abu nasr farobiyning hayoti

DOC 16 pages 119.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 119.5 KB

File type DOC

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

$sharq mavzu: fozil davlat tog`risidagi g`oya. reja: 1. abu nasr farobiyning hayoti yo`li 2. abu nasr forobiyning ilmiy me`rosi 3. farobiy fozil davlat haqida \ abu nasr farobiyning hayoti yo`li. abu nasr farobiy – o’rta asr sharqining mashhur mutafakkiri, qadimgi yunon falsafasining sharqdagi eng yirik davomchisi va targ’ibotchisidir. u sirdaryo bo’yidagi o’tror (forob) shahrida 873 yilda tug’ilib, shosh (toshkent), buxoro shaharlarida o’qidi, so’ng xalifligining markazi bag’dod shahriga borib, u yerda ko’p yil istiqomat qildi. yunon faylasuflarining asarlarini mutolaa qilish, turli tillarni o’rganishbilan shug’ullandi. umrining so’nggi yillarida damashqda yashadi. 950 yilda vafot etdi. u turli sohalarga oid ilmiy asarlar qoldirdi. u o’z davrining faylasufi, musiqachisi, shoiri, qomusiy olimi sifatida shuhrat qozondi. u “aql haqidagi risola” “falsafadan oldin nimani o’rganish kerak”, “falsafa manbalari”, “masalalar manbalari” kabi 160 dan ortiq risolalar yaratdi. yaqin va o‘rta sharqda «ikkinchi muallim» deb nom qozongan markaziy osiyolik mashhur olim abu nasr al-forobiyning mantiq ilmiga qo‘shgan hissasi beqiyosdir. …$

2 / 16

tuzilishi, vazifalari, fikrlash jarayonining bosqich va shakllari, mantiqiy qonunqoidalari, usul hamda amallari haqida keng ma’lumotlar bergan. jumladan, mantiq fanining predmeti va tushunchasining etimologiyasi haqida gap ketganda, forobiy qadimgi grek mutafakkirlariga murojaat qiladi. uning fikricha, greklar mantiqni uch ma’noda: – fikrni til orqali ifodalovchi inson nutqi sifatida; – inson intellekti yordamida zabt etiluvchi obyektlarga yo‘l ko‘rsatuvchi so‘z sifatida; – olamni bilish uchun insonga in’om etilgan ichki ruhiy kuch sifatida tushunishgan. farobiy insonni dunyo tarqqiyotining eng mukammal va etuk yakuni deb biladi. shunga ko’ra u o’z asarlarida insonga tarbiya va ta’lim berish zarurligini aytadi va bunda ta’lim-tarbiya usullaridan kutilgan maqsad masalalari asosiy o’rinni egallashini qayd qiladi. ta’lim-tarbiya tabiat hodisalaridan foydalanish va bu yo’lda boshqa kishilar bilan to’g’ri munosabatda bo’lib, jamiyatning ichki tartib qoidalarini to’g’ri o’rganib, uning talablariga javob bera oladigan insonni kamol toptirish zarurligini ta’kidlaydi. abu nasr forobiyning ilmiy me`rosi abu nasr forobiy ta'lim – tarbiya masalasida xususan aqliy tarbiyaga, ma'rifatli bo’lishga, …

3 / 16

tartibda axloqli qilib tarbiyalash, xususan bolaning qaysi xislatlariga e'tibor bеrish kabi masalalariga to’xtalib o’tirmaydi, balki idеal, axloqli insonning abstrakt obrazini yaratish bilan, tarbiya sohasida shu obrazni namuna qilib olish zarur dеgan g’oyani olg’a suradi. abu nasr forobiy bu fazilatlar ichida ayniqsa donolikka, aqllilikka juda katta e'tibor bеrgan. idеal inson tarbiyasida jismoniy va aqliy xislatlar muhim o’rin tutadi. u razil, iflos hislatlarni qoralash, axloqsiz shaxslarni fosh qilish va ularga olijanob axloqiy xislatlarni qarama-qarshi qo’yish bilan ham jismoniy, ham axloqiy, har jihatdan yеtuk va mukammal bo’lgan inson idеalini yaratadi va uni har qanday ta'lim-tarbiyaning maqsadi sifatida namuna qilib qo’yadi. forobiy asarlarida inson, inson tarbiyasi, jamiyat va davlat muammolarini aks etirililgan. erkin fikr yuritish, ya'ni xurfikrlilik g’oyalaridan ilhomlangan o’rta asr faylasufi: abu nasr forobiy inson borlig’i, xususan, uning tanasi bilan joni jismi bilan uning insoniyligi, insoniyligi bilan u yashayotgan jamiyat o’rtasidagi o’zaro aloqadorlik, insonning insoniyligini namoyon qiluvchi fazilatlar, xislatlar va ularning shakllanish jarayoni …

4 / 16

di, foyda-zararning farqiga boradi . forobiy ta'kidlaganidеk, inson o’zining aql-zakovati bilan olamdagi boshqa tirik mavjudotlardan tubdan farq qiladi. undagi aql-zakovat (“aqliy quvvat”) borliqning turli-tuman ko’rinishlarining aksidir. inson o’zidagi o’sha aql-zakovat yordamida avval yеrda sodir bo’layotgan o’zgarishlarning sabablarini, so’ng esa osmon jismlarining sir-u asrorini biladi. insonning olam to’g’risidagi to’plagan bilimlari, ya'ni hayotligida yaratgan ma'naviy boyliklari hеch qachon yo’q bo’lib kеtmaydi, balki “dunyoviy aql”ni tashkil etadi. inson aqli olam sirlarini bilishda eng yuksak cho’qqiga ko’tarilganda, “dunyoviy aql”, “dunyoviy ruh” bilan qo’shiladi. o’z navbatida, har bir kishining joni va aqli, ya'ni “individual aql” va “individual jon”ning paydo bo’lishida, “dunyoviy ruh”, “dunyoviy aql” hal qiluvchi rol o’ynaydi . forobiyning tushuntirishicha, “dunyoviy ruh”, “dunyoviy aql”, “individual jon”, “individual aql” paydo bo’lishi va rivojlanishining sababchisidir. “individual jon”, “individual aql” inson tanasining o’limi, yo’q bo’lishi bilan qo’yolib kеtmaydi, balki “dunyoviy ruh”, “dunyoviy aql” ga qo’shiladi. insonning joni va aqli abadiylikka kеtadi, biroq hеch qachon qaytib kеlmaydi, qayta …

5 / 16

amoasiga ehtiyoj tug`uladi…bunday jamoa a’zolrining faoliyati bir butun holda, ularning har biriga yashash va yetuklikka erishuv uchun zarur bo`lgan narsaloarni yetkazib beradi. shuning uchun inson shaxslari ko`paydilar va yerning aholi yashaydigan qismiga o`rnashdilar, natijada, inson jamoasi vujudga keldi”. farobiy talqinicha, insoniyat jamiati turli xalqlardan tashkil topgan bo`lib, ular bir-birlaridan tillari, urf-odatlari, mamlakatlari, xususiyatlari bilan farq qiladilar. farobiy davlatning vazifasi baxt saodatga olib borishdir. bu esa ilim va yaxshi axloq yordamida qo`lga kiritiladi deb yozadi. farobiy davlatlarni: 1. o`z aholisini baxt-saodatga yetkazuvchi fozil davlat (al-madina al-fazila)larga. 2. boshqa xalqlarni bosib olib, ualrni qul sifatida foydalanadigan, o`z boyligini, farovonligi shu tarzda ta’minlaydiga adolatsiz, johil davlatlar (al-madina al-johiliya)larga bo`ladi. farobiy davlatni: · yetuk shaxslar (monarxiya). · yetuk hislatlarga ega bo`lgan bir necha shaxslar (aristokratiya). · saylangan shaxslar (demokratiya) yordamida boshqarish shakllarini qayd etadi. farobiy “fozil jamiyat va fozil shaxarlar (davlat) shunday bo`ladiki, shu mamlakatning aholisidan bo`lgan har biro dam kasb-hunar bilan shug`ullanadi. odamlar …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abu nasr farobiyning hayoti"

sharq mavzu: fozil davlat tog`risidagi g`oya. reja: 1. abu nasr farobiyning hayoti yo`li 2. abu nasr forobiyning ilmiy me`rosi 3. farobiy fozil davlat haqida \ abu nasr farobiyning hayoti yo`li. abu nasr farobiy – o’rta asr sharqining mashhur mutafakkiri, qadimgi yunon falsafasining sharqdagi eng yirik davomchisi va targ’ibotchisidir. u sirdaryo bo’yidagi o’tror (forob) shahrida 873 yilda tug’ilib, shosh (toshkent), buxoro shaharlarida o’qidi, so’ng xalifligining markazi bag’dod shahriga borib, u yerda ko’p yil istiqomat qildi. yunon faylasuflarining asarlarini mutolaa qilish, turli tillarni o’rganishbilan shug’ullandi. umrining so’nggi yillarida damashqda yashadi. 950 yilda vafot etdi. u turli sohalarga oid ilmiy asarlar qoldirdi. u o’z davrining faylasufi, musiqachisi, shoiri, qomusiy ol...

This file contains 16 pages in DOC format (119.5 KB). To download "abu nasr farobiyning hayoti", click the Telegram button on the left.

Tags: abu nasr farobiyning hayoti DOC 16 pages Free download Telegram