"o‘zbek adabiyotini o‘qitish metodikasi"

PDF 33 pages 410.1 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 410.1 KB

File type PDF

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

1 o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent iqtisodiyot va pedagogika instituti “tillar va maktabgacha ta’lim” fakulteti “o‘zbek tili va adabiyoti” yo‘nalishi (sirtqi) 22/ -guruh talabasi ning “o‘zbek adabiyotini o‘qitish metodikasi” fanidan kurs ishi mavzu: “adabiyot darslarida o‘quvchilarning yozma va og’zaki nutqini ostirish uslubi” ilmiy rahbar: a.a. abdullayev filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (phd) “ ” 2025-yil 2 mundarija kirish i bob. adabiy ta’limda nutq o‘stirishning nazariy asoslari 1.1. adabiyot fanining nutq o‘stirishdagi o‘rni va vazifalari 1.2. nutq madaniyati va nutq turlarining o‘ziga xos xususiyatlari 1.3. adabiy ta’limda nutq o‘stirishning an’anaviy va innovatsion yondashuvlari ii bob. o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini o‘stirish metodikasi 2.1. og‘zaki nutqni rivojlantirishda samarali metodlar 2.2. yozma nutqni o‘stirish mashqlari va bosqichlari 2.3. adabiyot darslarida integratsiya asosida nutqni rivojlantirish xulosa foydalanilgan adabiyotlar 3 kirish bugungi kunda ta’lim tizimida olib borilayotgan islohotlarning bosh maqsadi – zamonaviy fikrlaydigan, mustaqil qaror qabul qila oladigan, o‘z fikrini aniq …

2 / 33

t tomonidan uzluksiz ta’lim tizimini rivojlantirish belgilangan. shuningdek, 51- moddada fuqarolarning davlat oliy ta’lim muassasalarida tanlov asosida bepul ta’lim olish huquqi, 52-moddada esa o‘qituvchilarning jamiyat rivojidagi o‘rni yuqori baholanib, davlat ularning kasbiy o‘sishini qo‘llab-quvvatlashi shartligi qayd etilgan.1 so‘nggi yillarda ta’lim tizimini tubdan yangilash bo‘yicha qator prezident qaror va farmonlari qabul qilindi. jumladan, 2022-yil 11-maydagi prezident qarori pp- 134 bilan 2022–2026-yillarda xalq ta’limini rivojlantirish bo‘yicha milliy dastur tasdiqlandi va unda o‘quvchilarning kompetensiyalarini, xususan, nutq madaniyatini rivojlantirish ustuvor vazifa sifatida belgilandi. 2018-yil 17-iyuldagi prezident qarori umumiy o‘rta ta’lim sifatini oshirish, dars jarayonlarini modernizatsiya qilish, adabiyot darslariga zamonaviy metodlarni tatbiq etish zaruratini ko‘rsatib berdi. shuningdek, pq-3775 (2018-yil 5-iyun) sonli qaror oliy ta’lim sifatini oshirish, pedagog kadrlarning malakasini yuksaltirish vazifalarini belgilab, zamonaviy o‘qituvchi avvalo o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini shakllantirishga alohida 1 o‘zbekiston respublikasi prezidentining qarori. ta’lim tizimini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. toshkent, 2019. 5–15 b. 4 e’tibor qaratishi lozimligini ta’kidlaydi. dp-98 (2024-yil 2-iyul) va …

3 / 33

’tirof etilmoqda.2 adabiyot darslari jarayonida o‘quvchi badiiy matnni o‘qish, tushunish, tahlil qilish, undagi obrazlar mohiyatini anglash orqali til sezgirligini rivojlantiradi, ifoda vositalaridan to‘g‘ri foydalanishga o‘rganadi. ayniqsa, og‘zaki va yozma nutqni o‘stirishga qaratilgan mashg‘ulotlar o‘quvchilarda mantiqiy fikrlash, izchil bayon qilish, badiiy tilni his etish, nutq madaniyatiga amal qilish kabi muhim kompetensiyalarni shakllantiradi. shu bois adabiy ta’limda nutqni o‘stirish metodikasi o‘qituvchining ijodkorligi, pedagogik mahorati va zamonaviy metodlardan o‘rinli foydalanish darajasiga bevosita bog‘liqdir. mazkur kurs ishining asosiy maqsadi — adabiyot darslarida o‘quvchilarning yozma va og‘zaki nutqini o‘stirishga xizmat qiladigan samarali metodlar, usullar, texnologiyalarni o‘rganish hamda ularni amaliyotga tadbiq etish yo‘llarini tahlil qilishdan iborat. mavzuning dolzarbligi: bugungi kunda ta’lim tizimida o‘quvchilarning mustaqil fikrlashi, o‘z fikrini aniq, ravon va mantiqiy tarzda ifoda eta olishi eng muhim kompetensiyalar qatoriga kiradi. global axborot oqimi, kommunikativ jarayonlarning jadallashuvi, raqobatbardosh shaxsni tarbiyalash zaruriyati o‘quvchi nutq madaniyatini rivojlantirishni dolzarb masalaga aylantirmoqda. adabiyot fani og‘zaki va yozma nutqni shakllantirishda asosiy vositalardan …

4 / 33

ogiyalarni qo‘llashni talab etmoqda. bunday metodlar o‘quvchilar nutqini tabiiy, ijodiy va tizimli ravishda rivojlantirishga xizmat qiladi. shu sababli “adabiyot darslarida o‘quvchilarning yozma va og‘zaki nutqini o‘stirish uslubi” mavzusining o‘rganilishi nazariy jihatdan ahamiyatli, amaliy jihatdan esa ta’lim jarayonini samarali tashkil etishda nihoyatda dolzarbdir. maqsad va vazifalar: adabiyot darslarida o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirishga xizmat qiluvchi samarali metodlar va texnologiyalarni aniqlash, tahlil qilish va ularni ta’lim jarayonida qo‘llash bo‘yicha ilmiy-metodik takliflar ishlab chiqish. kurs ishining vazifalari: nutqni rivojlantirishning nazariy-metodik asoslarini o‘rganish. adabiyot darslarida nutq o‘stirishning an’anaviy usullarini tahlil qilish. og‘zaki nutqni rivojlantirishga qaratilgan mashqlar, metodlar va texnikalarni o‘rganish. yozma nutqni shakllantirishning samarali bosqichlari va mashqlar tizimini yoritish. kurs ishi asosida amaliy xulosa va tavsiyalar ishlab chiqish. metodologiya: ushbu kurs ishining metodologik asosini o‘zbekiston respublikasining ta’lim sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlari, xususan, “ta’lim to‘g‘risida”gi qonun, o‘zbekiston respublikasi davlat ta’lim standartlari, adabiyot o‘qitish metodikasi bo‘yicha ilmiy-pedagogik adabiyotlar, ilg‘or xorijiy va mahalliy metodik tajribalar tashkil etadi. …

5 / 33

arning nutq o‘stirish jarayonini chuqur o‘rganish, mavjud ilmiy manbalarni solishtirish va umumlashtirish maqsadida qo‘llandi. ushbu metod yordamida: adabiyot darslarida nutqni rivojlantirish bo‘yicha ilg‘or tajribalar tahlil qilindi; adabiyot o‘qitish metodikasiga doir ilmiy izlanishlar, maqolalar, darsliklar, o‘quv qo‘llanmalar o‘rganildi; an’anaviy va innovatsion yondashuvlar qiyosiy ko‘rib chiqildi; nutqning og‘zaki va yozma shaklini rivojlantirishda samaradorlik ko‘rsatkichlari aniqlab borildi. tahliliy metod kurs ishining nazariy qismiga asos bo‘lib, nutq o‘stirishga oid ilmiy qarashlar va metodik tavsiyalarni tizimli ravishda o‘zaro bog‘lash imkonini berdi. shu orqali adabiyot darslarida qo‘llanishi mumkin bo‘lgan amaliy usullarni tanlash va asoslash imkoniyati yaratildi. parametrlari: ushbu kurs ishi quyidagi ilmiy-pedagogik parametrlar asosida olib borildi: kurs ishi obyekti — umumta’lim maktablarida adabiyot darslari jarayonida o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirish jarayoni. kurs ishi predmeti — o‘quvchilarning nutqini rivojlantirishga xizmat qiluvchi metodlar, vositalar va pedagogik texnologiyalar majmui. kurs ishi metodlari — tahliliy metod, kuzatish, pedagogik tajriba, taqqoslash, umumlashtirish, suhbat, dars jarayonini kuzatish, ilmiy adabiyotlarni o‘rganish. kurs …

6 / 33

mazkur ish orqali: o‘qituvchilar adabiyot darslarida nutqni o‘stirishga qaratilgan yangi metodlar, interfaol texnologiyalar va ijodiy mashqlar tizimi bilan tanishadi; dars jarayonida o‘quvchilarning fikrni ifoda etish, mantiqiy bayon qilish, ijodiy yondashuv kabi kompetensiyalarini rivojlantirish imkoniyati kengayadi; og‘zaki va yozma nutqni takomillashtirishga xizmat qiladigan ko‘rgazmali materiallar, grafik organayzerlar, munozara metodlari, kreativ yozuv mashqlari amaliyotga tatbiq etilishi mumkin; o‘qituvchilar darsni tashkil etishda innovatsion metodlarning nutq rivojiga ta’sirini bilgan holda, ularni o‘z tajribasida qo‘llash imkoniga ega bo‘ladi; kurs ishi natijalari metodik qo‘llanmalar, seminarlar, dars ishlanmalari yaratishda qo‘llanishi mumkin. umuman olganda, ushbu mavzuning amaliy ahamiyati o‘quvchilarning nutq madaniyatini zamon talablari darajasida shakllantirishga va adabiy ta’lim samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. kurs ishining tarkibiy tuzilishi – kirish, ikkita bob, 6 ta paragraf, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. 8 i bob. adabiy ta’limda nutq o‘stirishning nazariy asoslari 1.1. adabiyot fanining nutq o‘stirishdagi o‘rni va vazifalari adabiyot fani o‘quvchilarning nutq madaniyati va muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirishda markaziy o‘rin tutadi. …

7 / 33

rayonda o‘quvchi tafakkurini rivojlantiradi, badiiy dunyoqarashini kengaytiradi va og‘zaki nutq ko‘nikmalarini mustahkamlaydi. matnni qayta hikoya qilish, bahs-munozarada ishtirok etish, insho va bayon yozish kabi faoliyatlar orqali o‘quvchilar o‘z nutqlarini yanada boyitadi va tilni maqsadga muvofiq ishlatishga o‘rganadi. adabiyot fani nutqni rivojlantirishning bir qator vazifalarini bajaradi. birinchidan, u og‘zaki nutqni shakllantiradi, muloqot madaniyatini rivojlantiradi va o‘quvchilarni jamiyatda to‘g‘ri, aniq va ravon muloqot qila oladigan shaxs sifatida tarbiyalaydi. ikkinchidan, adabiyot fani yozma nutqni rivojlantirishga xizmat qiladi. o‘quvchilar insho, esse, izohli yozuv, taqriz va konspekt yozish orqali fikrni tizimli va mantiqan ifoda etishni o‘rganadi. bu ko‘nikmalar ularning muloqot va akademik faoliyatlari uchun muhim poydevor bo‘lib xizmat qiladi. uchinchidan, adabiyot fani o‘quvchilarning estetik didini rivojlantiradi, badiiy tafakkurini kengaytiradi va ijodiy yondashuvni shakllantiradi. badiiy matn orqali o‘quvchilar insoniy tuyg‘ularni tushunishni, boshqalarning fikrini qadrlashni va ijtimoiy-hayotiy vaziyatlarni baholay olishni o‘rganadilar. shu tarzda, adabiyot fani shaxsiy va muloqot qobiliyatlarini rivojlantirishda muhim vosita hisoblanadi. to‘rtinchidan, adabiyot fani o‘quvchilarda …

8 / 33

tiradi. shu tarzda, o‘quvchi o‘z fikrini erkin, mantiqiy va ifodali tarzda bayon eta oladigan shaxs sifatida shakllanadi. shu sababli, adabiyot fani nafaqat badiiy tafakkur va estetik didni rivojlantiradi, balki o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini mustahkamlashda, ularni mustaqil va ijodiy fikrlashga o‘rgatishda beqiyos rol o‘ynaydi. nutqni rivojlantirish adabiyot ta’limining eng muhim vazifalaridan biri bo‘lib, bu jarayon o‘quvchilarning shaxs sifatida kamol topishiga, muloqot madaniyatini shakllantirishga xizmat qiladi. adabiyot fani o‘quvchilarning muloqot madaniyati va nutqini rivojlantirishda muhim o‘rin tutadi. badiiy matn orqali o‘quvchilar nafaqat tafakkurini kengaytiradi, balki og‘zaki va yozma nutq ko‘nikmalarini shakllantiradi. adabiyot darslarida o‘quvchilarga matnni tushunish, tahlil qilish, o‘z fikrini aniq va ravon ifoda etish imkoniyati beriladi. shu bilan birga, badiiy matnni o‘rganish orqali ular estetik didini rivojlantiradi, tafakkurini kengaytiradi va ijodiy yondashuvga ega bo‘ladi. bu jarayon o‘quvchining mustaqil fikrlashini va o‘z fikrini mantiqan asoslash ko‘nikmalarini shakllantirishga yordam beradi. shu sababli adabiyot fani nafaqat bilim beruvchi, balki shaxsni shakllantiruvchi asosiy fanlardan …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""o‘zbek adabiyotini o‘qitish metodikasi""

1 o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent iqtisodiyot va pedagogika instituti “tillar va maktabgacha ta’lim” fakulteti “o‘zbek tili va adabiyoti” yo‘nalishi (sirtqi) 22/ -guruh talabasi ning “o‘zbek adabiyotini o‘qitish metodikasi” fanidan kurs ishi mavzu: “adabiyot darslarida o‘quvchilarning yozma va og’zaki nutqini ostirish uslubi” ilmiy rahbar: a.a. abdullayev filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (phd) “ ” 2025-yil 2 mundarija kirish i bob. adabiy ta’limda nutq o‘stirishning nazariy asoslari 1.1. adabiyot fanining nutq o‘stirishdagi o‘rni va vazifalari 1.2. nutq madaniyati va nutq turlarining o‘ziga xos xususiyatlari 1.3. adabiy ta’limda nutq o‘stirishning an’anaviy va innovatsion yondashuvlari ii bob. o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqin...

This file contains 33 pages in PDF format (410.1 KB). To download ""o‘zbek adabiyotini o‘qitish metodikasi"", click the Telegram button on the left.

Tags: "o‘zbek adabiyotini o‘qitish me… PDF 33 pages Free download Telegram