nutq madaniyati va uslubiyat

DOCX 1 sahifa 24,8 KB Bepul yuklash

1 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 24,8 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 1

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 1

6-mavzu: nutq madaniyati va uslubiyat. o‘zbek tilining vazifaviy uslublari til boyliklaridan har kim o‘zicha foydalannb so‘zlaydi. bir tur so‘zlar va tilga tegishli boshqa belgilar bir nutqda ko‘proq ishlatilgani holda boshqa nutqda uchramaydi. boshqa bir nutq o‘zining so‘z boyligi va gaplarining qurilishi, ohangi bilan uchinchi bir nutqdan ajralib turadi. til boyliklarini tanlab ishlatishga qarab nutq ko‘rinnshlarn bir necha turga ajraladi. ana shu xilma-xillik nutq uslublari (stillari) deb ataladi. nutq uslublarn aloqaning maqsadga muvofiq amalga oshuvi yo‘lida so‘zlovchinpng til boyliklaridan tanlab foydalanishi tufayli nutqning tarixan shakllangan ko‘rinishidir. quyidagi misollar orqali nutq uslublarini tasavvur qilsa bo‘ladi: «...2-modda. har bir inson, har qanday tafovutlaridan qat’i nazar, ya’ni irqi, terisining rangi, jinsi, tili, dini, siyosiy yoki o‘zga e’tiqodlari, moddiy yoki ijtimoiy kelib chiqishi, mulkiy, tabaqaviy yoki boshqa mavqeiga qaramasdan, ushbu e’lon qilingan barcha huquqlar va erkinliklarga ega bo‘lishi lozim. bundan tashqari, inson mansub bo‘lgan mamlakat yoxud hududning siyosiy, huquqiy yoki xalqaro statusga ega ekanligi asosida …

2 / 1

eksika, ikkinchnsnda kundalik hayotda ishlatiladigan so‘zlashuv leksikasi, uchinchisida tilshunoslik ilmiga xos leksika asosiy o‘rinni egallaydi. uslubshunoslikka bag‘ishlangan asarlarda nutqning quyidagi uslublari ko‘rsatiladi: 1. so‘zlashuv uslubi. 2. rasmiy uslub. 3. ilmiy uslub. 4. publitsistik uslub. 5 badiiy uslub. har bir uslub o‘ziga xos sistema bo‘lib, boshqa uslublardan ko‘pgina belgilari bilan ajralib turadi. so‘zlashuv uslubi. bu uslub o‘z leksikasi, fonetikasi, morfologiyasi va sintaksisi bilan xalqning oddiy so‘zlashuv tilini o‘zida aks ettiradi. so‘zlashuv uslubi uchun oddiylik, soddalik, betakalluflik, hayajonlilik xosdir. xalq orasida keng tarqalgan «qosh qorayguncha», «qovog‘ini uyub», «ko‘zini olaytirib», «uchchiga chiqqan» kabi frazeologizmlardan; ona. ' «inson huquqlari umumjahon dekloratyasi»dan. «o‘zbekiston adabiyoti va san‘ati» gazetasi 1989- yil 31- mart. *x. to‘xtaboev. «jonginam, shartingni ayt». toshkent, 1978, 128- bet. 3 a. nurmonov. ti. tni snstemali o‘rganish va sintaksisning lyrim munoearali masilalari. «o‘zbek tili va adabistn» jurnali. toshkent, 1988, 5-son, 22-bet. osh, tuz, yer, bola, kun, jo‘ra, og‘ayni, jonginam, oqshom, erta-mertan kabi so‘zlardan; -uvdi (borundi), …

3 / 1

g qatnashishlari shart». o‘zbekistpon respublikasi prezidentining farmoni ro‘za hayitnni dam olish kuni deb e’lon qilish to‘g‘risida mustaqil o‘zbekiston respublikasi musulmonlarining istak va xohishlarini inobatga olib hamda fuqarolar o‘rtasida mehr oqibatni barqarorlashtirish maq- sadida diniy bayram —ro‘za hayit («iyd al-fitr») ni bu yil 4 aprel kuni va keyingi yillarda esa ro‘za hayitining birinchi kuni dam olish kuni deb tayinlansin. o‘zbekiston respublikasi prezidenti sh. mirziyoyev toshkent shahri, 2022- yil 27- mart. ilmiy uslub. ilmiy uslub fanning turli sohalariga aloqador so‘z va atamalarni ko‘proq tasarruf qilish, bayonning ko‘proq mantiqiy dalillarga suyanishi bilan boshqa uslublardan ajralib turadi. ilmiy uslubda tabiat va jamiyat hodisalari aniq, qandaydir qoidalar, formulalar asosida ifodalanadi. ilmiy bayonda fikr mantiqiy va ashyoviy dalillar bilan mustahkamlanib boradi. ilmiy uslubda to‘liqsiz gaplar, bir tarkibli gaplar, so‘z-gaplar deyarli uchramaydi. so‘zlashuvning qisqa dialog turi ham ilmiy uslubda yozilgan asarlar uchun begonadir. ilmiy uslubning ilmiy va ilmiy-ommabop ko‘rinishlari bor. ilmiy ommabop bayon o‘zining leksik tarkibi va …

4 / 1

o‘shqinlik bilan aks et- tirish publitsistik uslubga xosdir. tarixiy yoki boshqa har xil dalillarni nutqqa kiritib, mantnqiy umumlashmalar chiqarish yoki bu ishni tinglovchiga havola etish, fosh etilayotgan shaxs yoki hodisalar ustidan kinoya, kesatiq, pnching hamda qochiriqlar qilish, ritorik, so‘roq gaplardan foydalanish publitsistik nutqni jonli, ta’sirchan, hayajonli qiladi. shuni aytish kerakki, har bir publitsistik nutq, albatta, shulardangina iborat bo‘ladi, degan gap emas. publitsistik nutqda muallif voqelikka nisbatan faol munosabatda bo‘ladi. uning hayotga, voqelikka bo‘lgan bunday munosabati dalillarnn tanlashda, ularni tahlil qilishda, tilning emotsional-ekspressiv vositalarini tasarruf etishda ko‘rinadi. publitsistik nutqda obrazlilikka katta e’tibor beriladi. tilning tasviriy vositalaridan keng foydalaniladi. til vositalarini tanlash mantiqiylnk va emotsionallik talabiga qarab amalga oshadi. publitsistik nutqqa misol sifatida a. qodiriyning 1920—1936 yillarda yozilgan «hoy, yer yutkur...», «mushtum», «oqsoqlangan emish» kabi, h. olimjonning vatan urushi yillarida bosilgan «men o‘zbek xalqi nomidan so‘zlayman!», «qaytish», «do‘stligimiz haqida» kabi asarlarini, ko‘plab boshqa adiblarning asarlarini ko‘rsatish mumkin. badiiy uslub. badiiy uslub nutqning …

5 / 1

iga xoslikka, asarning o‘qimishli bo‘lishini ta’minlashga intiladi. badiiy nutq hamma narsaning yangi, ohori to‘kilmagan, boshqalar ishlatmagan bo‘lishini xohlaydi. shu tufayli shoir na adiblar hammaga ma’lum til vositalaridan o‘zigagina xos usulda foydalanishga harakat qiladilar. shaxsiy obrazlilik publitsistik uslubga ham xosdir. obrazlilik so‘zlashuv uslubida ham bo‘ladi. lekin ular ko‘pchilik tomonidan ko‘p martalab ishlatilgan, «qotib qolgan», «qoliplashgan» holda amal qiladi. badiiy uslubda obrazlilik yangi, shirador bo‘ladi. chunonchi, uyg‘unning so‘z qo‘llashdagi o‘ziga xosligi, badiiy vositalarning yangiligi, «ohori to‘kilmaganligi» quyidagi parchada shundoq ko‘rinib turadi: kumush choyshab yopib dalalar, qor qo‘ynida uxlab yotadi, ufqlarga qizil xol tashlab, z a r s o ch yozib quyosh botadi. goh bulutlar ko‘kda yastanib, yerga oq yaproqlar qo‘yadi. izg‘irinlar o‘ynab-quvnashib, yaproqlarni quchib suyadi. goh uzoqdan oq —zar ko‘ylakda, ko‘rinadi tog‘lar, tepalar, goh cho‘zilnb qug‘oq o‘rmonlar, ko‘z o‘ngidan asta o‘talar... chechaklar, maysalar, chamanlar yashnagandir bahor kunlari. yulduzlar-la to‘lib kulgandir, bu qirlarning oltin tunlari. o l t i n d e n …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 1 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"nutq madaniyati va uslubiyat" haqida

6-mavzu: nutq madaniyati va uslubiyat. o‘zbek tilining vazifaviy uslublari til boyliklaridan har kim o‘zicha foydalannb so‘zlaydi. bir tur so‘zlar va tilga tegishli boshqa belgilar bir nutqda ko‘proq ishlatilgani holda boshqa nutqda uchramaydi. boshqa bir nutq o‘zining so‘z boyligi va gaplarining qurilishi, ohangi bilan uchinchi bir nutqdan ajralib turadi. til boyliklarini tanlab ishlatishga qarab nutq ko‘rinnshlarn bir necha turga ajraladi. ana shu xilma-xillik nutq uslublari (stillari) deb ataladi. nutq uslublarn aloqaning maqsadga muvofiq amalga oshuvi yo‘lida so‘zlovchinpng til boyliklaridan tanlab foydalanishi tufayli nutqning tarixan shakllangan ko‘rinishidir. quyidagi misollar orqali nutq uslublarini tasavvur qilsa bo‘ladi: «...2-modda. har bir inson, har qanday tafovutlaridan qat’i...

Bu fayl DOCX formatida 1 sahifadan iborat (24,8 KB). "nutq madaniyati va uslubiyat"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: nutq madaniyati va uslubiyat DOCX 1 sahifa Bepul yuklash Telegram