o‘zbek ma’rifatparvarlarining lingvistik faoliyati

PPTX 11 sahifa 1,4 MB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,4 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 11

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

prezentatsiya powerpoint o‘zbek ma’rifatparvarlarining lingvistik faoliyati bajardi azimova hulkar ustoz topildiyeva feruza reja: o‘zbek ma’rifatlarvarlarining lingvistik qarashlari. ilk o‘zbek alifbosi haqida. behbudiy, a. avloniy, a. zohiriylarning tilshunoslikka bag‘ishlangan asarlari. xx asr insoniyat tarixida o‘zining inqilobiy taloto‘plari, texnikaviy taraqqiyoti, kimyoviy yangiliklar, jahon urushlariyu ma’naviy ruhiy tanazzullari bilan ham alohida yuz yillikdir. chor rossiyasining markaziy osiyoga qiziqishi pyotr i davridayoq boshlangan edi. 1724 – 1725 – yillarda tashkil etilgan rossiya fanlar akademiyasi qoshida 1935 – yildan boshlab gumanitar yo‘nalish o‘z ishini boshladi. bu yo‘nalishni ochishdan asosiy maqsad sharq tillarini o‘rganish va markaziy osiyoga josuslik ishlarini yo‘lga qo‘yish edi. chor rossiyasi markaziy osiyoni bosib olganlan so‘ng ham rus missioner olimlari mahalliy xalq orasida yurib, mahalliy xalqning noyob durdonalarini, shu jumdadan nodir qo‘lyozmalarni rossiyaga etkazish bilan muntazam shug‘ullanganlar. ayni paytda ular (n. ostroumov, v. nalivkin, m. nalivkina. n. pantusov) rus millatiga mansub aholining mahalliy tilni o‘rganishlari uchun ikki tilli lug‘atlar, til o‘rganish uchun qo‘llanmalar …

2 / 11

lhamid cho‘lpon, g‘ozi olim yunusov, qayum ramazon, abdurauf fitrat, ishoqxon ibratlar elkasida vatan, millat yuki, g‘amiyu dardi, istiqlolning iztirobi qanchalar zalvorli bo‘lganini his etamiz. ularning ko‘pchiligi "chig‘atoy gurungi" tashkiloti atrofiga birlashib, o‘zbek milliy tili va tilshunosligi taraqqiyotiga munosib hissa qo‘shdilar. jadidlar mahalliy aholini asriy uyqudan uyg‘otish maqsadida sahna asarlari yozib, teatr san’atini yo‘lga qo‘yish, yangi maktablar ochish va darsliklar yaratish, matbuot ishini yo‘lga qo‘yishga asosiy e’tiborlarini qaratdilar. ularning matbuot tili haqidagi qarashlari diqqatga sazovordir. barcha shevalar uchun umumiy bo‘lgan adabiy tilning shakllanishida matbuotning o‘rni beqiyosligini ular to‘g‘ri anglab etgan edilar markaziy osiyoning xx asr boshlaridagi ijtimoiy – siyosiy, madaniy hayotida muhim o‘rin egallagan buyuk zotlardan biri mahmudxo‘ja behbudiydir. behbudiy dunyoqarashining shakllanishida rossiya jadidchilik harakatining asoschisi ismoilbek g‘aspralining ta’siri katta bo‘lgan. behbudiy yangi usuldagi maktablar uchun darsliklar yaratish bilan birga, til va imlo masalalariga ham jiddiy e’tibor qaratdi. uning “ikki emas, to‘rt til kerak”, “til masalasi”, “sart so‘zi majhuldir”, “sart so‘zi …

3 / 11

amdir. avloniy til haqida quyidagilarni yozadi: “har bir millatning dunyoda borligini ko‘rsatadurg‘on oinai hayoti til va adabiyotidir. milliy tilni yo‘qotmak millatning ruhini yo‘qotmaqdur”. muallif ijtimoiy – ruhiy til va xususiy, bevosita voqelangan nutqni chiroyli ifodalar bilan quyidagicha farqlaydi: “umumiy milliy tilni saqlamoq ila barobar xususiy, og‘iz orasidagi tilni ham saqlamoq lozimdur”. 20 – 30 – yillar tilshunosligining eng faol vakillaridan biri ashurali zohiriydir. u o‘z davrining ajoyib ma’rifatlarvar olimi, pedagog va jurnalistidir. a. zohiriy tilshunoslikning turli masalalariga bag‘ishlab qator maqolalar e’lon qiladi. uning ilmiy faoliyatida o‘zbek tilining imlo masalasi markaziy o‘rinni egallaydi. 1916 yilda olim “imlo” kitobini yaratdi. bu asarda ilk marta arab grafikasi asosidagi o‘zbek yozuvida to‘g‘ri yozish qoidalari, tinish belgilariga oid qoidalar o‘z ifodasini topdi. ashurali zohiriy turli fanlarga oid ilmiy atamalarni qat’iylashtirish, buning uchun turkologlar qurultoyini chaqirib, shu qurultoy qarori asosida ish tutish lozimligini ta’qildagan edi. olim o‘zbek imlosini muayyan qoidalarga bo‘ysundurish uchun rus olimi afanas’evning orfografiyaning …

4 / 11

o‘zbek ma’rifatparvarlarining lingvistik faoliyati - Page 4

5 / 11

o‘zbek ma’rifatparvarlarining lingvistik faoliyati - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o‘zbek ma’rifatparvarlarining lingvistik faoliyati" haqida

prezentatsiya powerpoint o‘zbek ma’rifatparvarlarining lingvistik faoliyati bajardi azimova hulkar ustoz topildiyeva feruza reja: o‘zbek ma’rifatlarvarlarining lingvistik qarashlari. ilk o‘zbek alifbosi haqida. behbudiy, a. avloniy, a. zohiriylarning tilshunoslikka bag‘ishlangan asarlari. xx asr insoniyat tarixida o‘zining inqilobiy taloto‘plari, texnikaviy taraqqiyoti, kimyoviy yangiliklar, jahon urushlariyu ma’naviy ruhiy tanazzullari bilan ham alohida yuz yillikdir. chor rossiyasining markaziy osiyoga qiziqishi pyotr i davridayoq boshlangan edi. 1724 – 1725 – yillarda tashkil etilgan rossiya fanlar akademiyasi qoshida 1935 – yildan boshlab gumanitar yo‘nalish o‘z ishini boshladi. bu yo‘nalishni ochishdan asosiy maqsad sharq tillarini o‘rganish va markaziy osiyoga josuslik ishlarini yo‘l...

Bu fayl PPTX formatida 11 sahifadan iborat (1,4 MB). "o‘zbek ma’rifatparvarlarining lingvistik faoliyati"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o‘zbek ma’rifatparvarlarining l… PPTX 11 sahifa Bepul yuklash Telegram