o‘zbek ilmiy matnlarining lingvistik ekespertizasi va plagiat muammosi

DOCX 4 pages 25.9 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.9 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

o‘zbek ilmiy matnlarining lingvistik ekespertizasi va plagiat muammosi islomov shohijahon shuhratjon o‘g‘li, denov tadbirkorlik va pedagogika instituti magistranti shoxjaxonislomov@gmail.com annontatsiya maqolada lingvistik ekspertizaning vujudga kelishi va fanlar aro aloqasi shuningdek plagiat ilmiy muammo sifatida jiddiy qabul qilinishi to‘g‘risida fikrlar keltirildi. kalit so‘zlar: lingvistik ekspertiza, filologik ekspertiza, sud-ekspertiza tizmi, yozma matn, plagiatlik. kirish: keyingi yillarda turli fanlar aro integratsiya (g‘oyalar yoki tizimlarni bir butun sifatida birlashtirish jarayonidir.) jarayoni kuchayishi, yangi soha va yangi muammolar yechimida fanlar aro hamkorik kuchaydi. xuddi shunday lingvistik ekspertiza sohasi ham tilshunoslik va huquq fanlari kesishuvida yuzaga keldi. hamkorlikda sud-huquq sohasida to‘g‘ri va xolislikni taminlashda lingvistik ekspertiza turli ko‘rinishlarda (inson qadr-qimmati, obro‘yi va nufuziga ta’sir etuvchi; tahqirlovchi; tahdid qiluvchi; oilasi, dini, millatiga qarshi kurashishga da’vat etuvchi kabi munosabatga ega yozishmalar) yordamga kelmoqda. lingvistik ekspertizaning aynan qachon yuzaga kelganligi masalasini aniq dalillar bilan asoslash qiyin. ilm-fanga kirib keluvchi har qanday istilohning o‘z tarixi, shakllanish bosqichi va taraqqiyot davri …

2 / 4

t bilan yashaydi, jamiyat bilan rivojlanadi umuman olganda til jamiyat bilan uzviy bog‘liq. yozma nutq, audio matn va yozishmalar zamon zayli sababli rivoj topgani sari bu ularning lingvistik tahlil tamoyillari ham rivoj topadi. lngvistik ekspertiza yuqorida sanab o‘tilgan matnlarda inson qadr-qimmati, shani, obro‘si va ilmiy matnlarda plagiat kabi masalalarga yechim topishga yordam bera oladi. mohiyatan olganda, filologik ekspertiza matnning adabiy sifati, uslubi, grammatik jihatdan toʻgʻriligi, til meʼyorlariga muvofiqligi hamda boshqa belgilarini aniqlash maqsadida tahlil qilish jarayoni hisoblanadi. zotan, ushbu ekspertiza turli maqsadlarda amalga oshirilishi mumkin. masalan, tarjima sifatini baholash, plagiatni tekshirish, matnning muallifigini aniqlash, nizolarga doir dalilllarni berish va boshqa omillar sabab bo‘lishi mumkin. filologik ekspertiza aynan tegishli maʻlumot va ish tajribasiga ega til va adabiyot sohasi mutaxassislari tomonidan amalga oshiriladi.[footnoteref:2] [2: suvonov z. o‘zbek badiiy matnlarini filologik ekspertiza qilishning nazariy-metodologik asoslari. – qarshi: 2023.– b. 14.] lingvistik ekspertiza juda ko‘p holatlarda kerak bo‘ladi. masalan: huquqiy ishlarda: sud jarayonlarida, ayniqsa, …

3 / 4

gvistik ekspertiza huquq va tilshunoslik sohalarining kesishuvi natijasida yuzaga kelgan bo‘lib, inson sha’ni, qadr-qimmatiga putur yetkazuvchi birliklarni til doirasida o‘rganuvchi tilshunoslikning amaliy yo‘nalishidir. fan-texnika taraqqiyoti natijasida ijtimoiy tarmoqlarda keng tarqalayotgan muallifi noma’lum bo‘lgan va muammoli deb topilgan diniy ekstremizm, terrorizm, turli yo‘nalishdagi tahdid va da’vat xarakteridagi, insoniyat ma’naviy ongiga salbiy ta’sir etuvchi yozishmalarning lingvistik ekpertizasi bo‘yicha dunyo tilshunosligida keng qamrovli tadqiqotlar olib borilmoqda. bu anonim yozishmalar muallifini aniqlash, matnda plagiatlik holatlarini tekshirish, savdo belgisi, korxona nomlaridagi ko‘chirmachilikka oydinlik kiritish kabi muammoli vaziyatlarni tahlil qilishga imkoniyat yaratadi.[footnoteref:3] [3: toʻrayeva d.a. o‘zbek tilidagi shaxsiy yozishmalarda noadabiy unsurlarning hududiy xoslanishi.(avtoreferati) – b. 160;] sud-ekspertiza tizmida yozma matnlarda turli darajadagi holatlar (haqorat, so‘kish, obro‘yiga putur yetkazish, plagiatlik, anonimlik, korrupsiya)ni baholash va tahlil qilish ehtiyoji kuchayib bormoqda. bu esa bevosita lingvistik ekspertizani belgilashga zarurat borligini bildiradi. zamonaviy tilshunoslik rivoji natijasida turli nazariyalar ilgari suriladi va asoslanadi. fikrimizcha, mavjud nazariy g‘oyalarni amaliyotga tatbiq etish va uning …

4 / 4

chunki ular boshqa mualliflarning g‘oyalari va tadqiqotlarini o‘zlashtiradi. bu ilmiy jamoatchilikning ishonchiga putur yetkazadi va ilmiy tadqiqotlarga bo‘lgan ishonchni pasaytiradi. ilmiy rivojlanishni sekinlashtiradi. plagiat qilingan ishlar yangi g‘oyalar va tadqiqotlarni yaratishga to‘sqinlik qiladi. chunki ular o‘ziga xos ilmiy yutuqlarni taqdim etmaydi va ilmiy bilimlarni boyitishga hissa qo‘shmaydi. talabalarning o‘rganish jarayoniga zarar yetkazadi. talabalar plagiat qilish orqali o‘zlarining bilim va ko‘nikmalarini rivojlantirish imkoniyatidan mahrum bo‘ladi. ular o‘zlarining fikrlarini shakllantirish, tadqiqot o‘tkazish va yozish ko‘nikmalarini rivojlantirish o‘rniga, boshqa mualliflarning ishlarini nusxalashga majbur bo‘ladi. ilmiy axloq qoidalarini buzadi. plagiat qilish ilmiy axloq qoidalarini buzadi, chunki u boshqa mualliflarning intellektual mulkini o‘g‘irlashni anglatadi. bu ilmiy jamoatchilikda ishonchsizlik va nizolarni keltirib chiqarishi mumkin. shuning uchun plagiat ilmiy muammo sifatida jiddiy qabul qilinishi va unga qarshi kurashish choralarini ko‘rish kerak. ilmiy jamoatchilik plagiat qilishning zararli oqibatlarini tushunishi va uni oldini olish uchun harakat qilishi kerak. xulosa: lingvistik ekspertiza nafaqat sud-huquq sohasida inson huqularini himoya qilishda balki …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek ilmiy matnlarining lingvistik ekespertizasi va plagiat muammosi"

o‘zbek ilmiy matnlarining lingvistik ekespertizasi va plagiat muammosi islomov shohijahon shuhratjon o‘g‘li, denov tadbirkorlik va pedagogika instituti magistranti shoxjaxonislomov@gmail.com annontatsiya maqolada lingvistik ekspertizaning vujudga kelishi va fanlar aro aloqasi shuningdek plagiat ilmiy muammo sifatida jiddiy qabul qilinishi to‘g‘risida fikrlar keltirildi. kalit so‘zlar: lingvistik ekspertiza, filologik ekspertiza, sud-ekspertiza tizmi, yozma matn, plagiatlik. kirish: keyingi yillarda turli fanlar aro integratsiya (g‘oyalar yoki tizimlarni bir butun sifatida birlashtirish jarayonidir.) jarayoni kuchayishi, yangi soha va yangi muammolar yechimida fanlar aro hamkorik kuchaydi. xuddi shunday lingvistik ekspertiza sohasi ham tilshunoslik va huquq fanlari kesishuvida yuzaga keldi....

This file contains 4 pages in DOCX format (25.9 KB). To download "o‘zbek ilmiy matnlarining lingvistik ekespertizasi va plagiat muammosi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek ilmiy matnlarining lingv… DOCX 4 pages Free download Telegram