oʻrta osiyoda ilk ta’lim va tarbiya

PPT 22 стр. 4,5 МБ Бесплатная загрузка

22 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 4,5 МБ

Тип файла PPT

Страницы 22

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (6 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 22

swot -taxlili mavzu: qadimgi davrlardan eramizning xii asrlarigacha oʻqituvchilik faoliyati toʻgʻrisida ijtimoiy qarashlar reja: 3.1. oʻrtaosiyoda ilk ta’lim-tarbiya. 3.2. avestoda ilgari surilgan pedagogik gʻoyalar. 3.3. oʻrta osiyoda ilm-fan va madaniyat sohasidagi rivojlanish. 3.4. sharq mutaffakkirlarining pedagogik qarashlari. 3.5. eramizdan avvalgi v asr yunonistonda ta’lim-tarbiya. 3.6. suqrot, demosfen va yevropa olimlari namoyondalari, mashhur davlat arboblarining pedagogik gʻoyalari. oʻrta osiyoda ilk ta’lim va tarbiya ta’lim va tarbiya tarixini oʻrganar ekanmiz, uning rivojlanishi, yillar davomida shakllanib borishi ustoz va shogird faoliyatiga bogʻliqligining guvohi boʻlamiz. eng qadimgi davrlardayoq mudarrislar (oʻqituvchilar) ta’lim va tarbiyaning samarali ta’sir usullarini qidirib topib, hayotga tatbiq eta boshlaganlar. buning natijasida eramizdan oldingi davrlardayoq ta’lim-tarbiyaning samaradorligiga erishilishi uchun oʻqituvchiga boʻlgan talablar kuchayib bordi. oʻqituvchi mahoratini takomillashtirish yuzasidan turli gʻoyalar, nazariya va tavsiyalar paydo boʻla boshladi. murabbiylar va ulamolar. miloddan avvalgi vii-vi asrlarda oʻrta osiyoda ishlab chiqarish kuchlarining ortib borishi bilan ijtimoiy hayotda ham ijobiy oʻzgarishlar roʻy berdi. turk va fors tilida …

2 / 22

sifatida bizning davrimizgacha etib keldi. shu sababli mudarrislar savodli madrasa toliblari orasidan tanlangan va ma’lum muddat tayyorgarlikdan oʻtishgan. markaziy osiyoning xorazm zaminida shakllangan eng qadimiy va “oʻtmishdagi dinlarning eng kuchlilaridan boʻlgan ” (yu.a.rappoport) zardushtiylik dinining muqaddas kitobi “avesto”da bolalar ta’limtarbiyasiga oid qiziqarli ma’lumotlar berilgan. “avesto”da ta’kidlanadiki, bilim va tarbiya hayotning eng muhim tirgagi boʻlib hisoblanadi. har bir yoshni shunday tarbiyalash zarurki, u avvalo yozishni oʻrganish asosida bilim olishi kerak, soʻngra esa odob-axloqi bilan eng yuksak pogʻonaga koʻtarilsin. kohin muallimlari oqsoqollar kengashi tomonidan tanlanib, qat’iy belgilangan qoidalar asosida yoshlarga ta’lim va tarbiya berishgan. avestoda ilgari surilgan pedagogik gʻoyalar kohin muallimlari. marosimdan soʻng muallimlar bolalarga sovgʻalar ulashishgan. muallimlar mashgʻulotlar jarayonida bolalarga nisbatan jismoniy jazodan koʻra koʻproq oʻz diniga ishonch va e’tiqodni, dunyodagi barcha yaxshilik va ezguliklarning bunyodkori, ilohiy axuramazdaga sigʻinishni, odamlar boshiga yovuzlik va yomonliklarni yogʻdiruvchi axrimandan esa nafratlanish hissini tarbiyalar edilar. zardushtiylik dini ta’limotida ilgari surilgani umuminsoniy qadriyatlar majmuasi ezgulik va …

3 / 22

xshi soʻz va yaxshi amallarga qoʻl urish” kabi insoniy tuygʻularni singdirish uchun qizgʻin mehnat qilganlar. oʻrta osiyoda ilm-fan va madaniyat sohasidagi rivojlanish abu rayhon muhammad ibn ahmad al-beruniy (973 - 1048) sharq uygʻonish davrining qomusiy olimlaridan biri, tarbiyashunos olim, umumjahon tabiiy-ilmiy va ijtimoiy fanlar rivojiga ulkan ta’sir koʻrsatgan buyuk aql-zakovat sohibidir. alloma asarlarida ta’lim-tarbiya birligi va axloq masalalariga yetuk tarbiyashunos olim sifatida yondashgan, chunonchi, “minerologiya”, “qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar”, “hindiston” kabi asarlarida pedagogika va psixologiyaga oid noyob fikr mulohazalarini va ma’rifiy-didaktik qarashlarini bayon etdi. abu ali ibn sino (980-1037) oʻz asarlarida inson kamolotida uch narsa - irsiyat, muhit, tarbiya muhim rol oʻynashini ta’kidlab, bunda mudarrislar bolalarga ta’lim berishdek mas’uliyatli burchni bajarib, shu uch holatga javobgarlik hissi bilan yondashishini uqtiradi va mudarrislarga faoliyatda muvaffaqiyatga erishish garovi boʻlgan quyidagi tavsiyalarni beradi: 1) bolalar bilan muomalada bosiq va jiddiy boʻlish. 2) berilayotgan bilimning oʻquvchilar tomonidan oʻzlashtirilishiga e’tiborni qaratish. 3) ta’limda turli shakl va …

4 / 22

yob asar koʻplab sharq va gʻarb tillariga tarjima qilinib shuhrat qozongan. sharq mutaffakkuirlarining pedagogik qarashlari abul-qosim mahmud ibn umar az-zamaxshariy (1075-1144) jahon ilm-fani va madaniyatiga salmoqli hissa qoʻshgan mashhur olim va adibdir. u oʻz asarlarida halollik va pokizalikni, ilmga muhabbatni, mardlik va olijanoblikni ulugʻlaydi. ulugʻ mutafakkir “navobigʻ ulkalim” (“nozik iboralar”) asarida kishilar ilmli boʻlish, oʻqitish, yozish bilan hosilu mukammal boʻladi, olim kishi oqil, bilimdon va chiroyli xushxat yozuvga ega boʻlsa, bu uning kamolotga yetganligidan dalolatdir, deydi. asarda mudarrislar toʻgʻrisida noyob fikrlar bildirilgan: “murabbiy oʻqib tursagina murabbiy boʻla oladi, agar oʻqishni toʻxtatib qoʻyar ekan, unda murabbiylik oʻladi” shayx muslihiddin sa’diy sheroziy xiii asrda eronda yashab ijod qilgan yirik shoir va mutafakkirdir. u faylasuf-shoir boʻlishi bilan birga tajribali murabbiy ham boʻlgan. shoir “guliston” asarida oʻz davri mudarrislarini turli toifaga boʻlib, ularni ta’riflaydi. qattiqqoʻl oʻqituvchilarni “…basharasi tirishgan, tili zahar, yomon xulqli, odamlarni ranjitadigan, gadoy tabiatlik, ochkoʻz, uni koʻrishi bilan shogirdlarining kayfiyati uchar” shogirdlar …

5 / 22

a bunday joylar akademiva deb nomlangan. “akademiya” soʻzi afsonaviy qahramon akadema nomidan kelib chiqqan. eramizdan avvalgi v asrda afina yaqinidagi akadema soʻzi bilan nomlanuvchi joyda platon oʻz shogirdlariga ma’ruzalar oʻqigan boʻlib, keyinchalik ta’lim-tarbiya berish uchun tashkil etiluvchi maskanlar ham shunday nom bilan atala boshlangan. qadimgi yunonistonda bolalarga ta’lim-tarbiya berish faylasuflar zimmasiga yuklatilgan edi. yunonistonda epos, lirika, drama, haykaltaroshlik, musiqa va me’morchilik san’ati bilan birga notiqlik san’ati ham murakkab va muhim san’at asari sifatida tan olingan. notiqlik san’atini davlatning muhim ijtimoiy-siyosiy ishlariga taalluqli faoliyatdagi ahamiyati uchun hamda yosh avlodni tarbiyalashda ular ongi va tafakkuriga qizgʻin ta’sir etuvchi murakkab vosita sifatida rivoj lantirganlar. eramizdan avvalgi v asr yunonistonda yoshlarga ta’lim-tarbiya berish va ularni vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning eng takomillashgan davri boʻlgan. shu sababli “notiqlik san’ati” ham qizgʻin rivojlangan davr hisoblanadi. bu davrda notiqlikning uchta qonuniyati umumiy shior sifatida e’tirof etilgan: oʻquvchilarga tushuntirish (ma’lum bir mavzuni); oʻquvchilar ongini uygʻotish (inson tafakkurini, ongini, maqsadini); har …

6 / 22

uf olim demosfen (eramizdan avvalgi 384—322) nomi bilan uzviy bogʻlangan. yevropa olimlari oʻqituvchilarning kasbiy mahoratini takomillashtirish toʻgʻrisida oʻqituvchilarning kasbiy mahoratlarini takomillashtirish toʻgʻrisidagi muammolar evropa olimlari ya.a.komenskiy, djon.lokk, g.pestalotssi, a.disterverg, k.d.ushinskiy kabilarning asarlarida oʻz ifodasini topgan. jumladan, chex olimi, mashhur pedagog ya.a.komenskiy oʻqituvchining eng muhim xususiyatlari qatoriga bolalarni sevishi, yuksak axloqi, bilimdonligi, iqtidori, qobiliyati kabilarni kiritadi va ularning mohiyatini mukammal tavsiflab beradi. yan amos komenskiy oʻz davrida oʻqituvchilarning bola dunyoqarashini rivojlantirishdagi roliga yuqori baho berib, oʻqituvchilik “yer yuzidagi har qanday kasbdan koʻra yuqoriroq turadigan juda faxrli kasb” ekanligini ta’kidlaydi. taniqli rus pedagogi k.d.ushinskiy ta’lim-tarbiya jarayonida oʻqituvchining roli va shaxsiga yuqori baho berib, oʻqituvchi kasbiga oid ilmiy mulohazalarida hech bir qonun yoki programma, ta’lim-tarbiya toʻg ‘risidagi metod yoki tamoyillar oʻqituvchi shaxsining pedagogik faoliyatdagi mahorati oʻmini bosa olmaydi deb hisoblaydi. k.d.ushinskiy oʻqituvchi ma’naviyati va kasbiy faoliyatiga yuqori baho beradi hamda ularning kasbiy malakalarini doimiy ravishda takomillashtirib borish maqsadga muvofiq ekanligi toʻgʻrisidagi gʻoyani ilgari …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 22 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "oʻrta osiyoda ilk ta’lim va tarbiya"

swot -taxlili mavzu: qadimgi davrlardan eramizning xii asrlarigacha oʻqituvchilik faoliyati toʻgʻrisida ijtimoiy qarashlar reja: 3.1. oʻrtaosiyoda ilk ta’lim-tarbiya. 3.2. avestoda ilgari surilgan pedagogik gʻoyalar. 3.3. oʻrta osiyoda ilm-fan va madaniyat sohasidagi rivojlanish. 3.4. sharq mutaffakkirlarining pedagogik qarashlari. 3.5. eramizdan avvalgi v asr yunonistonda ta’lim-tarbiya. 3.6. suqrot, demosfen va yevropa olimlari namoyondalari, mashhur davlat arboblarining pedagogik gʻoyalari. oʻrta osiyoda ilk ta’lim va tarbiya ta’lim va tarbiya tarixini oʻrganar ekanmiz, uning rivojlanishi, yillar davomida shakllanib borishi ustoz va shogird faoliyatiga bogʻliqligining guvohi boʻlamiz. eng qadimgi davrlardayoq mudarrislar (oʻqituvchilar) ta’lim va tarbiyaning samarali ta’sir usullarini q...

Этот файл содержит 22 стр. в формате PPT (4,5 МБ). Чтобы скачать "oʻrta osiyoda ilk ta’lim va tarbiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: oʻrta osiyoda ilk ta’lim va tar… PPT 22 стр. Бесплатная загрузка Telegram