abu nasr farobiyning “sh`er san`ati”

DOC 13 pages 80.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 80.5 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu: abu nasr farobiy farobiyning “sh`er san`ati” asarini o`qib o`rganish. reja: 1. abu nasr farobiyning hayoti yo`li 2. abu nasr forobiyning ilmiy me`rosi 3. farobiy fozil davlat haqida 1 abu nasr farobiyning hayoti yo`li sharqda “al-muallim as-soniy” ya’ni “ikkinchi muallim” degan faxrli nomga sazovor bo’lgan buyuk mutafakkir abu nasr al-forobiy 873 yilda sirdaryo bo’yidagi forob shahrida turk harbiy sarkardasi oilasida tavallud topdi. u avval hunarmandchilik ishlari bilan band bo’lib, keyin falsafa ilmi bilan mashg’ul bo’ladi. u 70 tilni bilgan, degan rivoyatlar bor, 160 dan oshiq asarlar muallifi bo’lishi bilan birga musiqa va she’riyat ilmlarini ham mukammal bilib,she’rlar ham yozib turgan. olim nihoyatda kamtar va g’aribona hayot kechirgan. u sayf ud-davladan kuniga 4 dirhamdan oshiq pulni olmagan. al-forobiy “katta musiqa kitobi” nomli asar yozish bilan birga yangi musiqa asbobini ham yaratadi. bugungi kungacha faqatgina 40 ga yaqin asarigina bizga yetib kelgan. uning mashhur asarlari: “sharh kitob al-burhon li aristutolis” (arastuning “isbot” …

2 / 13

hu fi ash-she’r va al-qavofiy” (“abu nasrning she’r va qofiyalar to’g’risidagi so’zi”) va boshqalar hisoblanadi. olim arab tilida ijod qilgan. u o’z she’rlarida baytlarning oxirlariga ko’proq e’tibor qaratgan. o’sha davr she’riyatida ishlatiladigan iboralar ritmli, ma’lum bo’laklarga ajratilgan bo’lishi kerak deb hisoblangan, hatto undagi har bir ritm (zarb), turoq, sabab, vatadlar (1) soni ham chegaralanishi zarur. 2 she’rning har bir vaznida qo’llaniladigan so’z bo’laklari tartibining ham muayyan chegarasi bo’ladi.she’r baytlarining har bir bo’lagidan vazn tartibi bilan boshqa qismdagi tartib hamohang bo’lmog’i kerak. natijada mana shu yuqoridagi shartlarga rioya qilinar ekan, uning har bir bo’laklari o’qilish paytida bir biriga barobar vaqtda o’qiladi va ravon chiqadi. har bir vaznda ishlatiladigan bayt so’zlarining ham ma’lum bir tartibi, chegarasi bor. bunda bayt so’zlarining oxirlari ham cheklangan: yo tovushlar xuddi o’zidagidek yoki uni talaffuz qilganda barobar keladigan so’zlar bo’lmog’i kyerak 2. shu bilan birga baytlarning bir-biriga hamohang bo’lishi ham talab qilinadi 3. agarda baytlarning oxirlariga ahamiyat …

3 / 13

gina bo’lib, notiqlar bunda faqat xitoba yo’lidan bormasdan, balki she’riy yo’lga mayl qo’ygan edilar, xolos 5. qadimgi yunoniston va rimda notiqlik san’ati keng rivojlangan. notiqlar asosan sud jarayonlarida o’z iste’dodlarini ko’rsatganlar. odatda shoirlar o’z fikr-mulohazalarini she’riy yo’l bilan ifodalaganlar. buning oqibatida ko’pchilikka she’r ta’sir qilib, uning mazmuniga mahliyo bo’lganlar. shoirlarning asli maqsadi ham shu bo’lgan. notiqlar ko’pincha o’z nutqlarida mana shu ikki holatni jamlagan bo’ladilar6. ko’pchilik shoirlarda ham ahvol xuddi shunday. masalan, mavjud she’r va she’riy mulohazalarning hammasi nima haqida so’z ketayotgan bo’lsa, 3 o’shalarga borib taqaladigan narsalardan tuzilgan bo’ladi. narsalarga taqlid etish esa ham fe’l bilan, ham mulohazalar bilan bildirish yo’lida amalga oshiriladi. fe’l bilan yuzaga keladigan taqlid ikki xil bo’ladi, ularning biri shuki, inson o’z qo’li bilan biror narsaga o’xshagan shaklni yasaydi, chunonchi, inson birovning timsolini ishlab, uni muayyan bir kishiga yoki boshqa biror narsaga o’xshatmoqchi bo’ladi. yoki bo’lmasa inson biror boshqa odamning xatti-harakatiga o’xshagan harakatlar qiladi7. so’z …

4 / 13

uqorida keltirilgan so’zlar biri ikkinchisini taqozo qilishi natijasida, ularning mavjudligini bildiradi. demak, bundan ma’lum bo’lishicha, isbotda ilm, tortishuvda ikkilanish, xitobda ishontirish qanchalik ahamiyatli bo’lsa, she’riyatda ham xayol va tasavvur shunchalik zarur bo’ladi. ba’zida inson fe’li ko’proq xayol surishga bog’liq bo’ladi. bu shundayki, inson bir narsani boshqa narsada bor, deb tasavvur qiladi. buning natijasida u narsalarning borligini his va isbotda tasdiqlaganda va uning o’sha narsada borligiga ishonib, o’shanday qilish mumkin. hatto bu ishda uning borligi yolg’on bo’lib, faqat xayol qilingan taqdirda ham, bu harakat — fe’lni amalga oshiradi. chunonchi, agar kishi biror narsaga nazar solsa-yu, u narsa uning xush ko’rmaydigan narsasiga o’xshagan bo’lsa, u holda uning tasavvurida o’sha zahotiyoq bu narsaga nisbatan xush ko’rmaslik hissi paydo bo’ladi. shu bilan 4 haligi kishi u narsadan o’zini tiyib, chetlashib yurishga urinadi. vaholanki, aslini olganda bu narsaning o’zi o’sha xayol qilinganday yomon narsa bo’lmasligi ham mumkin 9. shuningdek,yomon narsani ko’rgan inson uni yaxshi narsaga …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abu nasr farobiyning “sh`er san`ati”"

mavzu: abu nasr farobiy farobiyning “sh`er san`ati” asarini o`qib o`rganish. reja: 1. abu nasr farobiyning hayoti yo`li 2. abu nasr forobiyning ilmiy me`rosi 3. farobiy fozil davlat haqida 1 abu nasr farobiyning hayoti yo`li sharqda “al-muallim as-soniy” ya’ni “ikkinchi muallim” degan faxrli nomga sazovor bo’lgan buyuk mutafakkir abu nasr al-forobiy 873 yilda sirdaryo bo’yidagi forob shahrida turk harbiy sarkardasi oilasida tavallud topdi. u avval hunarmandchilik ishlari bilan band bo’lib, keyin falsafa ilmi bilan mashg’ul bo’ladi. u 70 tilni bilgan, degan rivoyatlar bor, 160 dan oshiq asarlar muallifi bo’lishi bilan birga musiqa va she’riyat ilmlarini ham mukammal bilib,she’rlar ham yozib turgan. olim nihoyatda kamtar va g’aribona hayot kechirgan. u sayf ud-davladan kuniga 4 dirhamdan osh...

This file contains 13 pages in DOC format (80.5 KB). To download "abu nasr farobiyning “sh`er san`ati”", click the Telegram button on the left.

Tags: abu nasr farobiyning “sh`er san… DOC 13 pages Free download Telegram