.22-guruh talabasi ashurova moxinurning «gigiyena.tibbiy ekologiya»fanidan tayyorlagan mustaqil ishi mavzu:shaxsiy ovqatlanishning adekvatligini órganish va baholash ovqatlanish — organizmning hayot faoliyatini taʼminlash, salomatlik va ish qobiliyatini saqlab turish uchun zarur oziq moddalarni oʻzlashtirish jarayoni. inson rejim bilan toʻgʻri ovqatlansa, kasalliklarga kamroq chalinib, ularni oson yengadi. toʻgʻri barvaqt qarib qolishning oldini olishda ham muhim ahamiyatga ega. meʼda-ichak, yurak-tomir kasalliklari va boshqa kasalliklarda alohida tuziladigan ratsion hamda davo shartlaridan hisoblanadi ovqat organizmning uygʻun ravishda rivojlanishi hamda bir meʼyorda ishlab turishini taʼminlay oladigan boʻlishi kerak, buning uchun ovqat ratsionining miqdori va sifati, kishining kasb-kori, yoshi, jinsiga tegishli ehtiyojlarga monand kelishi lozim. organizmning fiziologik ehtiyojlari turli shart-sharoitlarga bogʻliq. bularning koʻpchiligi doimo oʻzgarib turadi. shu sababli hayotning har bir fursati uchun aniq toʻgʻri keladigan ovqat boʻlishi amalda mumkin emas. biroq odamda …

2 / 30

uchun muhim oziq moddalar (oqsil, yogʻ, uglevod, vitaminlar, mineral tuzlar)ni olib turadi. bular esa oʻzlash-tirilishi jarayonida organizmning energiyaga boʻlgan ehtiyojini qondirib boradi. biror xil oziq-ovqat maxsu-loti organizmda oʻzlashtirilganida ajralib chiqadigan energiya miqdori shu mahsulotning kaloriyasidir. turli oziq moddalar va energiyaga boʻlgan ehtiyoj odamning yoshi, jinsi hamda mehnat tarziga qarab har xil boʻladi mehnat faoliyati harakterini hisobga olgan holda ovqat ratsionini toʻgʻri tuzish uchun ovqatlanish gigiyenasi sohasidagi mutaxassis olimlar katta yoshdagi kishilarning hammasini 4 guruhga boʻlishadi. birinchi guruhga jismoniy kuch sarf qilmaydigan yoki kam jismoniy kuch sarflab ishlaydigan kishilar: aqliy mehnat xodimlari, ishda asabiga zoʻr keladigan xodimlar; boshqarish pultlarining xodimlari: dispetcherlar, barcha xizmatchilar kiradi. ikkinchi guruhga mexanizatsiyalashtirilgan korxona xodimlari va jismoniy zoʻriqmasdan ishlovchi xodimlar: hamshiralar, sanitarkalar, sotuvchi, aloqachi, tikuvchi, avtomatlashtirilgan jarayonlarda band ishchilar va boshqa kiradi. uchinchi guruhga mehnat sharoitlari qisman mexanizatsiyalashtirilgan korxonalar va xizmat koʻrsatish sohasida ancha jismoniy kuch sarflab ishlaydigan xodimlar, sta-nokchi, toʻquvchi, poyabzalchi, metro poyezdi, avtobus, tramvay, trolleybuslarning …

3 / 30

i hosil qilishga sarflanadi. yogʻlarga boʻlgan ehtiyojning qondirilishi yogʻning turi va sifatiga bogʻliq. hayvon va oʻsimlik yogʻlari bir-birining oʻrnini bosa oladi. ovqat ratsionidagi yogʻlar meʼyori odamlarning yoshi, mehnat faoliyati va iklimiy xususiyatlarga qarab belgilanadi. oʻzbekiston aholisi uchun taklif etilgan ovqat meʼyorlarida kaloriyalarning 30% ini yogʻlar hisobiga qondirish koʻzda tutilgan. sutkalik ovqat ratsionidagi yogʻlarni normalashda har 1000 kkal ga 35 g yogʻ moʻljallanadi. ovqat ratsioniga kiradigan yogʻlarning sifat tarkibi maʼlum ahamiyatga ega. ovqatga har xil hayvon, parranda va baliqlar yogʻi, shuningdek, oʻsimlik moyi qoʻshish foydali. kunlik ratsionda 70—85 g cha hayvonlar yogʻi (shulardan, 40 grammi tabiiy holda, qol-gani har xil oziqovqat, tabiiy mah-sulotlar tarkibida) boʻlishi lozim. ovqat ratsioni tarkibiga baʼzi yogʻsimon moddalar — xolesterin va letsitin ham kiradi. suyak skeleti odam gavdasi ogʻirligining taxminan ½—1/3 qismini tashkil etadi, suyaklarning 2/3 qismi esa mineral tuzlardan tashkil topgan odam organizmida boʻladigan jami kalsiyning 99% suyak toʻqimasi tarkibiga kiradi: qolgan 1% kalsiy moddalar almashinuviga …

4 / 30

oq, sutda fosfor koʻp. magniy tuzlari yurak-tomir siste-masining normal ishlab turishini taʼminlaydi. bu tuzlar keksa kishilarga ayniqsa zarur, chunki organizmdan ortiqcha miqdor xolesterinni chiqarib tashlashga yordam beradi. magniy tuzlari kepakda, jaydar undan yopilgan nonda, grechixa, arpa yormalarida, dengiz baligʻida koʻp. kaliy tuzlari yurak-tomir sistemasining normal ishlab turishini taʼminlashda ayniqsa muhim, chunki u siydik ajralishini kuchaytiradi. yurak kasalliklari, gipertoniya kasalligi bilan ogʻrigan kishilarga qovoq, tarvuz, olma, bargak, mayiz yeb turish tavsiya etiladi, chunki ular tarkibida talaygina kaliy tuzlari bor. organizmning temir va misga boʻlgan ehtiyoji juda kam, sutkasiga grammning mingdan bir ulushiga toʻgʻri keladi, lekin bu elementlar kon yaratilishida muhim rol oʻynaydi; yodga boʻlgan ehtiyoj ham nihoyatda kam, lekin oziqovqat mahsulotlarida yod boʻlmasa, qalqonsimon bez faoliyati buzilib, endemik buqoq kasalligi vujudga keladi. mikroelementlarga kiradigan kobalt tuzlarining qon yara-tilishida roli katta; kobalt vitamin v2 tarkibiga kiradi. noʻxat, lavlagi, qizil smorodina, qulupnayda kobalt tuzlari koʻp boʻladi. suv oziq moddalarning organizmda sarflanishida energiya hosil …

5 / 30

ayvon mahsulotlari yaxshi hazm boʻladi, bunda oqsillarning oʻzlashtirilishi alohida ahamiyatga ega. non, yormalar, sabzavot va mevalar oqsillariga karaganda goʻsht, baliq, tuxum va sut mahsu-lotlarining oqsillari yaxshi oʻzlash-tiriladi. toʻgʻri ovqatlanishning eng muhim omili ovqatning xilma-xil boʻlishidir. bir xil ovqat koʻngilga urib, yaxshi singmaydi. ovqat goʻsht, non va yormalardan iborat boʻlsa, tarkibidagi oqsillarning oʻrtacha 75% oʻzlashtiriladi, agar ovqatga sabzavotlar qoʻshilsa, oqsillarning oʻzlashtirili-shi 85—90% ga yetadi. masalliqlar toʻgʻri pishirib maydalanganda oziq moddalar yaxshi hazm boʻladi. ovqatlanish rejimi kuniga necha mahal va qancha vaqt oralatib ovqatlanish, sutkalik ratsion kaloriyalarining ovqatlanish mahallariga taqsimlanishidan iborat. kuniga 4 mahal ovqatlanish maqsadga muvofiq, chunki bunda hazm yoʻli bir maromda ishlaydi va hazm shiralarining kuchi raso boʻlib, ovqat batamom qayta ishlanadi. doim bir vaqtda ovqatlanganda meʼda shirasi birmuncha aktiv ajraladi. ovqatning normal hazm boʻlishida uning issiqsovukligi ham muhim ahamiyatga ega. keksa insonlarning ovqati. 60 va undan katta yoshdagi kishilarda moddalar almashinuvi jarayoni birmuncha susayadi. ularda oʻrta yashar kishilardagiga qaraganda …

6 / 30

ni keskin oʻzgartirmay, oʻz vaqtida ovqat yeb turish muhim. ovqatni pishirishga ham eʼtibor berish lozim. qovurilgan, dudlangan, tuzlangan va sirkalangan taomlarni kam isteʼmol qilish tavsiya etiladi. homilador ayol va emizikli ona ovqati. homiladorlik oqsillar, qisman yogʻlar, kalsiy, fosforga boʻlgan ehtiyoj ortadi. homilador ayol bajarayotgan ishining harakteriga va vazniga qarab sutkasiga 100— 120 g, asosan, oson singadigan va toʻla qimmatli oqsil qabul qilishi, shuning, taxminan 65 g hayvon oqsili boʻlishi, sut, tvorog, pishloq, baliq, goʻsht (goʻshtning yogʻsiz xilini qaynatib pishirilgan holda) isteʼmol qilish lo-zim. har kuni sut ichib turish homilador ayol organizmini zarur miqdordagi oqsil, kalsiy va fosfor bilan taʼminlab boradi. homilador ayol ovqati vitaminlarga ham boy boʻlishi kerak. ular organizmi koʻproq temir moddasiga muh-toj boʻladi. jigar, tuxum sarigʻi, osh-koʻklar, mevalar temirga ayniqsa boy. homiladorlik davrida osh tuzini ortiqcha isteʼmol qilmaslik, semirishga moyil ayollar esa yogʻ, uglevodlarni kamroq isteʼmol qilishi zarur. emizikli ona homiladorlik davridagiga qaraganda birmuncha koʻproq ov-qat yeyishi, ichiladigan …

7 / 30

6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

8 / 30

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gigiyena.tibbiy ekologiya"

osiyo xalqaro universiteti tibbiyot fakulteti davolash ishi yoʻnalishi 1.22-guruh talabasi ashurova moxinurning «gigiyena.tibbiy ekologiya»fanidan tayyorlagan mustaqil ishi osiyo xalqaro universiteti tibbiyot fakulteti davolash ishi yoʻnalishi 1.22-guruh talabasi ashurova moxinurning «gigiyena.tibbiy ekologiya»fanidan tayyorlagan mustaqil ishi mavzu:shaxsiy ovqatlanishning adekvatligini órganish va baholash ovqatlanish — organizmning hayot faoliyatini taʼminlash, salomatlik va ish qobiliyatini saqlab turish uchun zarur oziq moddalarni oʻzlashtirish jarayoni. inson rejim bilan toʻgʻri ovqatlansa, kasalliklarga kamroq chalinib, ularni oson yengadi. toʻgʻri barvaqt qarib qolishning oldini olishda ham muhim ahamiyatga ega. meʼda-ichak, yurak-tomir kasalliklari va boshqa kasalliklarda alohida t...

This file contains 30 pages in PPTX format (1008.9 KB). To download "gigiyena.tibbiy ekologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: gigiyena.tibbiy ekologiya PPTX 30 pages Free download Telegram